Inleiding
Amputatie
teen en/of (voor)voet
Samen met uw arts heeft u besloten dat een (of meer) van uw tenen of uw (voor)voet geamputeerd wordt. De aanleiding tot een amputatie kan verschillend zijn. Meestal is het weefsel of bot van de teen/tenen of (voor)voet zo ernstig beschadigd dat amputeren de enige oplossing is. Niets doen levert dan meer schade op.
Een amputatie is een ingrijpende gebeurtenis voor u en uw naaste(n). Hier leest u meer over de operatie en de voorbereiding hiervan.
Waarom een amputatie?

Bij een amputatie verwijdert uw specialist een (of meer) van uw tenen of (een deel van) uw voet. Een amputatie is een laatste redmiddel; uw specialist stelt deze operatie pas voor na zeer zorgvuldige overweging en alleen als andere behandelingen niet helpen. Niet amputeren kan dan levensbedreigend zijn. Of uw specialist 1 of meerdere tenen amputeert, is afhankelijk van de plaats van de weefselbeschadiging en de plaats van de vaatafwijkingen. Maar ook uw mobiliteit speelt een rol: hoe kleiner de amputatie, hoe meer stabiliteit u behoudt om zich te kunnen voortbewegen.
Ingrijpende gebeurtenis

Een amputatie is een ingrijpende gebeurtenis voor u en uw naaste(n). Sommige patiënten zijn opgelucht dat het pijnlijke lichaamsdeel wordt geamputeerd. Een amputatie kan uw toekomstbeeld en zelfbeeld doen veranderen. Veel mensen vinden het moeilijk te accepteren dat ze er anders uitzien. Het verlies van een lichaamsdeel accepteren, wordt vaak vergeleken met een rouwproces. Het is letterlijk en figuurlijk zoeken naar een nieuwe balans.
Verpleegkundigen, een geestelijk verzorger en een medisch maatschappelijk werker kunnen u helpen bij uw verwerking en bij het omgaan met de beperkingen die het gevolg zijn van een amputatie.
Afspraken
Poliklinische afspraken
Afspraak met de arts

Voor de operatie heeft u een gesprek met arts.
Na de operatie wordt gekeken welke zorg u thuis nodig heeft. U mag het geamputeerde deel van uw voet of been niet belasten. Dit kan best lastig zijn. Mocht het niet mogelijk zijn om naar huis te gaan, dan schakelt de verpleegafdeling het Transmuraal Logistiek Bureau in. Zij zorgen ervoor dat u tijdelijk opgenomen wordt in bijvoorbeeld een verpleeghuis.
Bloedverdunners (anti-stollingsmiddelen)

Wanneer u bloedverdunners gebruikt wordt dit mogelijk aangepast. Uw behandelaar informeert u hierover.
Stop nooit op eigen initiatief met uw medicijnen, maar bespreek dit altijd met uw arts!
Preoperatief screening

Voor een operatie heeft u verdoving nodig, dit wordt ook wel anesthesie genoemd. Anesthesie wordt verzorgd door de anesthesioloog en anesthesiemedewerker op de operatiekamer. Om de verdoving (anesthesie) te bespreken, krijgt u een verwijzing naar de preoperatieve screening (route 91, Anesthesiologie). U kunt zich hier melden om een afspraak te maken.
Tijdens deze afspraak spreekt u met een verpleegkundige, apothekers-assistente, anesthesiemedewerker en de anesthesioloog.
Zij stellen vragen over uw gezondheid, medicijnen die u gebruikt, allergieën, doorgemaakte ziekten en eerdere operaties.
Samen met u wordt de vorm van verdoving (anesthesie) afgesproken en krijgt u hier voorlichting over.
U krijgt ook informatie mee wanneer u niet meer mag eten en drinken voor de operatie en welke medicijnen u mag doorgebruiken op de dag van de operatie.
Soms is het mogelijk dat de anesthesioloog u doorverwijst voor aanvullend onderzoek. Dit kan een hartfilmpje zijn, bloedafname of een extra afspraak bij bijvoorbeeld een cardioloog of longarts.
Als de uitslagen van alle onderzoeken bekend zijn, kan de anesthesioloog een akkoord geven voor uw operatie. Pas na het akkoord kan de operatiedatum definitief worden ingepland.
De anesthesioloog die u voor de operatie het narcosemiddel of de verdoving toedient, kan een andere anesthesioloog zijn dan die u ontmoet heeft op de preoperatieve screening.
Voorbereiding thuis
Wat neemt u mee?

Uw patiëntenpas. Heeft u deze nog niet of moet die worden gewijzigd? Meldt u zich dan bij het inschrijfpunt in de centrale hal. Vergeet in dat geval niet uw identiteitsbewijs en verzekeringspapieren mee te nemen.
Ruim zittende kleding, extra ondergoed en stevig schoeisel.
Spullen voor uw overnachting, zoals nachtkleding en toiletartikelen.
Actueel overzicht van uw medicijnen. Deze is verkrijgbaar bij uw apotheek. U kunt ook bij uw apotheek aangeven dat het ziekenhuis gemachtigd mag worden om uw medicatie digitaal in te zien.
Uw medicijnen in de originele verpakking.
Iets te lezen.
Een oplader voor uw mobiel en een koptelefoon.
Het telefoonnummer van uw contactpersoon.
Sieraden, make-up, nagellak, kunstnagels en piercings

Voor de operatie moet u alle sieraden en eventuele piercings afdoen.
Op de dag van de operatie mag u geen make-up dragen. Kunstnagels, nagellak, gellak, gelnagels mogen blijven zitten, tenzij deze zwart, paars of donkerblauw van kleur zijn. In dat geval moet de lak van ten minste 1 nagel van elke hand verwijderd/vrijgemaakt worden.
Waardevolle spullen

Wij adviseren u waardevolle spullen thuis te laten. Het ziekenhuis is niet verantwoordelijk voor vermissingen of beschadiging van uw eigendommen.
Nuchter zijn (niet eten en drinken)

De anesthesioloog geeft u meer informatie over of u nuchter moet zijn voor de operatie.
In het ziekenhuis
Melden

U komt op de dag en tijdstip die met u zijn afgesproken naar verpleegafdeling C2/D2 (route 225). U kunt zich melden bij de balie. De secretaresse belt u een dag voor de opname. Ontvangt u de boodschap op uw voicemail, luister die dan helemaal af. De secretaresse vertelt u vanaf wanneer u nuchter moet zijn en hoe laat uw operatie ongeveer plaatsvindt. Let wel: dit is een streeftijd; in onvoorziene gevallen kan het tijdstip veranderen.
Voor de operatie

Een verpleegkundige ontvangt u en maakt u wegwijs op de afdeling. Ze neemt uw gegevens met u door en controleert of deze kloppen. Er wordt een pijl op het te opereren teen of voet gezet. Ook geeft ze u een pijnstiller en een rustgevend medicijn. U krijgt een operatiejasje aan.
U moet uw make-up, contactlenzen en gehoorapparaat af- en uitdoen. Als u aan de beurt bent, brengt de verpleegkundige u in uw bed naar de operatiekamer. Als u onder algehele narcose gaat, moet u daar uw kunstgebit uitdoen.
De operatie
Hoe verloopt de operatie?

Op de operatiekamer krijgt u een infuus voor het toedienen van vocht. De anesthesioloog dient u de verdoving toe, zoals tijdens de preoperatieve screening besproken. Uw specialist amputeert uw teen/tenen of (voor)voet. Hij hecht de wond dicht. Als er sprake is van een ernstige infectie, kan het beter zijn de wond open te laten.
De amputatie van een teen
Grotere weefselschade


Het kan voorkomen dat de chirurg tijdens de operatie erachter komt dat er meer weefselschade is dan vooraf werd verwacht. Daardoor moeten er misschien meerdere tenen geamputeerd worden. Wanneer u plaatselijk verdoofd bent, zal de chirurg dit met u bespreken. In dat geval kan dit direct tijdens dezelfde operatie worden gedaan, zodat u niet nog een keer terug hoeft te komen. Wanneer u in slaap bent, wordt dit na de operatie met u besproken.
Duur van de operatie

De operatie duurt ongeveer 1 uur, afhankelijk van het niveau van de amputatie.
Na de operatie

Na de operatie wordt u naar de uitslaapkamer gebracht. Uw specialist brengt uw contactpersoon telefonisch op de hoogte. Na een paar uur mag u terug naar de verpleegafdeling. Uw contactpersoon wordt dan nogmaals gebeld; hij of zij mag meteen op bezoek komen.
Wat kunt u verwachten?
Infuus
U hebt een infuus voor het toedienen van vocht en voedingsstoffen. Als het plassen moeilijk gaat, hebt u ook een katheter. Soms krijgt u extra zuurstof via een neusslang.
Pijn
U kunt na de operatie pijn hebben aan uw voet of been, u krijgt hier pijnstillers voor.
Stand van het been
Omdat u (een deel van) uw voet mist, bent u onbewust geneigd uw geopereerde been steeds omhoog te houden. Dit is niet goed: u kunt pijn krijgen of uw knie- of heupgewricht kan een verkeerde stand aannemen.
Fantoompijn en -gevoel

U kunt last hebben van zogenoemde ‘fantoompijn’. Dat houdt in dat u pijn voelt in het gedeelte van uw teen of voet dat is weggehaald. De bij de amputatie doorgesneden zenuwen blijven prikkels doorgeven aan de hersenen alsof het geamputeerde lichaamsdeel er nog is. Dat kan vreemd aanvoelen of pijn geven.
Vlak na de operatie komt fantoompijn veel voor. Bij de ene patiënt trekt de fantoompijn weg, bij de andere blijft de pijn bestaan. Hinderlijke fantoomverschijnselen zijn met medicijnen en injecties redelijk onder controle te houden.
Daarnaast bestaat het ‘fantoomgevoel’. U kunt het gevoel hebben dat uw geamputeerde lichaamsdeel er nog steeds is. Zo kunt u er jeuk of tintelingen voelen. Ook kunt u het gevoel hebben dat uw geamputeerde lichaamsdeel beweegt, verstijfd of verkrampt is en in een rare stand staat (bijvoorbeeld dwars op uw lichaam). De fysiotherapeut kan u bepaalde oefeningen geven waardoor dit gevoel langzaam minder wordt.
In beweging

Het is belangrijk om snel na de operatie weer in beweging te komen. Het is belangrijk dat u daarbij het geamputeerde deel van het lichaam niet belast. De fysiotherapeut helpt u hierbij. De revalidatiearts kan gedurende de (klinische) opname betrokken worden. Hoe snel u weer mobiel bent is afhankelijk van uw gezondheid.
U kunt met een verwijzing voor een fysiotherapeut bij u in de buurt naar huis gaan. Soms is het nodig dat u na de operatie (tijdelijk) voor revalidatie naar een verzorgings- of verpleeghuis of een revalidatiecentrum gaat.
Rust nemen
Om uw wond de kans te geven te genezen, is het belangrijk dat u naast oefenen ook voldoende rust neemt. Als u zit, legt u het been op een kussen dat hoger moet liggen als de knie en de knie hoger als de heup. Zo kunt u het ontstaan van een vochtophoping in het been (stuwing) zo veel mogelijk beperken. Let op dat u de kussens onder uw kuit legt, zodat uw voet niet op de kussens drukt.
Behandeling van oedeem

Krijgt u last van oedeem (ophoping van vocht) in uw been? Dan kunt u elastische kousen dragen om het ophopen van vocht tegen te gaan. Dit is niet altijd het geval.
Uitslag

De zaalarts bespreekt met u hoe de operatie is verlopen. De zaalarts werkt nauw samen met de behandelend specialist. Heeft u en/of uw naaste(n) behoefte aan een gesprek met de zaalarts? Geef dit aan bij uw verpleegkundige, dan wordt er een afspraak gemaakt.
Naar huis?

Na enkele dagen wordt u uit het ziekenhuis ontslagen. Dit kan als alles goed gaat en er eventueel thuiszorg is geregeld. Het Transmuraal Logistiek Bureau regelt de nazorg. Als het nodig is, bespreekt u na uw operatie het revalidatietraject met de revalidatiearts
Controle op de polikliniek

Ongeveer 2-3 weken na de operatie komt u naar wondverpleegkundige voor een controle van de wond en het verwijderen van de hechtingen. U krijgt hiervoor een afspraak mee.
Ook krijgt u een afspraak mee om terug te komen bij uw behandeld specialist, ongeveer 6 weken na uw operatie.
Wanneer ontslag volgt naar een revalidatiecentrum of verpleeghuis worden de wondcontroles daar uitgevoerd.
Beweeginstructies
Fysiotherapie tijdens uw opname

Na de operatie kan het gebied rondom de wond gezwollen zijn. Hiervoor komt de fysiotherapeut langs om u tips en adviezen te geven om de zwelling te verminderen. Ook zal de fysiotherapeut tijdens de opname samen met u trainen bij het in/uit bed draaien, het in de (rol)stoel komen, het staan en het leren lopen met een loophulpmiddel of in een loopbrug. Deze oefeningen kunt u voortzetten in uw thuissituatie.
Waarom oefenen?

Het doel van oefenen is:
het soepel en bewegelijk houden van de gewrichten;
het behoud van conditie en kracht van de spieren in armen, benen en romp.
Dit helpt verder in het herstelproces bij het lopen (met een prothese).
Oefenen met lopen


Indien nodig zal de fysiotherapeut tijdens de opname het (trap)lopen oefenen met de Keulse schoen en bekijken of eventuele hulpmiddelen ingezet moeten worden voor het lopen.
Pijnklachten bij het oefenen

Voor alle oefeningen geldt dat deze de pijnklachten niet extra moeten uitlokken in/rond de amputatiewond. Indien u toch extra pijnklachten ervaart, overleg dan met uw fysiotherapeut.
Stijfheid en een ‘trekkend’ gevoel kan en mag u wel ervaren tijdens het oefenen.
We houden bij alle oefeningen een algemene frequentie aan. Indien dit niet haalbaar is, wordt er overlegd met de fysiotherapeut over een passende frequentie.
Oefeningen
Liggend en zittend oefenen bij teen/(voor)voet amputatie
Hoe vaak moet u oefenen?

Wanneer: 3 x per dag (ochtend, middag, avond)
Herhalingen: 10 tot 15 herhalingen per oefening
Series: 3 series met een tussenpauze van 1 minuut.
Voet naar je toe en van je af bewegen

Beweeg de enkel. Trek de voeten naar u toe en beweeg ze vervolgens van u af.
Knie strekken

Probeer rustig uw been te strekken door uw knie recht te maken.
Houd deze beweging 5 seconden vast en laat uw been weer zakken.
Stappen op de plaats

Ga rechtop in de stoel zitten. Beweeg vervolgens 1 voor 1 de bovenbenen omhoog, alsof u aan het marcheren bent.
Buigen van de knie door naar voren plaatsen

Ga rechtop in de stoel zitten. Zet uw voeten plat op de grond. Kom vervolgens met het gehele lichaam naar voren door u af te zetten aan de stoelleuningen.
Leefregels
Gezonde leefstijl
Luister naar uw lichaam en doe de eerste tijd rustig aan. Na een amputatie is het belangrijk om een gezonde leefstijl aan te houden om het risico op nieuwe bloedvatproblemen te verlagen. U krijgt hier als u het ziekenhuis verlaat informatie over mee.
Douchen en baden

Overleg met uw arts wanneer u weer mag douchen. Soms is het beter om de wond langer droog te houden.
Haal al het verbandmateriaal eraf en spoel de wond goed na als u shampoo of douchegel gebruikt. Maakt het daarna goed droog en verbind de wonden opnieuw. Indien thuiszorg komt, overleg met hen voor het juiste moment.
Belasten van de voet

Na een teen- of (voor)voetamputatie mag u de (voor)voet niet belasten om er voor te zorgen dat er niet veel druk op de wond komt. U kunt gebruik maken van een verbandschoen of Keulse schoen. De verpleegafdeling kan dit voor u regelen.
De arts vertelt u hoe u de voet mag belasten en hoelang u dit zo moet doen. Wanneer u uw voet meer mag gaan belasten, probeer hierin dan rustig op te bouwen op geleide van (pijn)klachten. Zo krijgt de wond goed de kans om te genezen.
Passende schoen

Zodra de wond goed genezen is, is een goed passende schoen belangrijk om weer goed te kunnen bewegen. Dit noemen we een orthopedische schoen. U kunt eventueel aangepaste schoenen krijgen die de druk verdelen en ontlasten op de plaats waar u een teen mist.
Draagt u al orthopedische schoenen? Laat deze schoenen regelmatig nakijken bij de orthopedische schoenmaker.
Stop met roken

Stop met roken. Roken heeft een slechte invloed op de genezing van de wond. Door te stoppen met roken verkleint u de kans op nieuwe problemen met uw voet.
Autorijden

Na de operatie mag u niet autorijden. De verbandschoen is te breed om de auto goed te kunnen bedienen. Regel daarom dat iemand u naar huis kan brengen.
Risico en complicaties

Geen enkele operatie is zonder risico’s. De volgende complicaties kunnen optreden na een amputatie:
nabloeding;
wondinfectie;
slechte genezing van de amputatiewond;
longontsteking;
trombose.
Grotere weefselschade

Het is goed u te realiseren dat uw specialist voor de operatie de mate van weefselschade aan de buitenkant niet altijd goed kan vaststellen. Het komt daardoor voor dat hij tijdens de operatie moet besluiten een groter deel te amputeren dan verwacht. Uw specialist bespreekt dit met u. Ook komt het voor dat na verloop van tijd blijkt dat er toch een amputatie moet plaats vinden op een hoger niveau.
Wanneer contact opnemen?

Als u weer thuis bent, kunnen zich onverhoopt klachten voordoen. Als u een van de volgende klachten heeft, neem dan contact op met de polikliniek Heelkunde, te bereiken op telefoonnummer: (0570) 53 50 60.
Koorts, hoger dan 38,5 graden;
Nabloeding (bloeduitstorting);
Roodheid en zwelling rond de wond;
Toename van pijn;
Als u de situatie niet vertrouwt.
Bij dringende problemen buiten kantooruren belt u met de Spoedeisende Hulp, te bereiken op telefoonnummer: (0570) 53 53 00.
Vragen
en meer informatie

Verhinderd?
Onverwacht verhinderd? Geef dit dan zo spoedig mogelijk door zodat iemand anders in uw plaats kan worden geholpen. U kunt dan meteen een nieuwe afspraak maken.
Hebt u nog vragen?
Dan kunt u contact opnemen met de polikliniek Heelkunde, te bereiken op telefoonnummer: (0570) 53 50 60.
Rechten en regels. Kent u ze?
Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.
