Inleiding
Paramedisch Centrum - Diëtetiek
Uw kind is (mogelijk) allergisch voor koemelk. Omdat kinderen met een koemelkallergie mogelijk ook allergisch reageren op andere voedingsmiddelen, is het belangrijk om op een aantal zaken te letten bij het introduceren van bijvoeding.
Koemelkallergie bij baby's

Een allergie wordt veroorzaakt door eiwitten in de voeding. Bijvoorbeeld het koemelkeiwit bij een koemelkallergie. Het koemelkeiwit noemen we dan het allergeen.
Koemelkallergie is de meest voorkomende voedselallergie bij pasgeboren baby’s. De kinderarts schrijft dan een koemelkvrije voeding voor:
Bij borstvoeding: (soms) een koemelkvrij dieet voor de moeder.
Bij flesvoeding: een (intensief) gehydrolyseerde voeding. Hierbij is het koemelkeiwit in kleine stukjes geknipt. Hierdoor herkent het lichaam het niet als koemelk en volgt er geen reactie.
Opnieuw starten met koemelk
Het kan zijn dat de koemelkallergie van uw kind over gaat. Overleg hierover met uw arts en diëtist of dit getest zou kunnen worden.
Starten met bijvoeding
Wanneer start u met bijvoeding (de 1e hapjes)?

Net als bij kinderen zonder voedselallergie kunt u het beste met bijvoeding starten als uw kind 4 maanden oud is. Wacht niet tot uw kind 6 maanden oud is. Op tijd starten met bijvoeding is belangrijk voor de smaak- en taalontwikkeling van uw kind en voorkomt andere allergieën.
De eerste hapjes die uw kind krijgt, hoeven ook maar kleine beetjes te zijn. Puur om het happen en proeven te oefenen. Is uw kind nog niet aan bijvoeding toe? Probeer het dan na 1 tot 2 weken opnieuw.
Naast de eerste hapjes bijvoeding is nog wel volledige borst- of flesvoeding noodzakelijk.
Een kind van 6 maanden went gemiddeld na 10 keer proeven aan een nieuwe smaak
Wat geeft u uw kind?

Geef uw kind steeds één nieuw voedingsmiddel per keer (dus niet verschillende voedingsmiddelen tegelijkertijd). Volg daarbij onderstaande adviezen en instructies goed op.
Kies een voedingsmiddel dat uit slechts 1 bestanddeel bestaat. Pure rijstebloem bijvoorbeeld en geen rijstebloem met een smaakje. Bij een eventuele (allergische) reactie op een voedingsmiddel dat uit meer bestanddelen bestaat, is namelijk moeilijk na te gaan welk ingrediënt de reactie veroorzaakt. Zorg er voor dat er geen koemelk in dit product zit.
Geef uw kind een nieuw voedingsmiddel in de loop van de ochtend. U merkt een eventuele reactie dan direct op (of in de loop van de dag) en voorkomt bovendien een onrustige nacht.
Probeer nieuwe groenten altijd eerst in gekookte vorm. Ook gekookt fruit verdraagt uw kind soms beter dan vers fruit.
Gebruik alleen verse producten of diepvriesproducten zónder toevoegingen zoals zout, kruiden, specerijen, saus, room, enzovoort.
Geef uw kind geen nieuwe voedingsmiddelen als het koorts heeft, ziek is, tandjes krijgt of net een vaccinatie heeft gehad. Begin pas als uw kind weer fit is.
Vroeger werden er producten afgeraden, omdat kinderen hier ook allergisch op konden reageren. Bijvoorbeeld kippenei, pinda(pindakaas) of noten(notenpasta). De nieuwste inzichten zijn dat deze producten juist op tijd aangeboden moeten worden. Geef uw kindje dus alles en laat niks weg, tenzij hiervoor een bewezen allergie is, of de kinderarts anders aanraadt.
Kijk voor tips voor het aanbieden van producten de pagina 'Producten die u kunt aanbieden'.
Op de etiketten van voedingsmiddelen vindt u informatie over eventuele allergenen (zoals koemelk) in het product. Deze zijn te vinden bij de ingrediënten. Lees het etiket daarom goed en wees alert als de samenstelling van een product verandert.
Hoeveel geeft u uw kind?
Probeer een nieuw voedingsmiddel gedurende 3 opeenvolgende dagen uit. Volg daarbij dit schema.
Dag: | Hoeveelheid: |
|---|---|
1 | 1/4e van de normale portie (10-25 gram) |
2 | 1/2e van de normale portie (25-50 gram) |
3 | 1 normale portie (50-100 gram) |
Voorbeelden van complete koemelkvrije dagmenu’s vindt u op de pagina 'Voorbeelden koemelkvrije dagmenu's'.
Overige allergenen
Vroege introductie van allergenen
(pinda en kippenei)

Voor zuigelingen met eczeem en/of aanleg voor allergie is dit extra belangrijk: geef pinda en ei vóór de leeftijd van 6 maanden. Hoe eerder je pinda of ei geeft, hoe kleiner de kans dat je kind hiervoor allergisch wordt. Overleg met je arts, verpleegkundig specialist of diëtist hoe je dit het beste kunt doen.
Geef je kind uiteindelijk wekelijks, tot minimaal de leeftijd van 1 jaar, 3 theelepels met pindakaas en ½ kippenei. Dit kan in één keer of verdeeld over enkele dagen per week.
Pinda: geef pindakaas zonder stukjes pinda. Bij voorkeur 100% pindakaas.
Ei: geef goed doorbakken roerei of hardgekookt ei.
Je kunt pindakaas of ei verwerken in een hapje groente of fruit. Maak dit zo nodig fijn met de blender of staafmixer. Zodra je kind brood eet, kan pindakaas of ei als beleg op brood gegeven worden.
Reactie op nieuwe voedingsmiddelen
Reactie op nieuwe voedings-middelen
Kans op een reactie

Realiseert u zich dat de kans klein is dat een eventuele reactie op of afwijzing van een nieuw voedingsmiddel het gevolg is van een voedingsallergie.
Kokhalzen en/of niesbuien bijvoorbeeld kunnen veroorzaakt worden door de andere vorm van het eten. Van dunne vloeibare voeding naar een dikkere, vaak wat korreliger voeding vanaf een lepel, is een hele stap. Mogelijk moet uw kind nog wennen aan een nieuwe smaak.
Ook eventuele verandering van geur, kleur en/of substantie van de ontlasting hoeft niet te wijzen op een voedselallergie. Dit kan ook een normaal gevolg zijn van de bijvoeding, of van ziekte, het krijgen van tandjes en/of spanning.
Wat doet u bij geen reactie?
Reageert uw kind normaal op een nieuw voedingsmiddel? Dan kunt u een normale portie aan het menu van uw kind toevoegen. Ga dan met een volgend nieuw voedingsmiddel verder (zie pagina 'Producten die u kunt aanbieden').
Wat doet u bij een onduidelijke reactie?
Weet u niet zeker of een reactie mogelijk het gevolg is van een nieuw voedingsmiddel, of weigert uw kind de voeding? Misschien omdat uw kind net tandjes krijgt of ziek is? Stop dan met het nieuwe voedingsmiddel. Probeer het opnieuw zodra uw kind weer fit is.
Wat doet u bij een duidelijke reactie?
Reageert uw kind op een nieuw voedingsmiddel of treden er tijdens de introductie klachten op? Klachten kunnen zijn:
benauwdheid
spugen
diarree
ernstige darmkrampen
huiduitslag
Stop dan meteen met het voedingsmiddel. Noteer de reactie van uw kind. Noteer hoeveel van welk voedingsmiddel uw kind heeft gehad. Noteer hoe uw kind op het voedingsmiddel reageerde, hoe snel de reactie kwam opzetten en hoe lang het duurde voordat de reactie weg trok.
Bij een ernstige reactie dient u contact op te nemen met uw arts. Bij een milde reactie, of onduidelijke reactie kunt u het na een paar weken nog eens proberen. Begin pas als uw kind helemaal geen klachten meer heeft.
Noteer alle bijzonderheden rond de bijvoeding.
Producten die u kunt aanbieden
Fruit
Peer, banaan, appel, meloen, druiven, nectarine, perzik, pruim en abrikoos, aardbei, kiwi, mango, ananas en citrusfruit.
Vers fruit zonder schil en pit: in het begin kunt u het fruit raspen, pureren of koken, daarna is prakken voldoende (na enige tijd kunt u ook stukjes fruit geven).
Gedroogd fruit zoals rozijntjes, pruimen en abrikozen (eventueel vooraf weken).
Gebruik alleen kant-en-klare potjes fruit met slechts 1 nieuw bestanddeel.
Groente
Worteltjes, bloemkool, broccoli, pompoen, courgette, sperziebonen, doperwtjes, snijbonen, witlof, asperges, aubergine, komkommer, peultjes, andijvie, spinazie, postelein, rode bietjes, bleekselderij, venkel, paksoi, raapstelen en tomaat.
Geef de groente gekookt zonder een sausje, boter, zout of kruiden.
Koolsoorten, ui, prei en rauwkost kunnen zorgen voor gasvorming.
Gebruik alleen kant-en-klare potjes groente met slechts 1 nieuw bestanddeel.
Zetmeel
Bindmiddelen zoals rijstebloem, maïzena, boekweit en tapioca.
Als rijstebloem goed gaat, kunt u uw kind ook rijst en rijstwafel (naturel) geven.
Aardappelen, rijst, pasta en maïs.
Peulvruchten zoals bruine bonen, witte bonen, linzen en kikkererwten.
Brood(korstje) zonder toevoegingen zoals broodverbetermiddel (dit bevat koemelk).
Vetten
Zonnebloemolie, olijfolie en maïsolie.
Koemelkeiwit vrije margarine/halvarine.
Vlees en vleesvervangers
Rundvlees, kalfsvlees, kalkoen, kipfilet, lamsvlees, kippenei en varkensvlees.
Kook of stoof het vlees, maal het daarna fijn in een keukenmachine of met een staafmixer.
U kunt het vlees ook klaarmaken met olie of een koemelkvrije margarine die u al heeft uitgeprobeerd: voeg geen zout, kruiden of specerijen toe.
Als uw kind 6 maanden is, kunt u eventueel beginnen met de vleesvervanger tofu.
Let op met andere vleesvervangers: deze kunnen veel verschillende ingrediënten en soms ook koemelkeiwit bevatten.
Melkvervangers
Als uw kind 9 maanden is, mag u in overleg met de diëtist eventueel beginnen met kleine hoeveelheden soja, bijvoorbeeld per dag een sojatoetje.
Sojamelkproducten zijn niet geschikt als volledige melkvervanger voor zuigelingen.
Als uw kind 1 jaar is, kunt u eventueel beginnen met melkvervangers met toegevoegde calcium: bijvoorbeeld sojamelk, rijstmelk, amandelmelk, havermelk, hazelnootmelk en kokosnootmelk.
Melk van andere dieren, zoals geitenmelk, is niet geschikt. Het eiwit lijkt te veel op koemelkeiwit en kan dezelfde allergische reactie geven.
Lactosevrije melk is niet geschikt: deze melk bevat gewoon koemelkeiwit.
Vragen
en meer informatie
Heeft u nog vragen?

Heeft u naar aanleiding van deze informatie nog vragen? Dan kunt u contact opnemen met het Paramedisch Centrum, te bereiken op (0570) 53 50 20.
Meer informatie

Kijk voor meer informatie ook op www.dz.nl.
Meer informatie over voedselallergie vindt u ook op:
Stichting Voedselallergie | |
Voedingscentrum | |
Netwerk allergiediëtisten |
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.