Inleiding

Binnenkort ondergaat u een behandeling of operatie, waarbij (de kans bestaat dat) u bloed toegediend krijgt. Dat noemen we een bloedtransfusie. Het kan ook zijn dat u in een spoedsituatie een bloedtransfusie heeft gekregen.
Hier krijgt u meer informatie over wat een bloedtransfusie is.
Wanneer een bloedtransfusie?

Een bloedtransfusie kan nodig zijn vanwege een tekort aan rode bloedcellen, bloedplaatjes of plasma.
Meestal is een tekort aan rode bloedcellen (bloedarmoede) de aanleiding. Soms is een tekort aan bloedplaatjes of plasma (met onvoldoende bloedstolling als gevolg) de aanleiding.
Een tekort aan een van de onderdelen van het bloed ontstaat:
door verlies (bloeding) of
door te weinig aanmaak (door ziekte of behandeling).
De behandeling
Wat is een bloedtransfusie?
Bloedtransfusie
Hoe lang duurt de bloedtransfusie?

Hoe lang de bloedtransfusie duurt hangt af van het soort bloedtransfusie dat u krijgt:
Een zakje plasma duurt ongeveer een half uur.
Een zakje bloedplaatjes duurt 15 tot 30 minuten.
Een zakje rode bloedcellen duurt 30 minuten.
In acute situaties kan het toedienen sneller plaatsvinden.
Risico's en complicaties
Een bloedtransfusie is veilig

Om bloedtransfusies zo veilig mogelijk te maken, worden de volgende maatregelen genomen:
Alleen gezonde mensen kunnen bloeddonor worden;
Donors geven hun bloed vrijwillig en krijgen hier geen geld voor;
Bloedplaatjes worden gecontroleerd op de aanwezigheid van bacteriën;
Uw eigen bloed wordt voorafgaand aan een bloedtransfusie gecontroleerd op de aanwezigheid van afweerstoffen, die zouden kunnen reageren met het donorbloed.
Kan ik bloed ontvangen van elke donor?

Nee, helaas niet. Als een patiënt met bloedgroep A bijvoorbeeld bloed krijgt van een donor met bloedgroep B, dan vallen de antistoffen van de patiënt het bloed van de donor aan. Door deze afweerreactie komt het lichaam in gevaar.
Heeft u bloedgroep A, dan heeft u een antilichamen tegen bloedgroep B en andersom. Als u bloedgroep 0 hebt, heeft u antilichamen tegen bloedgroep A en B. Mensen met bloedgroep AB hebben juist geen antilichamen, anders zou er een afweerreactie tegen het eigen bloed ontstaan.
Allergische reactie

Heel soms kan er tijdens of na een bloedtransfusie een allergische reactie optreden. Zo’n reactie is te herkennen aan koorts, rillingen, galbulten, jeuk of een rode huid. Dit kan vaak eenvoudig met medicijnen worden behandeld.
Om een allergische reactie op tijd te herkennen wordt u tijdens de bloedtransfusie normaalgesproken de eerste 15 minuten, maar bij dialyse de eerste 5 minuten in de gaten gehouden.
Afweerstoffen tegen de bloedcellen

Soms maken patiënten na een bloedtransfusie afweerstoffen tegen de bloedcellen uit het donorbloed. Hier merkt u niets van. Maar deze afweerstoffen kunnen wel bij een nieuwe transfusie een reactie geven met het donorbloed, waarbij uw lichaam het donorbloed afbreekt. Dit kan voorkomen worden door passend donorbloed te selecteren. Uw bloed wordt om deze reden altijd onderzocht voordat u een bloedtransfusie krijgt.
Zijn er bij u na de bloedtransfusie antistoffen aangemaakt? Dan krijgt u een transfusiekaartje met daarop de vermelding van dit gegeven. Dit kaartje moet u altijd bij u dragen. Omdat de mogelijkheid bestaat dat deze afweerstoffen na verloop van tijd niet meer aantoonbaar zijn, worden de gegevens over deze afweerstoffen meestal opgeslagen in een landelijk datasysteem. Bij een volgende transfusie kan het transfusielaboratorium van het ziekenhuis waar u op dat moment wordt behandeld, het landelijke datasysteem raadplegen en zo goed mogelijk passend bloed voor u uitzoeken.
Als u bezwaar hebt tegen de registratie van uw gegevens in dit landelijke registratiesysteem, kunt u dit bij uw arts aangeven. Het ziekenhuis zal uw bezwaar in het dossier vastleggen.
Besmetting met een ziekte

De kans op besmetting met een ziekte is zeer klein. Wanneer blijkt dat het bloed mogelijk besmet is, wordt het vernietigd. Toch blijft er, ondanks alle voorzorgen, een zeer kleine kans bestaan op besmetting met een virus of ziektekiem door de bloedtransfusie (zo is de kans dat een zak bloed besmet is met HIV kleiner dan één op een miljoen).
Het kan zijn dat de bloeddonor nog maar kort geleden werd besmet. In zijn bloed kan de aanwezigheid van de ziekteverwekker dan nog niet worden aangetoond. Ook is het mogelijk dat de hoeveelheid virus in het bloed zo klein is, dat het niet kan worden aangetoond met een bloedtest. Het kan ook zijn dat er virussen in het bloed zitten die we nog niet kennen.
Weigeren van een bloedtransfusie

U kunt een bloedtransfusie weigeren. Houd daarbij wel rekening met dat er niet altijd een alternatieve behandeling is. Bloedtransfusies zijn vaak levensreddend. Sommige operaties of behandelingen kunnen zelfs niet worden uitgevoerd zonder bloedtransfusie. Dit is dan misschien een groter risico voor uw gezondheid dan een bloedtransfusie ontvangen.
Bespreek uw twijfels over de bloedtransfusie op tijd met de arts die u behandelt.
Vragen
en meer informatie
Heeft u nog vragen?

Stel die dan tijdens uw volgende bezoek aan uw behandelend arts. U kunt ook bellen met het algemeen ziekenhuisnummer, telefoonnummer: (0570) 53 53 53. De telefoniste verbindt u dan door met de polikliniek van uw behandelend arts.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.