Inleiding
Borstcentrum
Dit is algemene informatie over de operatie als aanvulling op de gesprekken met uw behandelaar(s).
Wat zijn lymfeklieren?
Het lymfestelsel bestaat uit lymfevaten en lymfeklieren. Via lymfevaten wordt lymfevocht door ons lichaam vervoerd. Dit vocht speelt een rol bij onze afweer. Lymfevaten komen samen in lymfeklieren. In die klieren:
wordt het lymfevocht gezuiverd (gefilterd);
worden stoffen gemaakt die we nodig hebben voor onze afweer.
Lymfeklieren vinden we onder meer in de hals, oksels en liezen. In uw oksel zitten 10 tot 40 lymfeklieren.
Waarom verwijderen van lymfeklieren in de oksel?

Borstkanker verspreidt zich meestal het eerst naar de lymfeklieren in de oksel (okselklieren). Vanuit deze klieren kan borstkanker zich verder in het lichaam uitzaaien. Soms moeten deze klieren daarom verwijderd worden.
Wat is een okselklieroperatie?

De specialist heeft een okselklieroperatie voorgesteld, ook wel okselklierdissectie of okselkliertoilet genoemd. Bij deze ingreep verwijdert de specialist alle lymfeklieren uit de oksel.
Afspraken
Gesprek mammacareverpleegkundige

Voor de operatie krijgt u een afspraak bij de mammacareverpleegkundige. Zij informeert u over de dagen rondom de operatie en de periode na de operatie. Tijdens dit gesprek is er volop gelegenheid om vragen te stellen.
Preoperatieve screening

Voor een operatie heeft u verdoving nodig, dit wordt ook wel anesthesie genoemd. Hiervoor wordt u voor de operatie onderzocht door de anesthesioloog. Dit heet de 'preoperatieve' screening. Anesthesie wordt verzorgd door de anesthesioloog en anesthesiemedewerker op de operatiekamer. Om de verdoving (anesthesie) te bespreken, krijgt u een verwijzing naar de preoperatieve screening (looproute 91, Anesthesiologie). U kunt zich hier melden om een afspraak te maken.
Tijdens deze afspraak spreekt u met een verpleegkundige, apothekersassistente, anesthesiemedewerker en de anesthesioloog. Zij stellen vragen over uw gezondheid, medicijnen die u gebruikt, allergieën, doorgemaakte ziekten en eerdere operaties.
Samen met u wordt de vorm van verdoving (anesthesie) afgesproken en krijgt u hier voorlichting over.
U krijgt ook informatie mee wanneer u niet meer mag eten en drinken voor de operatie en welke medicijnen u mag doorgebruiken op de dag van de operatie.
Soms is het mogelijk dat de anesthesioloog u doorverwijst voor aanvullend onderzoek. Dit kan een hartfilmpje zijn, bloedafname of een extra afspraak bij bijvoorbeeld een cardioloog of longarts. Als de uitslagen van alle onderzoeken bekend zijn, kan de anesthesioloog een akkoord geven voor uw operatie. Pas na het akkoord kan de operatiedatum definitief worden ingepland.
De anesthesioloog die u voor de operatie het narcosemiddel toedient, kan een andere anesthesioloog zijn dan die u ontmoet heeft tijdens de preoperatieve screening.
Bloedverdunners (antistollingsmiddelen)

Gebruikt u bloedverdunnende medicijnen? Vertel uw behandelend arts welke bloedverdunners u gebruikt en waarvoor u ze gebruikt.
Staat u onder controle bij de Trombosedienst?
Geef de datum van de behandeling zo snel mogelijk door aan de trombosedienst. De trombosedienst kan met uw behandelend arts overleggen of de dosering van het bloedverdunners moet worden aangepast. Stop nooit zelf met de medicatie.
Overgevoeligheid

Meld wanneer u overgevoelig bent voor medicijnen, latex, jodium of pleisters.
Voorbereiding thuis
Wat neemt u mee?

Uw patiëntenpas. Heeft u deze nog niet of moet die worden gewijzigd? Meldt u zich dan bij de receptie in de centrale hal. Neem uw identiteitsbewijs en verzekeringspapieren mee.
Ruim zittende kleding, extra ondergoed en slippers.
Spullen voor uw overnachting, zoals nachtkleding, ochtendjas, pantoffels en toiletartikelen.
Actueel overzicht van uw medicijnen. Deze is verkrijgbaar bij uw apotheek. U kunt ook bij uw apotheek aangeven dat het ziekenhuis gemachtigd mag worden om uw medicatie digitaal in te zien.
Uw medicijnen in de originele verpakking.
Iets te lezen.
Een oplader voor uw mobiel en een koptelefoon.
Telefoonnummer van uw contactpersoon.
Draag geen sieraden, make-up, nagellak en piercings

Verwijder voor de operatie ringen en andere sieraden. Draag geen make-up, nagellak of nepnagels. Ook piercings moeten voor de operatie zijn verwijderd.
Laat waardevolle spullen thuis

Het ziekenhuis is niet verantwoordelijk voor vermissingen of beschadiging van uw eigendommen.
Douchen


Op de dag van de operatie mag u zich wassen of douchen. Breng geen bodylotion of deodorant aan op het te opereren gebied.
Ontharen

U hoeft het operatiegebied niet te scheren. Bent u gewend uw oksels te scheren? Dat mag tot uiterlijk 4 dagen voor de operatie. U heeft anders een grotere kans op wondinfectie.
Nuchter zijn (niet eten en drinken)

Voor de operatie moet u nuchter zijn. U krijgt de verdoving van de anesthesist. Volg dan ook de instructies van de anesthesioloog voor het eten en drinken.
In het ziekenhuis
Bevestiging afspraak

U wordt de dag voor de operatie tussen 14.00 en 16.30 uur gebeld over het tijdstip van de operatie en waar u zich moet melden. Als de operatie op een maandag is, wordt u vrijdag gebeld.
De ingreep wordt met 1 of meerdere overnachtingen in het ziekenhuis gedaan.
Waar moet u zijn?

U komt op de afgesproken dag en tijd naar de afdeling die u doorgegeven hebt gekregen. U kunt zich melden aan de balie.
Op de afgesproken verpleegafdeling wordt u ontvangen door een verpleegkundige. U wordt naar uw kamer gebracht en wegwijs gemaakt op de afdeling.
Voorbereiding narcose

Ongeveer 1 uur vóór de operatie krijgt u een rustgevend tabletje en een pijnstiller.
De operatie
Voorbereiding operatiekamer

U krijgt operatiekleding aan. Daarna blijft u in bed. Ga voor die tijd nog naar het toilet. De verpleegkundige brengt u in uw bed naar de operatiekamer.
Infuus inbrengen

De anesthesioloog brengt bij u een infuus in voor vochttoediening en medicatie. Op de operatiekamer wordt u onder narcose gebracht.
De okselklieroperatie
Wonddrain na de operatie

Tijdens de operatie krijgt u een drain. Dit is een slangetje. Het slangetje zit in de wond en zit aan een fles vast. Door het slangetje kan bloed/wondvocht wegstromen.
De operatie varieert in tijd

De duur van de operatie is afhankelijk van de (mogelijke) aanvullende borstoperatie.
Na de operatie
Direct na de ingreep

Na de operatie wordt u naar de uitslaapkamer gebracht. De chirurg neemt telefonisch contact op met uw contactpersoon om te vertellen hoe de operatie is verlopen. Als uw bloeddruk en ademhaling normaal zijn en u goed wakker bent, gaat u terug naar de verpleegafdeling.
Gebruik van medicijnen

U mag uw medicijnen na het onderzoek weer innemen, tenzij de arts hierover andere afspraken met u maakt.
Pijn na de operatie

Als de verdoving is uitgewerkt, kunt u pijn ervaren. U kunt dan paracetamol gebruiken (maximaal 4x per dag 2 tabletten van 500 mg). Daarnaast wordt er ook vaak vanuit het ziekenhuis pijnmedicatie gegeven.
Pleister

De dag na de operatie bekijkt de verpleegkundige samen met u de wond.
De zorgverlener vertelt wanneer de pleister eraf mag. Meestal is dat 1 of 2 dagen na de operatie. De wond kan het beste genezen zonder pleister. Dat is ook goed voor de huid eromheen. De hechtstrips moeten wel zitten blijven.
Soms lekt het wondje van de drain. Dan mag u de pleister verschonen. Zo voorkomt u dat uw kleding of uw beddengoed vies wordt.
Drain verzorging

De wonddrain blijft maximaal 7 dagen zitten. Het is mogelijk dat u met de drain naar huis gaat. In dat geval moet u de drain kunnen verzorgen en dagelijks de hoeveelheid vocht meten en noteren. Hiervoor krijgt u instructies mee.
Douchen

Douchen kan na 2 dagen. Spoel de wond goed af zodat er geen zeepresten achterblijven. Dep daarna de wond droog.
Baden en zwemmen

Baden en zwemmen mag na 2 weken.
Naar huis

U blijft 1 nacht in het ziekenhuis.
Hechtpleisters

Meestal zijn er op het litteken hechtpleisters aangebracht. Laat deze zitten tot de controle afspraak bij uw behandelaar.
Controle afspraak

Bij uw ontslag uit het ziekenhuis krijgt u een afspraak mee voor uw poliklinische controle na 1 week.
De uitslag van het weefselonderzoek is dan bekend. Uw behandelaar bespreekt de uitslag en behandelplan met u.
Ook vindt er een wondcontrole plaats door de mammacareverpleegkundige.
Fysiotherapie
Nazorg

Meestal komt de fysiotherapeut bij u langs op de afdeling om u te begeleiden met het oefenen van de arm en schouder. Het is de bedoeling dat u deze oefeningen thuis blijft doen.
Niet zwaar belasten

U mag de arm normaal gebruiken, maar niet zwaar belasten.
Controle afspraak

Bij ontslag uit het ziekenhuis krijgt u een afspraak mee voor controle bij de (oedeem)fysiotherapeut.
Leefregels
Herstellen

Gun uzelf de tijd om te herstellen van de operatie. De meeste patiënten herstellen binnen een aantal weken.
De operatie en de spanning veroorzaken vaak vermoeidheid.
Ook de wondgenezing kost energie.
Activiteiten na de operatie

Vanaf week 2 kunt u beginnen met lichte huishoudelijke activiteiten opgeleide van pijn. Ook mag u vanaf week 2 voorzichtig de arm te strekken boven schouderhoogte.
Vermijd de eerste 6 weken zwaar tillen.
Na 6 weken kunt u gedoseerd zwaardere activiteiten oppakken.
Niet deelnemen aan het verkeer

Zorg van tevoren dat iemand u komt ophalen na de opname. Ons advies is daarom om geen voertuig te besturen zolang u geen optimale controle en kracht in uw geopereerde hand heeft.
Risico's en complicaties
Tijdens en na uw onderzoek of behandeling
Bij elke ingreep is er een kans op complicaties. Zo ook bij deze operatie, zoals een nabloeding of wondinfectie. Er worden zoveel mogelijk voorzorgsmaatregelen genomen om het risico op complicaties te verkleinen.

Blauwe plek
Soms krijgt u na de operatie een blauwe plek. Dit heet ook wel een bloeduitstorting. Dit verdwijnt meestal vanzelf weer.

Vochtophoping
Het komt regelmatig voor dat na het verwijderen van de drain vochtophoping ontstaat achter het litteken of in de oksel. Dit kan hinderlijk zijn, maar verdwijnt meestal vanzelf weer.

Beschadiging zenuw
Tijdens de operatie kan er een zijvertakking van een grote zenuw in de oksel zijn beschadigd. Hierdoor kan er aan de geopereerde zijde een doof gevoel optreden aan de achterzijde van de bovenarm, oksel, borstkast en/of schouder. Dit gevoel wordt soms als branderig en/of pijnlijk ervaren. Meestal verdwijnt dit na 8 weken.

Dikke arm (lymfoedeem)
Tijdens de operatie zijn de lymfeklieren in de oksel verwijderd, waardoor het lymfevocht aan de geopereerde kant minder gemakkelijk kan worden afgevoerd. Hierdoor kan uw arm dikker worden.
Wordt uw arm toch dikker of pijnlijker, neem contact op met de mammacareverpleegkundige.
Wanneer contact opnemen?

Als u weer thuis bent, kunnen zich onverhoopt klachten voordoen. Als u 1 van de volgende klachten hebt, neem dan contact op met: het Borstcentrum, telefoonnummer: (0570) 53 51 80 of de mammacareverpleegkundige via (0570) 53 54 22. Mochten bovenstaande nummers niet bereikbaar zijn, dan kunt u bij dringende problemen bellen met de Spoedeisende Hulp, via telefoonnummer: (0570) 53 53 00.
Koorts hoger dan 38,5 graden Celsius.
Vurige roodheid en/of hevige zwelling van het operatiegebied.
Nabloeding.
Toename van pijn.
Als u de situatie niet vertrouwt.
Vragen
en meer informatie

Verhinderd?
Onverwacht verhinderd? Geef dit dan zo spoedig mogelijk door zodat iemand anders in uw plaats kan worden geholpen. U kunt dan meteen een nieuw tijdstip voor uw onderzoek afspreken.
Vragen?
Stel die dan tijdens uw volgende bezoek. Natuurlijk kunt u ook bellen.
De mammacareverpleegkundige is bereikbaar via (0570) 53 54 22.
Het Borstcentrum is bereikbaar via (0570) 53 51 80.
Meer informatie

Het Borstcentrum is gespecialiseerd in de zorg en behandeling van afwijkingen in de borst. Ruim 1.300 patiënten vinden jaarlijks de weg naar ons Borstcentrum. In het Borstcentrum werkt een multidisciplinair team nauw samen om u de beste medische zorg te bieden, die past bij uw persoonlijke situatie. Meer informatie over het Borstcentrum op dz.nl.
Borstkankervereniging Nederland (BVN) is een landelijke vereniging voor én door borstkankerpatiënten, mensen met erfelijke of familiaire aanleg en hun naasten. Hier kunt u terecht voor informatie en contact met lotgenoten. Meer informatie: www.kanker.nl/borstkanker
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.
Wat is lymfoedeem?
Wat is het lymfevaten stelsel?

In uw lichaam zit het lymfestelsel. Dit bestaat uit de lymfevaten en lymfeklieren.
Een van de taken van het lymfestelsel is het afvoeren van vocht uit de weefsels van het lichaam. Dit noemen we het lymfevocht. Dit vocht stroomt via lymfevaten naar de lymfeklieren. De lymfeklieren maken het lymfevocht schoon. Daarna stroomt het schone lymfevocht terug in de bloedvaten.

Als er lymfeklieren missen, dan wordt het lymfevocht minder goed vervoerd. Hierdoor kan er vocht zich ophopen. Dit noemen we lymfoedeem.
Klachten van lymfoedeem

Veel voorkomende klachten zijn:
Opgezwollen hand of arm
Pijnlijke tintelingen
Strak gespannen huid
Vermoeid en/of zwaar gevoel in uw arm
Uw ring of horloge gaat strakker zitten of kleding gaat knellen.
Wat te doen bij klachten?

Het is belangrijk dat u lymfoedeem op tijd herkent. Als u dit vroeg weet, kan een behandeling helpen om te voorkomen dat uw weefsels beschadigen.
Geef uw arm een paar dagen rust. Als u zit, leg dan uw arm hoog. Bijvoorbeeld op een tafel of op een kussen in bed. Blijven de klachten? Neem dan contact op met de polikliniek.
Behandeling van lymfoedeem

Een gespecialiseerde therapeut kan lymfoedeem behandelen. Meestal wordt u dan behandeld met een speciale massage. Dit heet manuele lymfedrainage.
Bloeddruk meten

Laat aan de kant waar u geopereerd bent, niet uw bloeddruk meten wanneer lymfoedeem is vastgesteld.
Is bij u geen lymfoedeem vastgesteld? Dan mag u uw bloeddruk meten en ook bloed laten prikken naan de geopereerde arm.
Prikken of bloed afnemen

Laat aan de kant waar u geopereerd bent, geen bloed afnemen wanneer lymfoedeem is vastgesteld. Zorg ervoor dat u in deze arm ook niet geprikt wordt.
Hoe voorkomt u lymfoedeem?
Verdiepende informatie
Het is niet altijd mogelijk om lymfoedeem te voorkomen. Het kan zelfs gebeuren dat jaren na de operatie lymfoedeem ontstaat.
Wel kunt u een aantal dingen doen om de kans op lymfoedeem te verkleinen.
Gezond gewicht

Door overgewicht heeft u meer kans op lymfoedeem. Daarom is een gezond gewicht heel belangrijk. Een gezond gewicht kunt u bepalen met de BMI. Dat staat voor Body Mass Index. Een gezonde BMI is tussen de 18,5 en 24,9.
Wilt u hier meer over weten? Of wilt u uw BMI berekenen? Kijk dan op de website van het voedingscentrum.
Bewegen

Beweeg vijf dagen per week minimaal een half uur. Bewegen zorgt ervoor dat u minder kans heeft om lymfoedeem te krijgen. Iedere vorm van bewegen is goed. Voorkom overbelasting van uw arm.

Krachtsport
Probeer krachtsporten rustig op te bouwen. Begin licht en maak de oefeningen steeds zwaarder. U kunt altijd begeleiding van een fysiotherapeut vragen.
Goede huidverzorging

Wondjes vergroten de kans op een ontsteking. Een ontsteking kan ervoor zorgen dat u lymfoedeem krijgt. Zorg er daarom voor dat u geen wondjes krijgt.
Tips om wondjes te voorkomen

Draag handschoenen bij activiteiten waarbij u wondjes krijgt. Bijvoorbeeld als in de tuin aan het werk gaat.
Gebruik ontharingscrème. Een scheerapparaat of een scheermesje kan zorgen voor wondjes.
Gebruik een vijl als u uw nagels verzorgt. Zo beschadigt u uw nagelriemen niet.
Houd uw huid soepel. Doe dit met handcrème. Hierdoor heeft u minder kans op barstjes en kloofjes.
Voorkom insectenbeten. Gebruik bijvoorbeeld een middel waardoor insecten u niet bijten. Bent u wel gebeten? Krab de beten niet open.
Probeer krassen en beten van huisdieren te voorkomen.
Wondjes verzorgen

Heeft u een wondje aan uw hand of arm? Maak dit dan schoon met een desinfecterend middel, bijvoorbeeld betadine of dettol (verkrijgbaar bij de drogist).
Voorkom overbelasting

Overbelasting betekent dat u de arm te zwaar belast. De lymfebanen moeten dan meer vocht verwerken. Doordat de lymfeklieren missen kan het vocht moeilijker afvloeien. Hierdoor hoopt het vocht zich op in de weefsels en ontstaat een zwelling.
Overbelasting kan ontstaan bij:
Het dragen van zware tassen;
Het dragen van een klein kind;
Langdurig stofzuigen;
Intensieve sportbeoefening;
Langdurig computeren.
U kunt zelf ontdekken hoever u uw arm kunt belasten. Luister naar wat uw lichaam aangeeft. Heeft u de arm te veel belast? Laat uw arm dan rusten. U merkt dit doordat de arm dik wordt of zwaar aanvoelt of tintelingen geeft en pijnlijk is. Door uw arm op een kussen te leggen, waarbij de pols hoger ligt dan de elleboog, wordt het lymfevocht gemakkelijker afgevoerd.
Warmte en kou

Doe voorzichtig met warmte of kou. Let bijvoorbeeld op met heet afwaswater, douchen, baden of een sauna. Let ook op bij het zonnen. Gebruik altijd een zonnebrandcrème. Draag bij koud weer altijd handschoenen.