Lees voor

Borstvoeding

In het kort

Hier vindt u informatie en nuttige tips over het geven van borstvoeding.

Waarom moedermelk?

U2C4uGNmC8tezTRb83n5RZHFruaeCeK82htfvfJW

Borstvoeding geven betekent intimiteit en bescherming voor de baby op de meest natuurlijke manier en met de beste samenstelling. Het is eigenlijk logisch dat jouw eigen moedermelk het beste is voor je baby. Het wordt tenslotte door het lichaam zelf aangemaakt met als doel jouw baby van voeding te kunnen voorzien. Moedermelk heeft altijd de juiste samenstelling en de goede temperatuur. Dit zijn natuurlijk grote voordelen ten opzichte van kunstvoeding.

Uit onderzoek blijkt dat moedermelk antistoffen bevat die de baby beschermen tegen infecties. Vooral de eerste melk, het zogenaamde ‘colostrum’, is hier rijk aan. Deze bescherming is belangrijk, omdat een pasgeboren baby nog kwetsbaar is. Na ongeveer een week verandert de melk langzaam en na twee weken is het rijpe moedermelk. Hierin zit minder eiwit terwijl de hoeveelheid vet en melksuiker toeneemt. Er blijven belangrijke antistoffen(imunoglobulinen) in moedermelk zitten.

Onderzoek laat zien dat borstvoeding helpt om infecties te voorkomen, zoals luchtweginfecties, oorontstekingen, hersenvliesontsteking en maagdarminfecties. Moedermelk heeft daarnaast een beschermende werking bij kinderen die een erfelijke aanleg hebben voor allergische aandoeningen. Als deze klachten zich al voordoen, dan komen ze vaak later en in een mildere vorm.

Borstvoeding is niet alleen goed voor de baby, maar ook voor de moeder. Het helpt het lichaam na de bevalling te herstellen. Op langere termijn verlaagt het de kans op bepaalde vormen van kanker en kan het de botten sterker houden.

Kunstvoeding is net zo goed... of toch niet?

ztxRbhYrrcsRHeFZD5JGQfKatnI6sZ14xJFV8baq

Kunstvoeding kan een goed alternatief zijn voor borstvoeding, maar het blijft een vervanging van moedermelk. Er kunnen redenen zijn waarom ouders kiezen voor kunstvoeding voor hun baby. Als aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan, is kunstvoeding een goed alternatief. Deze voorwaarden zijn goede hygiëne, zoals het juist bewaren van voeding, het schoon houden van flessen en spenen en het goed wassen van de handen. Ook zijn er kosten, kunstvoeding kost geld.

Ouders kunnen voor kunstvoeding kiezen omdat ze niet zeker weten of het kind wel voldoende drinkt of omdat ze meer vrijheid willen. Ook kan het handig zijn als iemand anders de baby voedt of als borstvoeding moeilijk te combineren is met werk. Soms zijn er medische redenen om voor kunstvoeding te kiezen.

Borstvoeding geven

Hoe bereid je je voor op borstvoeding?

TBi8rvie0HKfjSrUPrLpkiXL0FJWSQMh2oByf41u

Wil borstvoeding een kans van slagen hebben, dan is de motivatie van beide aanstaande ouders belangrijk. De vrouw is diegene die de borstvoeding geeft, maar de steun van de partner speelt daarbij een belangrijke rol.

Op het moment dat de baby geboren is, komen er veel nieuwe dingen op je af. Je leeft in een ander ritme met emoties en bent aan het herstellen van de bevalling.

Gelukkig kun je je op het geven van borstvoeding alvast goed voorbereiden. De kennis die je dan al hebt opgedaan, zal jullie meer houvast geven in de kraamweek.

Aanleggen in het eerste uur

TudQy8IXALkrzJA0WuBz4DGvs98CcVACEffkSKU3.png

Het grote moment is daar! Als de situatie het toelaat, krijg je je baby zo snel mogelijk bij je. De baby is net geboren en ligt uit te rusten op je buik. Dit eerste lichamelijke contact is belangrijk voor de emotionele binding tussen jouw en je kind.

Dit is het beste moment om je baby voor het eerst aan te leggen, mogelijk binnen 1 á 2 uur, nog voordat de baby wordt nagekeken en aangekleed. De zuigreflex is namelijk het eerste uur na de geboorte heel erg sterk.

Als een soort ‘oerdrang’ zal je baby gemakkelijk je tepel vinden en gaan zuigen. Meestal likt de baby eerst wat voordat het de tepel pakt. De verpleegkundige of kraamverzorgende, die je begeleidt leert je hoe je kunt aanleggen.

Aandachtspunten

8fBqdQFi4BHWypaDGNLY86gwj6ftXIJhBkVBN1hB
  • Je baby ligt goed gesteund, dicht tegen je aan.

  • Je baby ligt met lichaam en hoofd in één lijn: buikje richting moeder.

  • De neus van je baby bevindt zich tegenover de tepel.

  • Je ondersteunt de borst met vier vingers aan de onderkant, ver van de tepelhof.

  • Leg de tepel op het philtrum (bovenlip) van je kind totdat de mond wijd opengaat.

  • Je brengt je baby naar de borst en niet de borst naar je baby.

  • Je baby moet voldoende van de onderkant van de borst in de mond kunnen nemen (daarom heet het niet 'tepelvoeding', maar 'borstvoeding').

  • De onderlip is naar buiten gekruld, de tong komt onder de tepelhof.

  • Bij de bovenlip blijft meer zichtbaar van de tepelhof dan bij de onderlip. Dit is vooral door omstanders te zien, en niet zozeer door jezelf.

  • Je drukt de kin van je baby tegen de borst, waardoor de neusgaten vrij zijn.

  • Let op: Het vrijhouden van de neus van je baby door met een vinger de borst in te drukken is af te raden vanwege het risico dat enkele melkgangen worden afgesloten. Door de bips van je baby naar je toe te halen komt het neusje vrij te liggen.

Als de baby goed aanligt, zal het de borst vasthouden zonder dat deze in en uit het mondje beweegt. Het heeft de borst omgevormd tot een speen; de hele mond is gevuld met tepel, tepelhof en borstweefsel. Voor jou moet dit goed ‘aanvoelen’. Als het allemaal goed verloopt (en er melk toeschiet) neemt je baby na een aantal korte zuigbewegingen flinke teugen en hoor je hem of haar slikken.

Verschillende houdingen

Zittend voeden

Zittend voeden is handig om het aanleggen te leren omdat je dan twee handen kunt gebruiken en goed overzicht hebt. Kies een houding waarin je prettig en ontspannen zit. Gebruik eventueel een voetenbankje of een kussen onder je ellebogen. Ook een kussen op je schoot, zodat je daarop de baby kunt leggen, is vaak prettig. Dit voorkomt dat je voorover gaat buigen en dat het kind gaat hangen aan de tepel. Dat kan leiden tot een pijnlijke rug, nek en schouders of geïrriteerde tepels. Je baby ligt met het nekje in de holte van je elleboog en met je hand houdt je de billetjes en bovenbeentjes vast.

  • De arm van je baby wordt onder je arm gelegd, zodat het kind met het buik naar je toegekeerd ligt.

  • Het hoofdje en nekje van de baby liggen in een rechte lijn.

  • De tepel bevindt zich tegenover het neusje van de baby.

Liggend voeden

Vlak na de bevalling is het prettig jouw baby liggend te voeden.

  • Zorg dat jullie beiden goed op de zij naar elkaar toe gedraaid liggen. Voorkom dat je baby op de rug draait door een opgerolde handdoek in zijn/haar rug te leggen.

  • Je baby ligt met het hoofd buik en beentjes naar je toegedraaid. Trek daarbij de billen en beentjes goed tegen je aan.

  • Je hoofd ligt op het hoofdkussen, de arm waarop je steunt omhoog, waarbij je schouder niet op, maar onder het kussen ligt.

  • De neus van de baby bevindt zich tegenover je tepel.

Kind ligt met beentjes onder je arm door

Rugby-houding/bakerhouding

Dit is een goede houding wanneer je grotere borsten hebt en de tepel naar beneden wijst. In het begin zal je bij deze houding wat hulp nodig hebben.

  • Je baby ligt op een kussen waarbij het gezichtje naar je is toegekeerd en de benen van de baby onder je arm door liggen.

  • De baby ligt op je onderarm, je hebt met dezelfde arm het hoofdje vast.

  • De rug en de nek vormen een rechte lijn.

  • Je baby kan de tepel zo pakken.

  • Zorg voor voldoende steun voor je voeten zodat je niet voorover gaat leunen.

  • Met je vrije hand kun je de borst sturen.

Niet goed aangelegd

Signalen van verkeerd aanleggen en hoe je het herkent

vN4subcXQ7dG823LRcrtxNxC7TRKDMz886oEC4zx.png

In de volgende gevallen is de baby niet goed aangelegd en kun je beter de baby van de borst halen en opnieuw aanleggen.

  • Hoofd en lijf van de baby liggen niet in een lijn, de baby ‘hangt’ aan de borst. Hierdoor kunnen problemen met ademhalen ontstaan.

  • De baby drinkt met een tuitmondje, zijn onderlipje raakt de basis van de tepel. Hij heeft niet voldoende borstweefsel in de mond, waardoor efficiënt legen van de borst moeilijk wordt.

  • Het hoofd van de baby is naar beneden gebogen, hij houdt de kin op de borst en ligt met zijn lijfje niet dicht tegen de moeder aan. Daardoor heeft hij te weinig houvast en komt zijn neusje in de borst.

  • De mond glijdt op en neer over de tepelhof.

  • De baby blijft oppervlakkig zuigen, de wangetjes worden naar binnen gezogen en/of er is een klikkend smakgeluid hoorbaar.

  • Voeden is pijnlijk. De pijn blijft gedurende de hele voeding.

  • Na de voeding blijken de tepels beschadigd: de tepel heeft een lipstickvorm, een blaar, roodheid of witte huid door slechte doorbloeding.

Bij een goede aanleghouding is de neus van je baby vrij en is het voeden niet pijnlijk. Het eerste aanzuigen van je baby kan wel gevoelig zijn, maar als de baby de borst en tepel goed in de mond neemt, mag het na het eerste aanzuigen geen pijn meer doen.

Vooral in het begin gaat het aanleggen nog niet zo makkelijk, maar na een paar keer zal je zien dat je hier al meer vertrouwd mee raakt.

Het op gang brengen van de borstvoeding

Borstvoeding op gang brengen: vaak aanleggen is belangrijk

TBi8rvie0HKfjSrUPrLpkiXL0FJWSQMh2oByf41u

Borstvoeding wordt gestimuleerd door goed en vaak aan te leggen. Om de melkproductie op gang te brengen, leg je de baby het liefst 8 tot 12 keer per etmaal (24 uur) aan. Je spreekt nog niet van borstvoedingstijden maar van momenten. Elke keer wanneer de baby aangelegd wordt, is dit een goede stimulatie om de borstvoeding op gang te brengen. Soms zal je baby alleen even likken, misschien een paar minuten drinken en soms zal het langer zijn. Laat je baby aan de borst drinken zo lang de baby dit wil en goed drinkt, of dit nu 3 of 20 minuten is. Wil de baby daarna de andere borst dan is dit goed. Het resultaat is dat je voeding snel op gang komt en de baby eerder zijn eerste ontlasting loost waardoor hij minder kans heeft op geel worden.

Borstvoeding in de eerste dagen

Na de geboorte heeft je baby voldoende vet- en vochtreserves om de eerste uren zonder voeding te kunnen overbruggen. Jouw baby heeft geen honger maar wil wel regelmatig drinken. De overgang van colostrum (de eerste melk) in rijpe melk kan gepaard gaan met stuwing, vaak rond de derde, vierde dag. Je borsten zijn ineens veel zwaarder, soms zelfs erg gespannen. Vaak aanleggen in de eerste dagen na de geboorte kan kraamstuwing voorkomen of de ernst van de stuwing verminderen. Daarnaast garandeert vaak aanleggen ook een voldoende opname van colostrum met de daarin voorkomende onontbeerlijke stoffen voor groei, ontwikkeling en immuunsysteem.

Veelvuldig aanleggen zorgt voor een dusdanige conditionering van de melkvormende processen, dat voor maanden tot jaren een probleemloze melkproductie wordt gegarandeerd.

Voeden op verzoek. Hoe doe je dat?

Voeden op verzoek

Hoe doe je dat?

Voeden op verzoek betekent dat je de baby gaat voeden op het moment dat hij/zij een teken van voedingsbehoefte geeft.
Tekenen kunnen zijn: onrustig slapen, lichte slaap, ontwaken, zoekgedrag met mond en/of handen, smakken. Huilen is een laat signaal. Als je baby 1-2 uur heeft geslapen en hongersignalen laat zien dan is het tijd om te voeden. Het is normaal als je baby soms een paar keer vlak achter elkaar wil drinken en dan een langere tijd slaapt.

Huid op huid

Huid op huid contact stimuleert het natuurlijke babygedrag. Het zorgt ervoor dat je baby rustig wordt, de hartslag wordt regelmatiger, de bloeddruk daalt en de spijsvertering verbeterd. De temperatuur van de moeder past zich aan zodat de baby gemakkelijker warm blijft. Jouw baby voelt zich veilig en geborgen. Daarnaast stimuleert het de melkproductie door het hormoon oxytocine, kan jouw baby makkelijk opzoek gaan naar de tepel en verbetert huid op huid contact het zuigvermogen van je baby.

Duur van een voeding

De duur van een voeding wordt door de baby bepaald. In principe laat een kind de borst vanzelf los als het voldoende gedronken heeft, zo niet, dan kun je je pink in de mondhoek van je kindje brengen, zodat het vacuüm wordt opgeheven en je kind de tepel loslaat. Signalen dat een baby genoeg heeft gehad zijn: in slaap vallen, loslaten van de borst, sabbelen of onregelmatig slikken.

Hoeveel voedingen geef je per dag?

2LtC68XG4q8WTmV99mx8rvEdCEfHCrXoAWZcbHBE

De eerste 10 dagen
Voed de eerste 10 dagen om de 2 à 3 uur (’s nachts één keer om de 4 à 5 uur).

  • Een baby tot 2 à 3 dagen oud wordt 8 tot 12 keer per 24 uur aangelegd.

  • Een baby van 3 tot 10 dagen oud wordt 8 à 10 keer aangelegd.

Voldoende voeding? Waar moet je op letten?

WBQlckR1o7qnxfrm2RIEwfxUCG8MFEi2SAYzVPsZ

Om te weten of je baby voldoende voeding binnen krijgt, kun je letten op de volgende aanwijzingen:

  • Is je baby tevreden en alert na het wakker worden?

  • Een tevreden baby maakt een ontspannen indruk.

  • Plast je baby voldoende?

  • Hoe is de ontlasting van je baby?

  • Groeit je baby voldoende?

Afvallen gedurende de eerste dagen is een normaal verschijnsel. Je baby wordt dagelijks gewogen door de kraamverzorgende of verpleegkundige. Het gewichtsverlies kan oplopen tot 10% van het geboortegewicht. De meeste baby’s zijn na 14 dagen weer op hun geboortegewicht.

Praktische problemen bij moeder en kind

Rooming-in

Qc8KZyIWc4vAHZh8RbPWTg6psd0iFkEzKhWFqIuA

Tijdens de kraamdagen en ook daarna is het voor de borstvoeding van belang dat moeder en baby zoveel mogelijk in één ruimte verblijven. Dit heet rooming-in. Rooming-in geeft je als moeder de beste mogelijkheid om goed in te spelen op het gedrag van jouw baby. Dit is van belang voor het op gang brengen van de borstvoeding en het stimuleren van voeden op verzoek.

Je kind ligt op een andere afdeling

EzXfgmnVFtJtlies6fLz6ueAbCLmEfXMjinifBpS.jpeg

Het kan voorkomen dat je kindje op de Neonatologieafdeling of Kind- en Jeugdafdeling ligt. Het is dan niet altijd mogelijk om zelf borstvoeding te geven. Het is wel mogelijk om afgekolfde melk via de fles, fingerfeeding of via een sonde aan je baby te geven. De verpleegkundige zal dit dan met je bespreken. Gun jezelf de tijd en de rust om het kolven te leren.

Een couveusebaby en borstvoeding

FIftj2bjams1eL4d2lgt30U1iCUaAqS7DZttMNin.jpeg

Zeker voor een baby die op de neonatologieafdeling moet blijven, is en blijft borstvoeding de beste voeding. De moedermelk van moeders waarvan het kind te vroeg geboren is, is aangepast aan de behoefte van de baby. Ze bevat meer calorieën en antistoffen. Bij baby’s die veel te vroeg geboren zijn, worden moedermelk verrijkers aan de moedermelk toegevoegd. In het ziekenhuis krijg je begeleiding in het omgaan met borstvoeding en je te vroeg geboren kind.

Pijnlijke tepels en tepelkloven

yCjQhnkcRXY9aMhIy1lBRXQsytx2DBjuGYqTLd3O

De eerste dagen heeft bijna elke moeder aan het begin van de voeding wel eens last van gevoelige of pijnlijke tepels. Als de baby goed is aangelegd, verdwijnt deze pijn na een paar teugen. Voed niet dapper door als het pijn doet. Leg je kind opnieuw zorgvuldig aan. Smeer na het voeden iets moedermelk op je tepel of 100% lanolinezalf.

De slaperige baby

fzrI01lP1kaFkgsTRe4jMk66YzL5OCjT6z7pA4AY

Wanneer je baby zo slaperig is dat hij/zij zichzelf niet meldt voor een voeding, is het verstandig je kindje toch om de 2 á 3 uur wakker te maken. Manieren om je baby voor de voeding te interesseren:

  • Kleed je baby niet (te) warm, bij warmte neemt de zuigactiviteit af.

  • Leg je baby met bloot huid op huid contact aan (wel luier).

  • Verschoon de luier.

  • ‘Loop’ met je vingers over de rug langs de ruggengraat van je kindje.

  • Beïnvloed het evenwicht van je kind, door het kind op schoot te laten zitten en beweeg het hoofd en de romp voorzichtig voor en achteruit.

  • Wissel regelmatig van borst, als je kindje de interesse in het zuigen verliest.

  • Druppel iets moedermelk op de lipjes.

  • Neem verschillende voedingshoudingen aan.

Algemene adviezen voor de moeder

Rust

IPI8hbLDpXF7DOaRN1iNW67VrIfI4wg3nmbFnpMF

Het is vooral in de eerste weken na de bevalling belangrijk dat je voldoende rust krijgt. Borstvoeding geven kost energie en men voelt zich na een bevalling meestal niet direct de oude.

Probeer tijdens het voeden te gaan liggen of rustig te gaan zitten. Gebruik ook regelmatig andere momenten van de dag om uit te rusten. Ook het hormoon oxytocine (dat bij borstvoeding vrijkomt) heeft een rustgevend effect.

De eet- en drinkgewoontes van de moeder

6G7yakiV8ATklVFtVSuAjOq5UEnDZTLrbkJtzSMO

Borstvoeding geven kost extra energie. Daarom is het belangrijk dat je goed en gevarieerd eet. Ga niet op dieet tijdens de borstvoedingsperiode. Dan kun je een tekort aan energie krijgen en je slap en lusteloos voelen. Bovendien kan sterk gewichtsverlies tijdens het geven van borstvoeding ook zorgen voor schadelijke stoffen in de moedermelk.

Roken en alcohol

aguMwu0294jwvXIAM9cInTV4noB1loFbWBqlw8vJ

Als u rookt of alcohol drinkt, heeft dit nadelige effecten op de borstvoeding. Nicotine en alcohol verminderen het toeschieten van melk en er wordt minder melk geproduceerd. Van sigarettenrook is bekend dat het overgaat in de moedermelk en dat het schadelijk is voor de luchtwegen van uw baby. Alcohol in de moedermelk kan ook negatieve effecten op de baby hebben. Het is beter om niet te roken, met name vlak voor of tijdens de voeding. Maar als u rookt heeft borstvoeding toch de voorkeur boven kunstvoeding. Voor het drinken van alcohol geldt het advies om te voeden als de alcohol weer uit de bloedbaan van de moeder is.

Borstvoeding in bijzondere omstandigheden

Bijvoeden

WBQlckR1o7qnxfrm2RIEwfxUCG8MFEi2SAYzVPsZ

Een baby krijgt alleen bijvoeding als daar een medische reden voor is. Deze reden wordt dus bepaald door een verloskundige, kinderarts, huisarts of lactatiekundige. Bijvoeden bij een gezond voldragen kind is niet nodig.

Voor de eerste twee dagen heeft uw baby nog reserves genoeg meegekregen uit de zwangerschap. Het afvallen van je baby tijdens de eerste dagen komt doordat het vocht uit plast, ontlasting loost en energie verbruikt.

Borstvoeding na een keizersnede

N0ssEHBXCSVnOTLITDklMtt8Oirno0UFnpxlAhV5.jpeg

De melkproductie komt ook na een keizersnede gewoon op gang, soms wel een dag later. Van belang is een goede houding en steun in verband met wondpijn.

Begeleiding nodig?

LnzBwmdfu99C6iQ7pEicm4JW4LCVWrh5Q5tFyGzH

Borstvoeding geven gaat niet altijd probleemloos. Hoe minder je door eigen opvoeding en ervaringen met dit natuurlijke proces vertrouwd bent geraakt, des te meer hulp kun je erbij gebruiken.

Met deze informatie en de begeleiding van onze kraamverzorgenden, obstetrie- en kinderverpleegkundigen van het Deventer Ziekenhuis, proberen wij een steuntje in de rug te zijn voor vrouwen die borstvoeding (willen) geven. Wij bieden daarnaast specifieke begeleiding aan door onze lactatiekundigen. Zij bezoeken je zo mogelijk tijdens je verblijf in het ziekenhuis.

Daarnaast bestaat de mogelijkheid om een voorlichtingsavond te bezoeken of een webinar te volgen. Die hebben als doel; vrouwen en hun partner die ervoor kiezen om hun kind borstvoeding te geven goed voor te lichten. Op deze manier kunnen vrouwen informatie krijgen die voor hen van belang kan zijn om met plezier en succes borstvoeding te kunnen geven.

Borstvoeding geven is heel natuurlijk. Je lichaam is er tenslotte voor gebouwd. Twijfel je misschien of je wel borstvoeding kunt geven omdat je bijvoorbeeld platte of ingetrokken en gevoelige tepels hebt? Overleg dit dan met je verloskundige, gynaecoloog, verpleegkundige, lactatiekundige of op het verpleegkundig spreekuur van het Deventer ziekenhuis.

Extra steun en hulp

BQ2laIPUvyiLOx1EKvRQwPVWXkF45GwSIZlR21ou.png

We benoemen hier niet alle bijzondere omstandigheden, maar als je situatie erom vraagt krijg je extra steun en aandacht, zowel op de kraam- als de Neonatologie of Kinderafdeling. Je kunt ook advies vragen bij borstvoedingsorganisatie La Leche League.

Daarnaast kun je ook gerust contact opnemen met een lactatiekundige van de Nederlandse Vereniging van Lactatiekundigen. Wacht niet te lang met het vragen om advies of ondersteuning!

Vragen 

Vragen

en meer informatie

a1i8vXIEuD0ysb4jbDdVnBli9atP6XieiFAFpqwq.png

Meer informatie?

Deventer Ziekenhuis, lactatiekundigen
Tel.: (0570) 535050 en vraag naar toestel 3075
I: www.dz.nl/verloskunde

Nederlands Vereniging van Lactatiekundigen
T: 0900-5228284
I: www.nvlborstvoeding.nl

Borstvoedingsorganisatie La Leche League Nederland
T: 0111-413189
I: www.lalecheleague.nl

Vereniging Ouders van Couveusekinderen
T: 070-3862535
I: www.couveuseouders.nl

Vragen?

Er zullen misschien vragen zijn die u nog niet heeft besproken met de gynaecoloog. Met deze informatie hopen wij een deel van uw vragen te beantwoorden en informatie te geven over de opname op de afdeling. Hebt u na het lezen van de folder nog vragen, bel dan gerust naar de kraamafdeling, tel.: (0570) 53 53 15.

Rechten en regels. Kent u ze?

XtfhaxB1hkb1U0FjvyGrdd6fgbnXOkFtyVkpFgHo.png

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.