Lees voor

Botontkalking (osteoporose)

Inleiding

Heelkunde, Reumatologie en Interne

Hier leest u wat osteoporose is en welke gevolgen dit heeft voor uw gezondheid. Ook leest u wat de behandelmogelijkheden zijn en vindt u praktische tips over dingen die u zelf kunt doen om osteoporose tegen te gaan.

Wat is osteoporose?

eNOqr5kYXY4PoukHvGX9ve6shnBurn8bknBq3dzn

Osteoporose is het medische woord voor botontkalking. Osteoporose is een aandoening waarbij het bot poreus is en kan leiden tot botbreuken. Osteopenie is het voorstadium van osteoporose. Het betekent letterlijk ‘minder bot’, of een afname in de botdichtheid.

Uw botten vernieuwen zich uw hele leven. Het is een constant proces van opbouw en afbraak. Wanneer dit niet in evenwicht is, kan meer bot worden afgebroken dan aangemaakt. Aan de buitenzijde kan het bot er nog normaal uitzien, maar binnenin kan de structuur ernstig zijn aangetast, waardoor het gemakkelijk breekt.

Het is de meest voorkomende stofwisselingsziekte van de botten.

Wat merkt u ervan?

a1i8vXIEuD0ysb4jbDdVnBli9atP6XieiFAFpqwq.png

Het probleem met osteoporose is dat u er niets van merkt zolang u geen botbreuk oploopt. Osteoporose geeft geen pijnklachten. U kunt al zo’n 30% van uw botmassa hebben verloren op het moment dat u voor het eerst wat breekt.

Wanneer de botten in uw wervelkolom verzwakken kan er een wervelbreuk ontstaan, met als gevolg dat u kleiner wordt. Komt dit bij meer wervels voor, dan kan uw rug steeds krommer worden doordat de wervels vooral aan de voorzijde inzakken. Deze houdingsverandering kunnen rug- en bovenbuikklachten geven.

Eveneens kan een veranderde lichaamshouding uw evenwichtsgevoel verminderen, waardoor de kans op vallen (en een botbreuk) toeneemt.

Oorzaken en gevolgen

Wat zijn de oorzaken van botontkalking?

ySPLF7qKitoaTmvTL2xaaEIk8e0qINpud0FcaTcJ.png

Osteoporose komt in de eerste plaats door leeftijd. Na uw 35ste jaar verliezen de botten wat massa. Naast botmassaverlies gaat ook de structuur van het bot achteruit, verandert de samenstelling en ondergaan botvormende cellen ouderdomsverschijnselen. Dit is een normaal proces, dat bij het ouder worden hoort.

Bepaalde dingen maken osteoporose erger. U leest ze hier.

  • Te weinig lichaamsbeweging.

  • Te weinig calcium (kalk).
    Calcium zit vooral in zuivelproducten, groenten, noten en peulvruchten.

  • Veel (mee) roken en drinken (meer dan 3 glazen alcohol per dag).

  • Overmatig gebruik van koffie (meer dan 10 koppen per dag).

  • Vitamine D-tekort.
    Vitamine D is nodig voor de opname van calcium uit voedsel. Het zit onder andere in beperkte hoeveelheid in margarine, boter, melk, eieren en vette vis. Uw lichaam maakt ook zelf vitamine D aan wanneer u buiten in de zon bent, dit is de belangrijkste bron van vitamine D. Komt u weinig buiten of hebt u een donkere huid, of is uw leeftijd boven de 70 jaar? Dan hebt u misschien extra vitamine D nodig.

  • Langdurig gebruik van ontstekingsremmende medicijnen, zoals corticosteroïden.

  • Osteoporose kan ook in de familie zitten.

  • Laag lichaamsgewicht.

  • Chronische darmziekten die de opname van voedsel beïnvloeden.

  • Aandoeningen van het hormonale systeem (bijvoorbeeld schildklier).

Verschillen bij vrouwen en mannen

4Abu4oVqTgShdUpf9WOobrRrrOisKmx97vbKELl6

Bij vrouwen gaat het verlies van botmassa nog sneller rond en na de overgang. In deze fase wordt heel weinig oestrogeen (vrouwelijk geslachtshormoon) aangemaakt, hetgeen in veel gevallen te maken heeft met het ontstaan van osteoporose. Oestrogeen draagt namelijk bij aan de gezondheid van botten door de balans te bewaren tussen botopbouw en botafbraak.

Mannen bouwen dikkere en zwaardere botten op dan vrouwen. Osteoporose kan echter wel bij mannen voorkomen. Bij oudere mannen kan dit te maken hebben met een tekort aan testosteron (mannelijk geslachtshormoon). Vaak spelen andere factoren een rol (medicatiegebruik, roken, invaliditeit).

Wat zijn de gevolgen van botontkalking?

eNOqr5kYXY4PoukHvGX9ve6shnBurn8bknBq3dzn

Als u osteoporose heeft kan het optillen van een zware boodschappentas of een ‘lichte val’ die gewoonlijk geen verwondingen geven al leiden tot botbreuken. Botbreuken geven pijn, invaliditeit en verlies van zelfstandigheid. Om de ingrijpende gevolgen van osteoporose te beperken is het essentieel dat deze ziekte zo vroeg mogelijk wordt opgespoord en zo goed mogelijk wordt behandeld.

Behandelingen

Welke behandelingen zijn er?

kcwCL8EUNVjNLXLeEttm5ohUo5k2AR8FRtzXRmnL

Om osteoporose tegen te gaan is het belangrijk om uw leefstijl aan te passen en valincidenten te voorkomen. Ook kunnen er medicijnen nodig zijn om osteoporose tegen te gaan. Deze medicijnen zijn erop gericht om het botverlies te remmen of om de botaanmaak te stimuleren waarmee het risico op botbreuken afneemt. De medicatie kan nooit alle botbreuken ten gevolge van osteoporose voorkomen, maar het aantal (incidentie) fracturen, en daarmee het leed van fracturen, kan wel fors verminderd worden.

Mocht de arts in overleg met u besluiten tot behandeling van osteoporose, dan hangt het effect van de behandeling af van de mate van therapietrouw. Als u stopt met uw medicatie of u vergeet regelmatig uw medicatie, dan stopt het botontkalkingsproces niet en de kans op verergering en nieuwe botbreuken neemt toe.

Bisfosfonaten

Bisfosfonaten zijn geneesmiddelen die de botafbrekende cellen remmen. Van belang is dat deze medicatie trouw wordt ingenomen, omdat anders de effectiviteit sterk vermindert. Vaak kan met 1 tablet per week worden volstaan, gedurende 5 jaar. Ook is het mogelijk om eenmaal per jaar een infuus te krijgen.

Oestrogenen

Osteoporose komt met name voor bij vrouwen na de overgang omdat het hormoon oestrogeen dan minder in het bloed aanwezig is. Behandeling met oestrogenen (vrouwelijke hormonen) blijkt ook werkzaam om osteoporose bij vrouwen te voorkomen.

Nieuwere medicijnen voor osteoporose

Als er sprake is van ernstige osteoporose of verergering van de osteoporose of wervelbreuken onder bovenstaande therapie zijn er andere geneesmiddelen te proberen. Deze geneesmiddelen bevorderen de botaanmaak. Een voorbeeld van deze middelen is Teriparatide per dagelijkse injectie, of Romosozumab per maandelijkse injectie.

Leefregels en adviezen

Meer bewegen

tbn0LGoN7rGkvxWoqUT3o1gRVJzmNUKZyDPfOWyZ

Door te bewegen wordt de botopbouw gestimuleerd. Elke vorm van lichaamsbeweging waarbij het lichaam met zijn eigen gewicht wordt belast is zinvol, bijvoorbeeld wandelen, tuinieren, tennissen, traplopen, springen en hardlopen en in mindere mate fietsen. Probeer om iedere dag een kwartier aan lichaamsbeweging te doen. Neem bijvoorbeeld wat vaker de trap dan de lift, gebruik liever de fiets dan de auto

Extra calcium

GTbDYNmg1Iq2pQeibEFQa0tpVQxLvvLs47FtYddk

Voor de botten is calcium van essentieel belang. Calcium zit in zuivelproducten zoals kaas, melk en yoghurt maar ook in bladgroenten, peulvruchten, noten en volkorenbrood. Uw voeding moet 1200 mg calcium per dag bevatten. Dit is bijvoorbeeld 1 liter melk/vla/ yoghurt of 12 vijgen of 120 gram kaas per dag. Lukt dit niet met de voeding, dan kan er een calciumpreparaat worden voorgeschreven.

Extra vitamine D

QUc7fGAgSYDSLMYDKkAkqlSaCh6gqjl02ZGIwdi9

Als u osteopenie of osteoporose heeft dan is het advies om 800 IE vitamine D daags te gebruiken. Vitamine D preparaten zijn te verkrijgen in druppels en tabletten. Ze zijn verkrijgbaar bij de drogist. De arts kan dit indien nodig ook voorschrijven al dan niet in combinatie met calcium.

Stoppen met roken

6VaQHZA2RiGa2fxdTbULLxDc5Ri6yPGWSffWTnnm.png

Het is verstandig om te stoppen met roken.

Koffie en alcohol

wQvfB45MycM3gWNuR8SW5zRn1ExmsbReDhI88FJV.png
ktkAGz5Lb8pCNOH8IgnD3T937nerViPXEbzW0m4s.png

Minder met koffie en alcohol.

Voorkom vallen

RBzZCGrCEjdm4Pwz6VNR6LNs0vpvUxJYdhVJhbNI

Op hogere leeftijd kunt u de volgende maatregelen treffen om vallen te voorkomen.

  • Voorkom losliggende kleedjes en elektriciteitssnoeren.

  • Voorkom gladde vloeren.

  • Overweeg montage van leuningen bij trappen en in badkamer of wc.

  • Zorg voor voldoende verlichting overdag en ‘s nachts.

  • Als u bij het opstaan duizelig wordt, ga dan eerst even zitten.

  • Draag stevige, niet gladde schoenen.

  • Als u niet goed ziet, laat dan uw ogen testen. Ga niet lopen met een leesbril op, want dan ziet u de vloer niet goed. Heeft u een bril voor veraf, zet deze dan op voordat u gaat lopen.

  • Indien u zich wankel op de been voelt, bespreek dit dan met de arts.

  • Activiteiten als wandelen en yoga helpen om uw kracht en balans te verbeteren. Er zijn ook speciale bewegingsprogramma’s bij de fysiotherapeut die het risico op vallen verlagen.

  • Maak indien nodig gebruik van hulpmiddelen als een stok of rollator.

Tillen

1knJv1He16FSEI6MidzsmtiSh1RgGsrrarAVefal.jpeg

Als uw botten in de rug zwak zijn is het extra belangrijk om uw rug te beschermen. Volg daarom de navolgende adviezen op.

  • Til niet te veel boodschappen tegelijk.
    U kunt beter wat vaker lopen of maak gebruik van een boodschappenkarretje.

  • Als u iets van de grond oppakt, zak dan door de knieën en houdt daarbij de rug gestrekt.

  • Til niet te haastig.

  • Ga recht voor het te tillen voorwerp staan, niet zijwaarts.

  • Til nooit met een gedraaide rug.

  • Draag het voorwerp zo dicht mogelijk tegen u aan.

  • Zorg voor een hoog werkblad.
    Is uw gootsteen te laag, was dan af in een teiltje op het aanrecht in plaats van in de gootsteen, zodat u rechtop blijft staan.

Vragen

a1i8vXIEuD0ysb4jbDdVnBli9atP6XieiFAFpqwq.png

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen? Dan kunt u deze vragen stellen aan uw behandelend specialist. Ook kunt u extra informatie vinden op de website van de osteoporosevereniging of het Deventer Ziekenhuis.

Meer informatie

Qj1pv3v3hY057gZ9ekSq6DFhjo016YziYJVXSDeb

Kijk voor meer informatie op de website van het Deventer Ziekenhuis, www.dz.nl.

Kijk ook eens op de website van de osteoporose Vereniging, www.osteoporosevereniging.nl.

Rechten en regels. Kent u ze?

XtfhaxB1hkb1U0FjvyGrdd6fgbnXOkFtyVkpFgHo.png

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.