Inleiding
Als u veel urine achterhoudt in de blaas na het plassen en een ‘gewone’ blaaskatheter niet geschikt en/of gewenst is, is het mogelijk nodig om een buikkatheter in te brengen. Hier leest u meer over de ingreep en leefregels.
Wat is een buikkatheter?

Een buikkatheter (suprapubische katheter) is een slangetje van kunststof dat via de buikwand wordt ingebracht. De arts brengt onder plaatselijke verdoving (of ruggenprik) de katheter in, vlak boven het schaambeen. Het uiteinde van de katheter zit in uw blaas en heeft daar enkele openingen waardoor de urine kan aflopen.
Afspraken
U wordt gebeld

Het ziekenhuis belt u de middag vóór opname. U hoort dan hoe laat u zich op de verpleegafdeling kunt melden.
De afdeling waar u wordt opgenomen, kan een andere zijn dan vooraf verteld. Door drukte kan er soms geschoven worden in de planning.
Let op: als u op de polikliniek gepland staat, dan meldt u zich op de afgesproken tijd bij de poli urologie.
Bloedverdunnende medicijnen

Als u bloedverdunnende middelen gebruikt, dan wordt deze medicatie - in overleg met uw behandelend arts - enkele dagen vóór de operatie gestopt.
Heeft de arts dit niet met u besproken, neem dan zo spoedig mogelijk contact op met de polikliniek Urologie.
Preoperatieve screening

Voor een operatie heeft u verdoving nodig, dit wordt ook wel anesthesie genoemd. Hiervoor wordt u voor de operatie onderzocht door de anesthesioloog. Dit heet de 'preoperatieve' screening. Anesthesie wordt verzorgd door de anesthesioloog en anesthesiemedewerker op de operatiekamer. Om de verdoving (anesthesie) te bespreken, krijgt u een verwijzing naar de preoperatieve screening (looproute 91, Anesthesiologie). U kunt zich hier melden om een afspraak te maken.
Tijdens deze afspraak spreekt u met een verpleegkundige, apothekersassistente, anesthesiemedewerker en de anesthesioloog.
Zij stellen vragen over uw gezondheid, medicijnen die u gebruikt, allergieën, doorgemaakte ziekten en eerdere operaties.
Samen met u wordt de vorm van verdoving (anesthesie) afgesproken en krijgt u hier voorlichting over.
U krijgt ook informatie mee wanneer u niet meer mag eten en drinken voor de operatie en welke medicijnen u mag doorgebruiken op de dag van de operatie.
Soms is het mogelijk dat de anesthesioloog u doorverwijst voor aanvullend onderzoek. Dit kan een hartfilmpje zijn, bloedafname of een extra afspraak bij bijvoorbeeld een cardioloog of longarts.
Als de uitslagen van alle onderzoeken bekend zijn, kan de anesthesioloog een akkoord geven voor uw operatie. Pas na het akkoord kan de operatiedatum definitief worden ingepland.
Voorbereiding
Wat neemt u mee?

Neem uw afsprakenkaart en patiëntenpas mee.
Als u thuis medicijnen gebruikt, neem deze dan (in de originele verpakking) mee naar het ziekenhuis.
Het kan zijn dat u een nacht moet blijven. Neem daarom voor de zekerheid uw nachtkleding en toiletartikelen mee.
Tijdens de ingreep mag u geen sieraden/horloge om.
Laat waardevolle spullen thuis

Wij adviseren u waardevolle spullen thuis te laten. Het ziekenhuis is niet verantwoordelijk voor vermissingen of beschadiging van uw eigendommen.
In het ziekenhuis
Voor de behandeling

Na aankomst op de afdeling vertelt de verpleegkundige u hoe de opname verloopt.
Soms schrijft de arts een antibioticakuur voor die u via een infuus krijgt, dit om eventueel blaasontstekingen te voorkomen.
De behandeling
Hoe verloopt de behandeling?

De ingreep vindt plaats op de operatiekamer of op de polikliniek Urologie. Als de operatie op de operatiekamer plaatsvindt dient de anesthesioloog uw verdoving toe, zoals afgesproken tijdens de preoperatieve screening. Als de ingreep op de polikliniek Urologie plaatsvindt gebeurt dit onder plaatselijk verdoving.
De blaas wordt via een gewone katheter gevuld. Dan wordt de blaas via de onderbuik aangeprikt en de katheter geplaatst.
Duur van de operatie

De duur van de behandeling is ongeveer 30 - 45 minuten.
Na de behandeling

Zodra u terug bent op de afdeling mag u weer eten en drinken.
Pijnstilling

Na iedere operatie bestaat de kans, dat u pijn hebt. De pijnstilling na de operatie wordt geregeld door de anesthesioloog. Dit is met doorgesproken tijdens de preoperatieve screening.
Opvangen van urine
Aan het uiteinde van de katheter, buiten uw lichaam, is een brede opening waarop een katheterzak wordt aangesloten. Deze zak vangt de urine op en moet altijd lager hangen dan uw blaas, anders loopt de urine terug.
Overdag kunt u de katheterzak bijvoorbeeld aan uw been bevestigen en ’s nachts aan uw bed. U krijgt daarvoor bevestigingsmiddelen mee.
In plaats van een zak is het ook mogelijk een stopje te gebruiken. Dit is afhankelijk van uw situatie en kan alleen in overleg met uw arts. Het stopje moet er minstens elke 4 uur worden afgehaald om de urine te laten aflopen.
Naar huis
Waar moet u op letten?

De ingreep vindt meestal plaats in dagopname. Omdat wordt afgeraden zelf auto te rijden na de ingreep, adviseren wij u vervoer naar huis te regelen.
Het verzorgen van het gaatje in de buik

Het verzorgen van de wond kunt u zelf doen. Mocht dat niet lukken dan is het van belang dat u bedenkt wie dat thuis kan doen. Mocht u iemand in uw directe omgeving hebben die daar bij helpen wil dan kunt u dit aangeven bij de polikliniek Urologie.
Als u thuis toch hulp nodig hebt met de verzorging van de katheter kunt u dit aangeven bij het Transmuraal Logistiek Bureau (TLB). Zij hebben in de centrale hal een Zorgloket, route 93.
Mocht u later van gedachten veranderen, kunt u altijd tijdens kantooruren contact opnemen met het TLB. Bereikbaar tijdens kantooruren op telefoonnummer (0570) 53 65 40.
Controle
Controle op de polikliniek

De controle-afspraak is over 6 weken op de poli Urologie. U krijgt hiervoor een afspraak mee. De buikkatheter wordt dan gewisseld.
Omgaan met katheter
Uitleg van verpleegkundige

U krijgt van de verpleegkundige materialen mee voor de verzorging van de buikkatheter thuis. De verpleegkundige geeft uitleg over de verzorging van uw buikkatheter.
Dag na de behandeling
Instructies schoonmaken insteekopening

Was uw handen goed met zeep.
De dag na het plaatsen van de buikwandkatheter mag het gaasje verwijderd worden, indien het vast zit kunt u het losweken onder de douche.
De insteekopening dient dagelijks schoongemaakt te worden met water (gebruik geen zeep of desinfecterende middelen).
De insteekopening wordt daarna afgedekt met een steriel splitgaas zolang er vocht uit komt.
U mag gewoon douchen.
Het slangetje moet goed vastgeplakt worden, zodat er niet aan getrokken kan worden. Fixeer de slang ongeveer 10 cm vanaf de insteekopening op de buik met een pleister. Zorg ervoor dat het slangetje wat ruimte heeft, 2 vingers onder de slang en de buik vrij houden, zodat deze niet te strak zit.
Aan het slangetje komt een urineopvangzak, die met een elastiek of een beenzakhouder om het onderbeen wordt vastgemaakt. De urine loopt vanzelf in het zakje. Zorg ervoor dat deze lager zit dan de blaas.
Als de zak vol is kunt u de zak legen via een aftapkraan.
’s Nachts koppelt u een nachtzak aan de dagzak. Open het kraantje zodat de urine in de nachtzak kan doorlopen.
De katheter wordt alleen in opdracht van de arts gespoeld.
Als er urine langs de katheterslang lekt, kijk dan eerst of er geen knik in de slang zit en de slang op de juiste manier is vastgeplakt. Blijft het lekken neem dan contact op.
U kunt last krijgen van extra weefsel (wildvlees) /vocht bij de insteekopening. Raadpleeg uw arts voor advies.
Katheterzakken
Hoe vaak vervangen?

In principe vervang je de beenzak die direct aan het slangetje verbonden is eenmaal per week, of eerder bij (mogelijk) verstopping, vervuiling (gruis, stolsels) of lekkage.
De nachtzak die 's nachts aan de beenzak is gekoppeld, kan een week worden gebruikt. Bij aan- en afkoppelen kraanwater gebruiken om door te spoelen.
Echter vergoedt de zorgverzekeraar maar één nachtzak per week.
Verwisselen blijvende katheter
Als u een blijvende buikwandkatheter heeft, wordt deze regelmatig verwisseld voor een andere ballonkatheter.
Heeft u een bard katheter gekregen dan is de 1e wissel na 6 weken.
Heeft u een cystofix katheter (met hechting), dan is de 1e wissel na 3 weken. De 2e wissel is dan na 6 weken.
De verwisseling kan eenvoudig plaatsvinden door het al aanwezige kanaal. De eerste wissel is altijd op de poli, de volgende wissels kunnen ook door de thuiszorg worden gedaan.
Leefregels
Drink voldoende

Controleer of u voldoende drinkt. De kleur van de urine moet waterig en helder zijn. Drink daarom minstens 1,5 tot 2 liter per dag. Dit is buiten het drinken van koffie, thee etc. Drink 4 glazen water per dag extra.
Met een stopje douchen

Met een stopje op de buikkatheter kunt u gewoon douchen.
Dagelijkse dingen oppakken

Zwaar tillen (>5 kg), sporten, fietsen en gemeenschap hebben, kan worden hervat na 2 weken.
Voorkom obstipatie

Voorkom obstipatie (verstopte/ harde ontlasting), dit is nadelig voor het legen van de blaas.
Risico's en complicaties
Tijdens en na de behandeling
Risico's

Iedere behandeling brengt risico’s met zich mee. Hieronder een aantal complicaties die kunnen voorkomen.
Er is een zeer kleine kans dat tijdens de plaatsing van de buikkatheter andere organen dan de blaas geraakt worden, zoals de darm of de bloedvaten. Dit komt gelukkig zelden voor.
Lekkage

Lekkage langs de katheter is mogelijk als deze is verstopt, of als de slang is geknikt. Controleer de katheterslang daarom regelmatig op knikken. Soms ontstaat lekkage door een blaaskramp. Hiertegen kunt u medicijnen krijgen. Als u gebruik maakt van een stopje, dan de katheter aan een beenzak koppelen.
Bloedverlies

Bloedverlies (in de vorm van stolseltjes of vlokjes) door of langs de katheter bij het buikwondje is meestal van tijdelijke aard en minder ernstig dan het lijkt.
De katheter kan het kwetsbare slijmvlies van de blaas licht beschadigen. Dit veroorzaakt het bloedverlies. U hoeft hierover dus niet ongerust te zijn.
Door veel te drinken (geen alcohol) en enige uren rust gaat het meestal vanzelf weer over. Indien het bloedverlies meerdere dagen aanhoudt, kunt u contact opnemen met de polikliniek Urologie.
Blaasontsteking

Doordat er door de katheter een open verbinding is ontstaan, kunnen bacteriën door of langs de katheter in de plasbuis en de blaas komen. Dit kan een ontsteking veroorzaken.
Als u gebruik maakt van een stopje dan de katheter aan een beenzakje koppelen zodat de blaas goed leeg wordt en de bacteriën er allemaal uitgespoeld worden.
Dit kunt u meestal voorkomen door veel te drinken en te spoelen. Bij aanhoudende klachten contact opnemen met de polikliniek Urologie.
Kramp of aandrang om te plassen

De eerste periode kan de katheter wat irritatie geven in de vorm van aandrang om te plassen en een gevoelige onderbuik. Als deze klachten hinderlijk zijn en niet geleidelijk aan afnemen, kunt u contact opnemen met de polikliniek Urologie.
Verstopte katheter
Als de katheter is verstopt, of er per ongeluk uitvalt, moet u direct contact opnemen om een nieuwe katheter te laten inbrengen.
Het gaatje in de buikwand gaat namelijk binnen enkele uren vanzelf weer dicht.
Neem hiervoor op werkdagen tijdens kantooruren contact op met de polikliniek Urologie, telefoonnummer (0570) 53 51 50. Daarbuiten kunt u bellen met de Spoed Eisende Hulp, telefoonnummer (0570) 53 53 00.
Wanneer contact opnemen?

Als u weer thuis bent, kunnen zich onverhoopt klachten voordoen.
Roodheid en/of zwelling van de insteekopening.
Koorts hoger dan 38,5 graden Celsius.
Aanhoudend veel bloed bij de urine.
De buikwandkatheter kan uitvallen, als dit gebeurt bel direct de uroloog.
Als u denkt dat het slangetje verstopt raakt, er komt dan geen urine in de opvangzak. Kijk eerst of het slangetje niet geknikt zit.
Veel pijn. Toename van pijn in de flank.
Als u de situatie niet vertrouwt.
Als u een van de bovenstaande klachten hebt en overleg wil: neem dan contact op met polikliniek Urologie, telefoonnummer (0570) 53 51 50.
Bij dringende problemen buiten kantooruren belt u met de Spoedeisende Hulp, telefoonnummer (0570) 53 53 00.
Vragen
en meer informatie

Verhinderd?
Wanneer u onverwacht verhinderd bent, geef dit dan zo spoedig mogelijk door zodat iemand anders in uw plaats kan worden opgeroepen. U kunt dan meteen een nieuw tijdstip voor uw onderzoek afspreken.
Meer informatie
Meer informatie vindt u op: www.allesoverurologie.nl
Vragen?
Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen dan kunt u die stellen aan uw uroloog of verpleegkundige. De polikliniek Urologie is te bereiken op telefoonnummer (0570) 53 51 50.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.