Inleiding
Als u veel urine achterhoudt in de blaas na het plassen en een ‘gewone’ blaaskatheter niet geschikt en/of gewenst is, is het mogelijk nodig om een buikkatheter in te brengen. Hier leest u meer over de ingreep en wat de leefregels zijn.
Wat is een buikkatheter?

Een buikkatheter (suprapubische katheter) is een slangetje van kunststof dat via de buikwand wordt ingebracht. De arts brengt onder plaatselijke verdoving de katheter in, vlak boven het schaambeen. Het uiteinde van de katheter zit in uw blaas en heeft daar enkele openingen waardoor de urine kan aflopen.
Medicijngebruik
Medicijnen

Bloedverdunnende medicijnen
Als u bloedverdunnende middelen gebruikt, dan wordt deze medicatie - in overleg met uw behandelend arts - enkele dagen vóór de ingreep gestopt. Heeft de arts dit niet met u besproken, neem dan zo spoedig mogelijk contact op met de polikliniek Urologie.
Antibiotica
Misschien heeft u voor het onderzoek een korte kuur met antibiotica nodig. Als dit bij u zo is, bespreekt de uroloog dit met u.
Voorbereiding
Wat neemt u mee?

Neem uw patiëntenpas mee.
Een geldig legitimatiebewijs (identiteitskaart, rijbewijs, paspoort).
In het ziekenhuis
Melden

U meldt zich aan bij de polikliniek Urologie, balie 3. In de wachtkamer wordt u opgehaald door de verpleegkundige.
De behandeling
Hoe verloopt de behandeling?

Voor het plaatsen van de buikkatheter moet uw blaas vol zijn. Dit kan op verschillende manieren;
U houdt de plas zelf op.
De blaas wordt gevuld via een katheter via de plasbuis. Als u deze nog niet hebt, dan wordt deze door de verpleegkundige ingebracht.
De blaas wordt gevuld met behulp van een cystoscopie; een blaasonderzoek waarbij met een camera via de plasbuis in de blaas wordt gekeken.
De uroloog bepaalt met u welke manier het meest geschikt is.
Buikkatheter plaatsen via een echoapparaat

De medewerker zal u vragen om uw onderkleding uit te trekken, maar u mag uw sokken aanhouden.
Vervolgens mag u plaatsnemen op de behandelbank.
De huid rond uw plasbuis wordt schoongemaakt, dit kan even nat en koud aanvoelen. Ook wordt de in de plasbuis een glijmiddel ingebracht met daarin een verdoving, dit kan een branderig en of tintelend effect veroorzaken.
De medewerker brengt een katheter in uw blaas
De medewerker vult de blaas met een vloeistof met +/- 350 ml hierdoor wordt de blaas gevuld net als een ballon met lucht.
Door de vloeistof kan het zijn dat u aandrang krijgt om te plassen.
Daarna komt de uroloog.
Met behulp van een echoapparaat kan de uroloog zien of er voldoende vulling in de blaas zit en bepalen waar de buikkatheter moet komen te zitten.
Als de uroloog dat goed heeft gecontroleerd zal de uroloog met een roze vloeistof de huid eerst desinfecteren.
Daarna verdoofd de uroloog uw huid.
Vervolgens maakt de uroloog een sneetje op de plek waar de buikkatheter moet komen.
Aansluitend wordt de buikkatheter geplaatst.
De katheter zit dan gelijk in de blaas, de vloeistof waarmee de blaas gevuld is kan gelijk via de buikkatheter de blaas uit stromen. Dit betekent dat de buikkatheter goed zit. Aan het uiteinde van de katheter zit een ballonnetje; door deze op te blazen, kan de katheter er niet uit vallen.
Buikkatheter plaatsen via scopie

De medewerker zal u vragen om uw onderkleding uit te trekken in de kleedkamer, maar u mag uw sokken aanhouden.
Vervolgens neemt u plaats in een speciale stoel.
De huid rond uw plasbuis wordt schoongemaakt, dit kan even nat en koud aanvoelen. Ook wordt in de plasbuis een glijmiddel ingebracht met daarin een verdoving, dit kan een branderig en of tintelend effect veroorzaken.
Op de tip van de scoop zit het zelfde glijmiddel.
Het inbrengen van de scoop in de plasbuis kan ongemakkelijk voelen.
Via de scoop wordt uw blaas met een vloeistof gevuld, hierdoor kan de arts uw blaas beter bekijken.
Door de vloeistof krijgt u aandrang om te plassen.
De arts bekijkt met de scoop uw blaas en plasbuis en vult de blaas tot rond 350 ml +/-
U kunt tijdens het onderzoek zelf meekijken.
De uroloog kan zo goed bepalen op welke locatie de buikkatheter moet komen.
Als de uroloog dat goed heeft gecontroleerd zal de uroloog met een roze vloeistof de huid eerst desinfecteren.
De uroloog verdooft uw huid.
Daarna maakt de uroloog een sneetje op de plek waar de buikkatheter moet komen.
Aansluitend wordt de buikkatheter geplaatst.
De katheter zit dan gelijk in de blaas, de vloeistof waarmee de blaas gevuld is kan gelijk via de buikkatheter de blaas uit stromen. Dit betekent dat de buikkatheter goed zit. Aan het uiteinde van de katheter zit een ballonnetje; door deze op te blazen, kan de katheter er niet uit vallen.
Opvangen van urine
Aan het uiteinde van de katheter, buiten uw lichaam, is een brede opening waarop een katheterzak wordt aangesloten. Deze zak van de urine op en moet altijd lager hangen dan de blaas dus op het onderbeen, anders loopt de urine terug.
Overdag kunt u de katheterzak aan uw onderbeen bevestigen ’s nachts aan uw bed of op de grond in een emmer. U krijgt daarvoor middelen mee.
In plaats van een zak is het ook mogelijk een stopje of kraantje te gebruiken. Dit is afhankelijk van uw situatie en kan alleen in overleg met uw arts. Het stopje moet er minstens elke 4 uur worden afgehaald om de urine te laten aflopen. Of indien aandrang eerder.
Naar huis
Waar moet u op letten?

Na de behandeling mag u naar huis. Omdat wordt afgeraden zelf auto te rijden na de behandeling, adviseren wij u vervoer naar huis te regelen.
Het verzorgen van het gaatje in de buik

Het verzorgen van de wond kunt u zelf doen. Mocht dat niet lukken dan is het van belang dat u bedenkt wie dat thuis kan doen. Mocht u iemand in uw directe omgeving hebben die daar bij helpen wil dan kunt u dit aangeven bij de polikliniek Urologie.
Als u thuis toch hulp nodig hebt met de verzorging van de katheter kunt u dit aangeven bij het Transmuraal Logistiek Bureau (TLB). Zij hebben in de centrale hal een Zorgloket, route 93.
Mocht u later van gedachten veranderen, kunt u altijd tijdens kantooruren contact opnemen met het TLB. Bereikbaar tijdens kantooruren op telefoonnummer (0570) 53 65 40.
Controle
Controle op de polikliniek

De buikkatheter moet na 3-6 weken gewisseld worden. Het moment hangt af van het type buikkatheter dat geplaatst is.
De eerste wissel vindt plaats op de polikliniek Urologie. De wissels kunnen daarna eventueel door de thuiszorg over genomen worden.
Omgaan met katheter
Uitleg van verpleegkundige

U krijgt van de verpleegkundige materialen mee voor de verzorging van de buikkatheter thuis. De verpleegkundige geeft uitleg over de verzorging van uw buikkatheter.
Dag na de behandeling
Instructies schoonmaken insteekopening

Was uw handen goed met zeep.
De dag na het plaatsen van de buikwandkatheter mag het gaasje verwijderd worden en als het vast zit kunt u het losweken onder de douche.
Maak de insteekopening dagelijks schoon met water (gebruik geen zeep of desinfecterende middelen).
De insteekopening wordt daarna afgedekt met een steriel splitgaas zolang er vocht uit komt.
U mag gewoon douchen.
Het slangetje moet goed vastgeplakt worden, zodat er niet aan getrokken kan worden. Fixeer de slang ongeveer 10 cm vanaf de insteekopening op de buik met een pleister. Zorg ervoor dat het slangetje wat ruimte heeft, 2 vingers onder de slang en de buik vrij houden, zodat deze niet te strak zit.
Aan het slangetje komt een urineopvangzak, die met een elastiek of een beenzakhouder om het onderbeen wordt vastgemaakt. De urine loopt vanzelf in het zakje. Zorg ervoor dat deze lager zit dan de blaas.
Als de zak vol is kunt u de zak legen via een aftapkraan.
’s Nachts koppelt u een nachtzak aan de dagzak. Open het kraantje zodat de urine in de nachtzak kan doorlopen.
De katheter wordt alleen in opdracht van de arts gespoeld.
Als er urine langs de katheterslang lekt, kijk dan eerst of er geen knik in de slang zit en de slang op de juiste manier is vastgeplakt. Blijft het lekken neem dan contact op.
U kunt last krijgen van extra weefsel (wildvlees) /vocht bij de insteekopening. Raadpleeg de polikliniek Urologie voor advies.
Katheterzakken
Hoe vaak vervangen?

In principe vervang je de beenzak die direct aan het slangetje verbonden is eenmaal per week, of eerder bij (mogelijk) verstopping, vervuiling (gruis, stolsels) of lekkage.
De nachtzak die 's nachts aan de beenzak is gekoppeld, kan een week worden gebruikt. Bij aan- en afkoppelen kraanwater gebruiken om door te spoelen.
Echter vergoedt de zorgverzekeraar maar één nachtzak per week.
Verwisselen blijvende katheter
Als u een blijvende buikwandkatheter heeft, wordt deze regelmatig verwisseld voor een andere ballonkatheter.
Heeft u een bard katheter gekregen dan is de 1e wissel na 6 weken.
Heeft u een cystofix katheter (met hechting), dan is de 1e wissel na 3 weken. De 2e wissel is dan na 6 weken.
De verwisseling kan eenvoudig plaatsvinden door het al aanwezige kanaal. De eerste wissel is altijd op de polikliniek Urologie, de volgende wissels kunnen ook door de thuiszorg worden gedaan.
Leefregels
Drink voldoende

Controleer of u voldoende drinkt. De kleur van de urine moet waterig en helder zijn. Drink daarom minstens 1,5 tot 2 liter per dag. Dit is buiten het drinken van koffie, thee etc. Drink 4 glazen water per dag extra.
Met een stopje douchen

Met een stopje op de buikkatheter kunt u gewoon douchen.
Dagelijkse dingen oppakken

Zwaar tillen (>5 kg), sporten, fietsen en gemeenschap hebben, kan worden hervat na 2 weken.
Voorkom harde ontlasting om je blaas goed te legen

Voorkom harde ontlasting (obstipatie), want dit kan het legen van je blaas moeilijker maken.
Als je moeite hebt met poepen door harde ontlasting, kijk dan voor tips op www.mdlfonds.nl/klachten/verstopping
Risico's en complicaties
Tijdens en na de behandeling
Risico's

Iedere behandeling brengt risico’s met zich mee. Hieronder een aantal complicaties die kunnen voorkomen.
Er is een zeer kleine kans dat tijdens de plaatsing van de buikkatheter andere organen dan de blaas geraakt worden, zoals de darm of de bloedvaten. Dit komt gelukkig zelden voor.
Lekkage

Lekkage langs de katheter is mogelijk als deze is verstopt, of als de slang is geknikt. Controleer de katheterslang daarom regelmatig op knikken. Soms ontstaat lekkage door een blaaskramp. Hiertegen kunt u medicijnen krijgen. Als u gebruik maakt van een stopje, dan de katheter aan een beenzak koppelen.
Bloedverlies

Bloedverlies (in de vorm van stolseltjes of vlokjes) door of langs de katheter bij het buikwondje is meestal van tijdelijke aard en minder ernstig dan het lijkt.
De katheter kan het kwetsbare slijmvlies van de blaas licht beschadigen. Dit veroorzaakt het bloedverlies. U hoeft hierover dus niet ongerust te zijn.
Door veel te drinken (geen alcohol) en enige uren rust gaat het meestal vanzelf weer over. Indien het bloedverlies meerdere dagen aanhoudt, kunt u contact opnemen met de polikliniek Urologie.
Blaasontsteking

Doordat er door de katheter een open verbinding is ontstaan, kunnen bacteriën via de katheter in de plasbuis en de blaas terechtkomen. Dit kan een ontsteking veroorzaken.
Als u gebruik maakt van een stopje dan de katheter aan een beenzakje koppelen zodat de blaas goed leeg wordt en de bacteriën er allemaal uitgespoeld worden.
Dit kunt u meestal voorkomen door veel te drinken en te spoelen. Bij aanhoudende klachten contact opnemen met de polikliniek Urologie.
Kramp of aandrang om te plassen

De eerste periode kan de katheter wat irritatie geven in de vorm van aandrang om te plassen en een gevoelige onderbuik. Als deze klachten hinderlijk zijn en niet geleidelijk aan afnemen, kunt u contact opnemen met de polikliniek Urologie.
Verstopte katheter
Als de katheter is verstopt, of er per ongeluk uitvalt, moet u direct contact opnemen om een nieuwe katheter te laten inbrengen.
Het gaatje in de buikwand gaat namelijk binnen enkele uren vanzelf weer dicht.
Neem hiervoor op werkdagen tijdens kantooruren contact op met de polikliniek Urologie, telefoonnummer (0570) 53 51 50. Daarbuiten kunt u bellen met de Spoed Eisende Hulp, telefoonnummer (0570) 53 53 00.
Wanneer contact opnemen?

Als u weer thuis bent, kunnen zich onverhoopt klachten voordoen.
Roodheid en/of zwelling van de insteekopening.
Koorts hoger dan 38,5 graden Celsius.
Aanhoudend veel bloed bij de urine.
De buikwandkatheter kan uitvallen, als dit gebeurt bel direct de polikliniek Urologie.
Als u denkt dat het slangetje verstopt raakt, er komt dan geen urine in de opvangzak. Kijk eerst of het slangetje niet geknikt zit.
Veel pijn. Toename van pijn in de flank.
Als u de situatie niet vertrouwt.
Als u een van de bovenstaande klachten hebt en overleg wil: neem dan contact op met polikliniek Urologie, telefoonnummer (0570) 53 51 50.
Bij dringende problemen buiten kantooruren belt u met de Spoedeisende Hulp, telefoonnummer (0570) 53 53 00.
Vragen
en meer informatie

Verhinderd?
Wanneer u onverwacht verhinderd bent, geef dit dan zo spoedig mogelijk door zodat iemand anders in uw plaats kan worden opgeroepen. U kunt dan meteen een nieuw tijdstip voor uw onderzoek afspreken.
Meer informatie
Meer informatie vindt u op: www.allesoverurologie.nl
Vragen?
Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen dan kunt u die stellen aan uw uroloog of verpleegkundige. De polikliniek Urologie is te bereiken op telefoonnummer (0570) 53 51 50.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.