Inleiding
Uw arts heeft vastgesteld dat u chronische lymfatische leukemie (CLL) heeft. CLL is bloedkanker in de witte bloedcellen.
CLL is niet te genezen. Dit noemen we een chronische ziekte. CLL ontwikkelt zich meestal langzaam en hoeft niet altijd direct behandeld te worden. Als een behandeling wel nodig is, kan CLL vaak goed onder controle worden gehouden met de bestaande behandelopties.
Hier krijgt u meer informatie over wat CLL is, welke klachten u kunt krijgen en wat de behandelmogelijkheden zijn.
Wat is CLL?
Het ontstaan van klachten

Bij CLL groeien er steeds meer kwaadaardige cellen in uw lichaam. Deze cellen worden niet zelf afgebroken, waardoor de cellen zich in uw lichaam gaan ophopen. De cellen doen dat voornamelijk op de volgende plekken:
in het bloed;
de lymfeklieren;
het beenmerg;
de milt;
in de lever.
Het ophopen van de cellen verloopt langzaam. Hierdoor kunt u na een lange periode pas klachten krijgen. Dit verschilt per persoon. Bij ongeveer 30% van de patiënten verloopt de ziekte erg langzaam. Bij zo'n 60% begint de CLL rustig en wordt daarna agressiever. Bij maar 10% van de patiënten begint de ziekte meteen agressief.
Diagnose stellen
Om vast te stellen of u CLL heeft, kan de zorgverlener verschillende onderzoeken bij u uitvoeren. Denk bijvoorbeeld aan een lichamelijk onderzoek en een bloedonderzoek.

Lichamelijk onderzoek
De arts zal een lichamelijk onderzoek uitvoeren, hierbij wordt gelet op klachten die kunnen passen bij CLL. De arts onderzoekt of lymfeklieren vergoot zijn en hoe deze voelen. Dit controleert hij op de volgende plekken:
hals;
oksels;
liezen;
lever;
milt.

Bloedonderzoek
Er wordt bloedonderzoek bij u gedaan. Tijdens het bloedonderzoek wordt via een ader in de arm een buisje bloed afgenomen. Het buisje wordt naar het laboratorium gestuurd. Daar wordt uw bloed onderzocht.
Aanvullend onderzoek
Om de diagnose CLL te bevestigen kan er door de arts gekozen worden om aanvullende onderzoeken te doen. Hieronder geven we een aantal mogelijkheden van aanvullende onderzoeken
CT-scan
Wanneer de arts meer informatie nodig heeft over de verspreiding van CLL kan er een CT-scan gemaakt worden. Een CT-scan is een soort 3D-foto van de binnenkant van uw lichaam. Zo'n scan wordt gemaakt met röntgenstralen. Er wordt een scan van uw hals, borst en buik gemaakt om uw lymfeklieren nauwkeurig te kunnen bekijken.
Cytogenetisch onderzoek of mutatie analyse

De arts kan er ook voor kiezen om te onderzoeken of de kankercellen afwijkingen hebben in uw chromosomen of in uw DNA. Dit kan gedaan worden door met een cytogenetisch onderzoek of een mutatie analyse. De uitslag van zo’n onderzoek kan invloed hebben op het verloop van de ziekte en de keuze van de behandeling.
Soorten behandelingen
Wait-and-see

Soms kan de arts besluiten om u voorlopig niet te behandelen. We noemen dit een wait-and-see beleid. Het verloop van uw ziekte wordt in deze periode wel nauwkeurig in de gaten gehouden. Zodra u klachten krijgt, of de klachten nemen toe, wordt er alsnog een behandeling gestart.
Behandeling met chemotherapie

Het is mogelijk dat u behandeld gaat worden met chemotherapie. Chemotherapie is de behandeling van kanker met cytostatica. Dit zijn medicijnen die de kwaadaardige cellen doden of de celdeling remmen.
Behandeling met immunotherapie

Het is mogelijk dat u behandeld gaat worden met immunotherapie. Immunotherapie zorgt ervoor dat uw afweersysteem de kwaadaardige cellen gaat aanvallen.
Doelgerichte therapie

Uw arts kan beslissen om u te behandelen met een doelgerichte therapie. Doelgerichte therapie bindt zich alleen aan de kwaadaardige cellen. Hierdoor worden gezonde cellen minder beschadigd dan bij chemotherapie.
Er zijn verschillende soorten doelgerichte therapieën:
BTK-remmers;
BCL2-remmers;
Pi3K-remmers.
Uw behandeling
Welke behandeling krijg ik?

Samen met de arts bepaalt u welke behandeling u krijgt, zoals de chemotherapie, immunotherapie, doelgerichte therapie of een combinatie van de therapieën. Om een beslissing te nemen wordt er gekeken naar een aantal zaken:
naar de eigenschappen van de tumor;
hoe fit u bent;
hoe oud u bent.
Zorg en begeleiding

In de begeleiding van uw CLL heeft u vooral contact uw arts en/of uw verpleegkundige. De zorg wordt meestal gedaan door een multidisciplinair team. Dit is een groep mensen die allemaal in een ander vakgebied zijn gespecialiseerd. Als het nodig is, overlegt uw arts en/of verpleegkundige met dit team om u zo goed mogelijk te kunnen helpen.
Leefregels
Wat kunt u zelf doen?
Leven met de diagnose

Kanker maakt veel emoties los en daarbij kunnen allerlei vragen ontstaan. Word ik wel beter? Waarom moet ik wachten in de wait-and-see fase? Wat gaat er gebeuren?
Het kan moeilijk zijn om met dit soort vragen en emoties om te gaan. In de meeste gevallen zullen de emoties na verloop van tijd afnemen. Maar in sommige situaties kunnen de emoties ineens weer opspelen.
Tips
Hierbij geven we u een aantal tips om om te gaan met angst en onzekerheid:
Praat over uw gevoelens, dat kan enorm helpen. Sommige mensen vinden praten met dierbaren over hun ziekte moeilijk. Contact zoeken met een lotgenoot kan dan een uitkomst bieden. Op internet zijn verschillende forums te vinden.
Voor sommige mensen helpt het om hun gedachten op papier te zetten. Hierdoor kunt u meer grip krijgen op uw gevoelens en emoties.
Zoek regelmatig afleiding. Probeer dingen te doen die u leuk vindt en verzet hiermee uw gedachten.
Sommige mensen vinden het prettig om op een actieve manier met kanker om te gaan door zich te verdiepen in mogelijke behandelingen of om meer te lezen over kanker. Patiëntenverenigingen (bijvoorbeeld Hematon) kunnen u hierbij helpen. Ook kunnen zij u helpen om met lotgenoten in contact te komen.
Blijf op uw normale gewicht

Uw ziekte kan er voor zorgen dat u minder eetlust heeft. Ook kan u in een korte periode afvallen. Onbedoeld afvallen tijdens de behandeling kan nadelen hebben. Gewichtsverlies betekent in deze situatie namelijk vaak verlies van spiermassa, waardoor u conditie achteruit kan gaan.
Het is belangrijk om tijdens de behandeling niet af te vallen of aan te komen. Als u wilt afvallen, doe dit dan in overleg met uw behandelaar.
Eet voldoende eiwitten
Om u te helpen met uw voeding tijdens uw ziekte, verwijzen we u graag voor meer informatie door naar de brochure 'Voeding bij kanker'.

Eet gezond en gevarieerd
Goed en gezond eten helpt u om in conditie te blijven. Met een goede voedingstoestand en een stabiel lichaamsgewicht kunt u een behandeling mogelijk beter doorstaan en er beter van herstellen.
Sommige mensen met kanker krijgen door de ziekte en/of de behandeling moeite met eten. Bijvoorbeeld omdat het eten minder goed smaakt.

Vocht drinken
Vocht is belangrijk voor:
de opname van voedingsstoffen;
het transport van voedings- en afvalstoffen in het lichaam
het regelen van de lichaamstemperatuur.
Chemotherapie is vaak schadelijk voor de nieren. Door voldoende te drinken bescherm je je nieren. Probeer minimaal 2 liter per dag te drinken.
Beweeg regelmatig

Het is belangrijk om fit te zijn en regelmatig te bewegen. Door te bewegen verbruikt u energie en verbetert u uw conditie. Hoe fitter u bent, hoe beter u een behandeling aan kunt.
Vragen
en meer informatie
Heeft u nog vragen?

Stel die dan tijdens uw volgende bezoek. Natuurlijk kunt u ook bellen. De polikliniek Interne Geneeskunde van het Deventer Ziekenhuis is bereikbaar via telefoonnummer (0570) 53 50 70.
Wilt u meer weten?

Kijk voor meer informatie over het Deventer Ziekenhuis op dz.nl.
Op de volgende websites kunt u meer informatie vinden over CLL:
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.