Inleiding
Heelkunde
Aanvullend op de operatie krijgt u nog een behandeling met radiotherapie (bestraling). Deze behandeling kan voor uw stoma problemen opleveren. In deze informatie worden adviezen gegeven hoe u hier mee om kunt gaan.

Als bij u een tumor uit de darm is verwijderd hebt u een tijdelijk of blijvend stoma gekregen. Aanvullend op de operatie krijgt u nog een behandeling met radiotherapie. Deze behandeling kan voor uw stoma problemen opleveren. Er kunnen bijwerkingen optreden, zoals verminderde eetlust, misselijkheid, diarree, verstopping en vermoeidheid. Ook kan het voorkomen dat uw stomamateriaal niet meer goed blijft zitten omdat uw huid onder de stomaplek rood en/of kapot is gegaan.
Adviezen en leefregels
Voeding

Het is belangrijk dat u voldoende drinkt. Probeer per dag minimaal 2 liter vocht te drinken. Vocht zit niet alleen in dranken, maar ook bijvoorbeeld in yoghurt, vla of soep. Voldoende vocht is belangrijk om zoveel mogelijk afvalstoffen uit het lichaam te verwijderen. U kunt controleren of u voldoende drinkt door de inhoud van het aantal kopjes, bekers en glazen van een dag bij te houden op een lijst. Aan het einde van de dag kunt u nagaan of u de 1,5 tot 2 liter vocht heeft gebruikt. Wanneer u weinig plast en uw urine donker van kleur is, kan dit een teken zijn dat u te weinig heeft gedronken;
Eet voldoende vezels zoals bruin- en volkorenbrood, graanproducten, (volkoren)pasta, (zilvervlies)rijst, peulvruchten, aardappelen, (rauwe) groente en fruit. Vezels stimuleren de bewegingen van uw darm en binden vocht. Hierdoor wordt de ontlasting wat vaster.
Eet regelmatig en rustig, kauw goed.
Verdeel de voeding goed over de dag, bij een verminderde eetlust. Gebruik naast 3 hoofdmaaltijden, minimaal 3 keer (eventueel vaker) een tussendoortje. Het kan gebeuren dat uw smaak verandert, waardoor u niets of bijna niets meer proeft. Probeer vooral producten te eten die u op dat moment lekker vindt. Ook is raadzaam uzelf gedurende deze periode in te stellen op 'eten omdat het moet'.
Vraag bij gewichtsverlies, voedingsproblemen en/ of vragen om verwijzing naar de diëtist.
Bij sterke gewichtsschommelingen kan uw stoma van vorm veranderen. Hierdoor kan het voorkomen dat het materiaal niet goed meer past en bestaat er een kans op lekken. Voor advies kunt u altijd terecht bij de stomaverpleegkundige.
Diarree

Eet zo normaal en gevarieerd mogelijk. Varieer met smaken en probeer iedere 2 uur iets te eten en te drinken. Het heeft geen zin om minder te eten of te vasten. Door de diarree krijgen de darmen minder tijd om de voedingsstoffen op te nemen. Daardoor is het juist belangrijk om wat meer te eten als dat lukt. Zo zorg u ervoor dat u voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt en dat het lichaam niet uitgedroogd raakt.
Drink voldoende vocht, dagelijks 1,5 -2 liter per dag. Het kan helpen om het op te schrijven, zodat u kunt zien hoeveel u drinkt. Probeer het drinken goed over de dag te verdelen.
Gebruik koffie met mate. Koffie prikkelt de darm, daarom is het goed om bij diarree minder koffie te drinken. U kunt bijvoorbeeld meer thee drinken.
Drink ook bouillon of neem een op soep. Met diarree gaat veel zout verloren, dit kan het verlies van zouten aanvullen.
Vermijd koolzuurhoudende dranken en beperk het gebruik van vruchtensap (maximaal ½ liter per dag).
Melk en melkproducten zoals val en pap zit van nature melksuiker (lactose). Dit wordt bij diarree soms moeilijker verteerd in de darmen. Daarom is het goed om niet meer dan 2-3 keer op een dag melk, vla of pap te eten of te drinken. Zure melkproducten, bijvoorbeeld karnemelk en yoghurt verteren gemakkelijker omdat daar minder melksuiker in zit.
Wanneer u drinkvoeding gebruikt is dit meestal geen probleem, want die bevatten niet veel melksuiker.
Eet regelmatig en rustig, kauw goed en gebruik vaker kleine maaltijden.
Stoppende voedingsmiddelen bestaan niet. Dat geldt ook voor banaan, witbrood, beschuit en geraspte appel.
Vezels binden het overtollige vocht in de ontlasting enigszins, neem dus wel bruinbrood, fijn volkorenbrood, aardappelen en fruit.
Kies geen voedingsmiddelen met grove vezels zoals donker roggebrood, brood met zaden en pitten, muesli, rauwkost en vezelig fruit (citrusfruit, ananas, pruimen). Grove vezels prikkelen de darmen extra.
Neem geen grote vetrijke maaltijden, gasvormende producten zoals prei, kool, ui en scherpe kruiden. Dit om extra prikkeling van uw darmen te vermijden.
Bij hele erge diarree kunt u ORS (Orale Rehydratievloeistoffen) gebruiken. Te koop bij apotheek of drogist om u zout tekort aan te vullen.
Verstopping

Probeer de oorzaak te achterhalen. Het kan onder andere komen doordat u: minder beweegt, medicijnen gebruikt die de stoelgang beïnvloeden, een vochttekort, minder eet en/of drinkt, te weinig vezels binnenkrijgt.
Eet voldoende vezels op een dag, 30-40 gram. Bij verstopping kunnen vezels samen met voldoende vocht de ontlasting soepel en zachter maken en houden. Eet voldoende vezels alleen als u ook er veel bij kunt drinken. Als u veel vezels eet en weinig drinkt, zal de stoelgang namelijk nog moeilijker worden. De combinatie van vezels en vocht is dus erg belangrijk.
Probeer dagelijks 2 liter vocht te gebruiken, dit staat gelijk aan 10 glazen of 16 kopjes per dag.
Gebruik pruimensiroop, zoals Roosvicee Laxo of Karvan Laxo.
Heeft u langer dan 2 - 4 dagen geen ontlasting gehad? Is de ontlasting hard en pijnlijk? Neem dan contact op met de stomaverpleegkundige.
Radiotherapie
Geef altijd door aan de laborante van het bestralingscentrum als u verstopping of diarree heeft. Zij kan altijd overleggen met de radiotherapeut over eventuele behandeling of daar rekening mee houden bij de bestraling.
Vermoeidheid

Houd in uw dagelijks leven rekening met uw herstel van de operatie en de chemotherapie; neem voldoende tijd om te rusten.
Zorg dat er iemand in huis is, die u kan helpen met uw stoma.
Verschoon uw stomamateriaal ’s avonds als u ’s morgens te moe bent.
Knip uw stomaplakken al van tevoren (of laat dit doen).
Verdeel de activiteiten die u wilt doen over de dag.
Verzorging van de stoma

Hebt u een stoma van de dikke darm? Vraag bij diarree om enkele open zakjes, zodat u de diarree op de wc uit het zakje kan laten lopen. Let er op dat deze dezelfde maat hebben als uw eigen materiaal.
Wees voorzichtig met de huid; niet wassen met zeep en voorzichtig droog deppen.
Knip alvast een aantal huidplakken op maat, zodat u ze gemakkelijk kunt verwisselen.
Zorg dat u voor onvoorziene omstandigheden altijd extra materialen direct bij de hand hebt.
Zorg dat u voor 2 weken stomaplakken en stomazakjes in huis hebt.
Bij sterke gewichtsschommelingen kan uw stoma van vorm veranderen. Hierdoor kan het voorkomen dat het materiaal niet goed meer past en bestaat er een kans op lekken. Voor advies kunt u altijd terecht bij de stomaverpleegkundige.
Risico en complicaties
Wanneer contact opnemen?

Als u een van de volgende klachten hebt neem dan contact op met de stomaverpleegkundige.
Uw huid onder de stomaplak is rood en/of kapot gegaan.
Het stomamateriaal blijft niet goed meer zitten of lekt.
Uw stoma bloedt.
U heeft langer dan 2-4 dagen geen ontlasting gehad.
De ontlasting is hard en pijnlijk.
U heeft langer dan 48 uur diarree. Als u daarbij braakt neemt u al na 24 uur contact op.
Telefoonnummer polikliniek Heelkunde: (0570) 53 50 60. U kunt een afspraak maken de stomaverpleegkundige.
Bij spoed kunt u buiten kantoortijden contact opnemen met de Spoedeisende hulp, tel.: 0570 53 53 00.
Vragen
en meer informatie

Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, neem dan contact op met de stomaverpleegkundige, te bereiken via de secretaresse op (0570) 53 50 60.
Meer informatie

Kijk voor meer informatie ook op www.dz.nl.
Op de website van de stomavereniging vindt u meer informatie over alles rondom het krijgen en hebben van een stoma.
Voor meer informatie kunt u ook terecht op de website van stichting stomaatje.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.