Inleiding
Aanleg en zorg voor uw shunt
Interne - Dialyseafdeling
Binnenkort komt u naar het Deventer Ziekenhuis voor het aanleggen van een shunt. Hier leest u meer over het aanleggen en u krijgt instructies over hoe u de shunt kunt beschermen en verzorgen.
Een shunt voor dialyse

Uw arts heeft u verteld dat uw nieren steeds minder goed werken en dat er daarom in te toekomst nierdialyse nodig is. Om te kunnen dialyseren krijgt u een shunt. Een shunt is een ader die via een operatie is verbonden met een slagader. Door de shunt stroomt het bloed met een hogere druk. De shuntader ligt net onder de huid. Dat maakt het makkelijk om deze bij elke dialyse aan te prikken.
Er zijn 2 soorten shunts:
een shunt gemaakt van een eigen bloedvat;
een shunt gemaakt van een kunststof bloedvat.
Waarom is een shunt nodig?

Een gewone ader is niet geschikt om te dialyseren. Dat heeft 2 redenen:
Een gewone ader zou door het vele aanprikken snel kapotgaan. Door een shunt aan te leggen wordt de wand van de ader dikker, waardoor deze beter kan worden aangeprikt. Ook kan de ader hierdoor na het dialyseren beter afgedrukt worden.
Voor dialyse moet het bloed met een hogere druk door de slangetjes van het dialyseapparaat stromen. In een gewone ader is de druk te laag. Het bloed stroomt niet snel genoeg.
Wanneer beginnen met dialyseren?

Enige tijd voordat u begint met dialyseren, wordt de shunt aangelegd.
Bij een shunt van kunststof kan er vanaf 2 weken na aanleg gestart worden met aanprikken.
Bij een shunt van eigen vaten staat er 6 tot 8 weken de tijd voor voordat de shunt kan worden gebruikt.
Afspraken
Poliklinische afspraak

Tijdens een poliklinische afspraak bespreekt de internist met u de gang van zaken omtrent de aanleg en zorg voor een shunt. Om u goed voor te bereiden op deze operatie is het belangrijk dat uw behandelend arts op de hoogte is van uw gezondheid.
Bloedverdunners (antistollingsmiddelen)

Bepaalde bloedverdunners moet u stoppen voor het onderzoek. Tijdens het intake gesprek zal besloten worden of en hoe lang u moet stoppen met de bloedverdunners.
Bent u onder behandeling van de Trombosedienst?
Zo ja, dan wordt er tijdens uw opname bloed afgenomen om uw INR te laten bepalen. Als met u afgesproken is dat u moet stoppen met de bloedverdunners, dient u zelf contact op te nemen met de Trombosedienst.
Overgevoeligheid

Meld aan uw behandelend arts wanneer u overgevoelig bent voor medicijnen, latex, jodium of pleisters.
Diabetes mellitus

Patiënten met diabetes mellitus (suikerziekte) worden het liefst zo vroeg mogelijk geholpen. Heeft u diabetes? Dan is het belangrijk dat u dit bij het maken van de afspraak meldt. Als u medicijnen gebruikt voor uw diabetes, mag u deze op de dag van het onderzoek ’s ochtends niet gebruiken. Neem ze mee naar het ziekenhuis zodat u ze direct na het onderzoek kunt innemen en/of toedienen.
Duplexonderzoek

Vóór de shuntoperatie kijkt een zorgverlener welke bloedvaten geschikt zijn voor een shunt. Dit gebeurt met een duplexonderzoek. Met het echoapparaat bewegen we over uw arm om de plaats en de grootte van de bloedvaten in kaart te brengen.
Na aanleg van de shunt wordt de shunt regelmatig gecontroleerd op de dialyse afdeling. Als het nodig is wordt het duplexonderzoek herhaald.
Welke arm?

Met de gegevens van het duplexonderzoek kan de vaatchirurg bepalen of de bloedvaten geschikt zijn voor een shunt. De vaatchirurg bepaalt, in overleg met u, in welke arm de shunt wordt geplaatst. Meestal wordt er geprobeerd om de shunt te maken in de arm die u het minste gebruikt.
Preoperatieve screening

Voor een operatie heeft u verdoving nodig, dit wordt ook wel anesthesie genoemd. Hiervoor wordt u voor de operatie onderzocht door de anesthesioloog. Dit heet de 'preoperatieve' screening. Anesthesie wordt verzorgd door de anesthesioloog en anesthesiemedewerker op de operatiekamer. Om de verdoving (anesthesie) te bespreken, krijgt u een verwijzing naar de preoperatieve screening (route 91, Anesthesiologie). U kunt zich hier melden om een afspraak te maken.
Tijdens deze afspraak spreekt u met een verpleegkundige, apothekersassistente, anesthesiemedewerker en de anesthesioloog. Zij stellen vragen over uw gezondheid, medicijnen die u gebruikt, allergieën, doorgemaakte ziekten en eerdere operaties.
Samen met u wordt de vorm van verdoving (anesthesie) afgesproken en krijgt u hier voorlichting over.
U krijgt ook informatie mee wanneer u niet meer mag eten en drinken voor de operatie en welke medicijnen u mag doorgebruiken op de dag van de operatie.
Soms is het mogelijk dat de anesthesioloog u doorverwijst voor aanvullend onderzoek. Dit kan een hartfilmpje zijn, bloedafname of een extra afspraak bij bijvoorbeeld een cardioloog of longarts. Als de uitslagen van alle onderzoeken bekend zijn, kan de anesthesioloog een akkoord geven voor uw operatie. Pas na het akkoord kan de operatiedatum definitief worden ingepland.
Voorbereiding thuis
Eten en drinken
Nuchter zijn (niet eten en drinken)

Voor het onderzoek moet u nuchter zijn. Dat betekent dat u vanaf 24.00 uur 's nachts niets meer mag eten, drinken en roken. Als u medicijnen gebruikt, kunt u die wel innemen met een slokje water.
Als u sondevoeding gebruikt moet dit ook vanaf 24.00 uur 's nachts gestopt worden.
U hoeft niet nuchter zijn

Voor het onderzoek hoeft u niet nuchter zijn. Dat betekent dat u gewoon mag eten en drinken.
Eten en drinken

Wanneer u verdoving krijgt van een sedationist, volg dan de instructies van de anesthesioloog voor het eten en drinken.
Meenemen
Op de dag van het onderzoek
Wat neemt u mee?

Uw patiëntenpas. Heeft u deze nog niet of moet die worden gewijzigd? Meldt u zich dan bij de receptie in de centrale hal. Neem uw identiteitsbewijs en verzekeringspapieren mee.
Ruim zittende kleding, extra ondergoed en slippers.
Spullen voor uw overnachting, zoals nachtkleding en toiletartikelen.
Actueel overzicht van uw medicijnen. Deze is verkrijgbaar bij uw apotheek. U kunt ook bij uw apotheek aangeven dat het ziekenhuis gemachtigd mag worden om uw medicatie digitaal in te zien.
Uw medicijnen in de originele verpakking.
Iets te lezen.
Een oplader voor uw mobiel en een koptelefoon.
Het telefoonnummer van uw contactpersoon.
Draag geen sieraden, make-up, nagellak en piercings

Verwijder voor het onderzoek ringen en andere sieraden. Draag geen make-up, nagellak of nepnagels. Ook piercings moeten voor het onderzoek zijn verwijderd.
Wij adviseren waardevolle spullen thuis te laten

Het ziekenhuis is niet verantwoordelijk voor vermissingen of beschadiging van uw eigendommen.
Niet deelnemen aan het verkeer

De eerste 24 uur na de operatie mag nu niet deelnemen aan het verkeer. Regel daarom dat iemand u thuis kan brengen.
Dag van opname
Waar kunt u zich melden?

U komt op de afgesproken dag en tijd naar de afdeling die u doorgegeven hebt gekregen. U kunt zich melden aan de balie.
U krijgt in principe de dag voor de operatie of op de vrijdag, als de operatie op een maandag uitgevoerd wordt, telefonisch de tijd door waarop de operatie gepland staat.
Een infuus

U krijgt een infuusnaaldje in uw arm of hand waardoor u medicijnen krijgt voor de sedatie bij de operatie.
Verdoving

Het aanleggen van een shunt gebeurt via een operatie onder plaatselijke of algehele verdoving. Bij een plaatselijke verdoving wordt het gevoel in uw arm uitgeschakeld
De operatie
Een shunt voor dialyse
Een kunststof shunt

Soms is de kwaliteit van de slagader in de arm niet goed genoeg om een shunt met een eigen bloedvat te maken. Dan kunt u een kunststof shunt krijgen. Hierbij worden de slagader en de ader door een kunststof bloedvat met elkaar verbonden. Bij een kunststof shunt moet u ongeveer 4 weken wachten voordat deze gebruikt kan worden voor dialyse.
De operatie duurt ongeveer 1 uur

Na de operatie

Nazorg
Na de ingreep wordt u naar de verpleegafdeling gebracht voor verdere nazorg en controle.

Controle shunt
De verpleegkundige controleert de shunt regelmatig met de stethoscoop.

Arm gevoelloos
Na de ingreep is de arm nog een paar uur gevoelloos.

Arm hoog leggen
De arm kan na de operatie gevoelig en gezwollen zijn. Leg uw arm de eerste dagen hoger op een kussen.

Niet douchen
De eerste 3 dagen na de ingreep mag uw shunt niet nat worden. Als u toch wilt douchen, bescherm uw arm dan met een plastic zak die uw shunt goed waterdicht beschermt.

Naar huis
U blijft 1 nacht in het ziekenhuis. De volgende ochtend mag u naar huis, tenzij de arts anders met u heeft afgesproken. U kunt uw contactpersoon bellen uw op te halen.

Controle afspraak
Na ongeveer 10 dagen komt u voor controle op de polikliniek en worden de hechtingen verwijderd.
Shuntcontrole
Het belang van shuntcontrole
U moet de doorstroming van de shunt dagelijks controleren. De afdelingsverpleegkundige legt u uit hoe u dit moet doen. Lukt het u zelf niet, dan kan iemand uit uw naaste omgeving dit doen. Het controleren is noodzakelijk om op tijd te merken of de shunt nog functioneert.
Controle van de shunt

Na de operatie moet u elke dag uw shunt controleren.
Houd de shunt tegen uw oor. U hoort het ruisen van de shunt.
Leg de vingers van uw andere hand op de shunt. U kunt dan de trilling van de shunt voelen.
De kunststof shunt kunt u controleren op doorstroming door er meerdere vingers van uw andere hand op te houden.
Wanneer contact opnemen met de Dialyseafeling?

Het shuntgeruis is duidelijk minder geworden.
De trilling is niet goed voelbaar.
De trilling is veranderd in kloppen; u voelt dan alleen de hartslag.
De shunt is pijnlijk en/of rood.
Bloeding van de shunt. Wees hier alert op, want het is een verbinding met een slagader en kan daardoor erg bloeden. Ga niet lang zoeken naar verbandmateriaal, maar pak een schone theedoek. Goed afdrukken en snel hulp zoeken. Als de shunt niet dicht te drukken is, 112 (laten) bellen.
Als de vingers koud, wit of blauw en door worden of als u last heeft van pijn in uw vingers moet u contact opnemen met de dialyse-afdeling. Het kan zijn dat de shunt te veel bloed 'steelt', waardoor er niet genoeg bloed naar uw vingers stroomt.
Het rijpen van de shunt

Na de operatie duurt het ongeveer 6 tot 8 weken voordat de shunt gebruikt kan worden. De shunt moet eerst wijder en steviger worden. Dit noemen we rijpen. Na de operatie kunt u ook zien dat het bloedvat dikker wordt en opzwelt. Dit is normaal.
Na ongeveer 6 weken komt u naar het ziekenhuis voor een afspraak. Tijdens deze afspraak wordt er een echo gemaakt om te kijken of de shunt klaar is voor gebruik.
U kunt het rijpen van de shunt stimuleren door drie keer per dag 3 tot 5 minuten lang in een zachte bal te knijpen. Door in het balletje te knijpen kunt u ook voorkomen dat de shunt te veel bloed steelt.
Heeft u een kunststof shunt gekregen? Dan hoeft de shunt niet te rijpen. Het knijpen in de bal is wel goed voor de doorbloeding van de arm. Daarom geldt het advies van de bal ook voor mensen met een kunststof shunt.
Leefregels
Adviezen voor het beschermen van de shunt
Wees altijd zuinig op uw shunt!
Voorkom afknelling van de bloedvaten

Draag geen sling of mitella na de operatie in verband met afknelling van de bloedvaten.
Voorkom knelling van kleding, armbanden, of horloges aan de shuntarm. Draag daarom ruim zittende bovenkleding.
Zorg dat uw shuntarm altijd vrij ligt, ga er niet op liggen.
Voorkom tillen

Til alleen lichte dingen aan de shuntarm; dus geen zware boodschappentas.
Draag een tas aan de hand of gebruik een tas op wielen. Draag een tas niet in de elleboogplooi van de shuntarm
Voorkom beschadiging van de shunt

Voorkom beschadiging van de shunt door uw armen tot een flink stuk over de shunt te beschermen bij bepaalde handelingen.
Draag handschoenen en lange mouwen als u met planten of struiken werkt.
Ga niet stoeien met huisdieren (nagels van een kat zijn bijvoorbeeld altijd scherp).
Krab niet aan plekjes op de shuntarm.
Vermijd langdurige zon

Bescherm uw shuntarm als u langdurig in de zon gaat
Geen bloed prikken in shuntarm

Laat uw bloeddruk meten aan de andere arm.
U moet er zelf voor zorgen dat er in deze arm geen bloed wordt geprikt en geen infuus wordt ingebracht.
Vaccineer ook niet in de shuntarm.
Ook mag er aan deze arm geen drukverband aangelegd worden.
Sporten?

Bespreek met uw arts wanneer u weer kunt beginnen met sporten. Wees voorzichtig met contactsporten.
Risico op complicaties

Er kunnen problemen met de shunt ontstaan. De meest voorkomende problemen zijn:
nabloeden van de shunt;
vernauwing (stenose) in de shunt;
infectie van de wond;
problemen waarvoor een operatie nodig is, bijvoorbeeld als de shunt te veel bloed steelt.

Bloeduitstorting
Hebt u een kunststof shunt gekregen, dan kan uw arm de eerste dagen na het aanleggen dik of blauw (bloeduitstorting) worden. Dit verdwijnt meestal na 1 tot 4 weken.

Shunt zit dicht
Soms zit de shunt meteen na de ingreep dicht. Dan is een 2e ingreep nodig.
Vragen
en meer informatie

Verhinderd?
Wanneer u onverwacht verhinderd bent, geef dit dan zo spoedig mogelijk door zodat iemand anders in uw plaats kan worden opgeroepen. U kunt dan meteen een nieuw tijdstip voor uw onderzoek afspreken.
Vragen?
Bij dringende dialysegerelateerde vragen, die niet kunnen wachten tot de volgende dialyse, kunt u met de dialyseafdeling bellen via telefoonnummer: (0570) 53 53 10.
Buiten openingstijden van de afdeling kan de dienstdoende dialyseverpleegkundige opgeroepen worden door de telefoniste van het Deventer ziekenhuis via telefoonnummer: (0570) 53 53 53.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.
