Inleiding
Interne - Diabeteszorg
Bij diabetes mellitus is het belangrijk dat er een goed evenwicht is tussen de hoeveelheid koolhydraten, de medicatie, de beweging en eventuele stress.
Als het evenwicht verstoord is, kan er een hypo (te weinig glucose in het bloed) of hyper (te veel glucose in het bloed) optreden.
De diabetesverpleegkundige/verpleegkundig specialist/diëtist informeert u hierover en geeft u adviezen wat u in deze situaties kunt doen. In deze folder kunt u de informatie nog eens rustig nalezen.
Gewenste bloedglucosewaarde

Bij mensen met diabetes mellitus is een waarde tussen de 4 en 7 mmol/l voor de maaltijden acceptabel. Na de maaltijd mag uw bloedglucose oplopen tot 10 mmol/l.
Wat is een hypo?
Hypog
Te weinig glucose in het bloed

We spreken van een hypo ook wel hypoglykemie genoemd als er te weinig glucose in het bloed zit. Dit is bij een bloedglucose lager dan 4 mmol/l. Omdat uw bloedglucose te laag is geeft uw lichaam waarschuwingssignalen.
Hoe herken je een hypo?

De symptomen van een hypo kunnen per persoon verschillen. Sommige mensen hebben 1 of 2 symptomen, anderen hebben meer symptomen. Ook kunnen de symptomen verschillen per keer. De symptomen nemen toe als de bloedglucose verder daalt. De symptomen kunnen door de jaren heen ook veranderen.
Zweten
Moeheid
Duizeligheid
Beven
Slecht zien
Hoofdpijn
Hongergevoel
Prikkelbaarheid
Hoe ontstaat een hypo?

Een hypo kan ontstaan door:
minder eten dan gewoonlijk of een maaltijd overslaan;
meer lichamelijke inspanning dan gebruikelijk;
te veel insuline spuiten of teveel tabletten innemen;
onverwachts, soms is er geen reden te achterhalen;
gebruik van alcohol.
Adviezen bij een hypo
Een hypo: vlak voor de maaltijd

Als de bloedglucose vlak voor de maaltijd onder de 4 mmol/l is, is het advies om extra snelwerkende koolhydraten te nemen, bijvoorbeeld:
3 à 4 tabletten druivensuiker of
100 ml vruchtensap of frisdrank of
20 ml limonadesiroop.
Het is daarbij belangrijk dat u direct gaat eten en direct na de maaltijd insuline spuit.
Na een half uur kunt u opnieuw de bloedglucose bepalen. Als de bloedglucose nog steeds lager dan 4 mmol/l is, neem dan opnieuw extra snelwerkende koolhydraten.
Herhaal dit zo nodig op basis van de bloedglucose.
Een hypo: op een willekeurig moment op de dag

Als de bloedglucose op een ander moment onder de 4 mmol/l is, is het advies meer extra snelwerkende koolhydraten te nemen:
4 à 6 tabletten druivensuiker of
200 ml vruchtensap of frisdrank of
40 ml limonadesiroop.
Als de volgende maaltijd niet binnen 2.5 uur is of als u gaat bewegen, neem dan ook langzaam werkende koolhydraten zoals een boterham.
Bepaal na een half uur opnieuw de bloedglucose. Als de bloedglucose nog steeds lager dan 4 mmol/l is, neem dan opnieuw extra snelwerkende koolhydraten.

Achterhaal de oorzaak
Ga na wat de oorzaak van de hypo geweest kan zijn. Als u de oorzaak weet, kunt u het de volgende keer wellicht voorkomen.
Als u regelmatig last heeft van een hypo, bespreek dit dan met uw arts, diabetesverpleegkundige, verpleegkundig specialist of diëtist.

Pseudo-hypo
Als u langere tijd hoge bloedglucosewaarden heeft gehad, kunt u al bij waarden hoger dan 4 mmol/l verschijnselen van een hypoglykemie krijgen. Uw lichaam moet dan wennen aan meer normale glucosewaarden. Dit noemen we een pseudo-hypo. Het is dan van belang om:
de bloedglucosewaarde te controleren
rust te nemen
eventueel water te drinken.
Snelwerkende koolhydraten zijn bij een pseudo-hypo niet nodig

Informeer de mensen in uw omgeving
Het is van belang dat uw familie, uw vrienden en collega’s weten wat zij moeten doen als u een hypoglykemie heeft. Wij adviseren u om hen op de hoogte te brengen van eventuele acties die nodig zijn.

Hypo-unawareness
Hypo-unawareness is een Engels woord voor het niet voelen aankomen van een hypoglykemie. Het lichaam geeft geen duidelijke signalen meer.

Glucagon
Glucagon is een middel wat gebruikt kan worden door derden, als u niet meer aanspreekbaar bent en niet meer kan slikken door een te lage bloedglucosewaarde. Voor meer informatie kunt u terecht bij uw diabetesbehandelteam.
Voorkomen van een hypoglykemie

Om een hypo te voorkomen is het belangrijk dat u zorgt voor een goede verdeling van de maaltijden over de dag.
Bij sporten of lichamelijke activiteit is het verstandig om extra koolhydraten te gebruiken. Denk in dit geval aan 1 portie fruit of een boterham (15 gram koolhydraten).
Bij gebruik van kortwerkende insuline kunt u ook de hoeveelheid insuline verminderen.
Verder is het belangrijk altijd iets van eten met koolhydraten mee te nemen zodat u bij onverwachte situaties altijd iets bij de hand heeft. Handig om mee te nemen zijn:
- druivensuiker (dextro Energy tabletten);
- 200 ml pakjes of blikjes vruchtensap of frisdrank;
- verpakte biscuits (Liga®, Sultana® en dergelijke).
Wat is een hyper?
Te veel glucose in het bloed

We spreken van een hyper ook wel hyperglykemie genoemd als er te veel glucose in het bloed zit. Dit is bij een bloedglucose hoger dan 10 mmol/l. Omdat uw bloedglucose te hoog is, geeft uw lichaam waarschuwingssignalen.
Hoe herken je een hyper?

Bij een te hoge bloedglucose laten de nieren glucose door. Het lichaam verliest veel vocht en glucose via de urine. Hierdoor krijgt u dorst en moet u vaak plassen. De signalen van een hyper zijn over het algemeen minder duidelijk dan bij een hypo. Daarom is regelmatig meten van de bloedglucose belangrijk.
Moeheid
Slaperigheid
Veel plassen
Dorst
Veel drinken
Droge tong
Wazig zien
Hoe ontstaat een hyper?

Een hyper kan ontstaan door:
meer eten dan gewoonlijk;
minder beweging dan gewoonlijk;
ziekte, koorts, spanningen;
te weinig insuline of te weinig tabletten ingenomen;
het gebruik van bepaalde medicatie.
Adviezen bij een hyper


Als de bloedglucose boven de 10 mmol/l is gelden de volgende adviezen:
Drink veel water en beweeg extra.
Als u (ultra)kortwerkende insuline gebruikt, is het mogelijk om een hyperglykemie te corrigeren. Gebruik daarvoor uw persoonlijke bijspuitschema.
Vraag zo nodig de diabetesverpleegkundige/ verpleegkundig specialist om advies.

Achterhaal de oorzaak
Probeer na te gaan wat de oorzaak is geweest van een hyperglykemie. Als u de oorzaak weet, kunt u dit de volgende keer misschien voorkomen. Als u regelmatig last heeft van een hyperglykemie, bespreek dit dan met uw arts, diabetesverpleegkundige, verpleegkundig specialist of diëtist.
Ketoacidose bij DM type 1
Ketoacidose
bij diabetes mellitus type 1
Wat is ketoacidose?

Bij een ketoacidose is er sprake van een absoluut tekort aan insuline. Lichaamscellen krijgen onvoldoende glucose en gaan over op een andere vorm van energie: vetverbranding. Hierbij komen onder andere zure stoffen vrij. Deze hopen zich op in uw lichaam en worden uiteindelijk via de urine afgevoerd. De adem en urine gaan dan naar aceton ruiken.
Meet ketonen en neem contact op

Heeft u langdurig een hoge bloedglucose, die niet reageren op correctie door insuline, en braakt u hierbij of hebt u misselijkheidsklachten, bel dan direct het diabetesteam of het nummer voor spoedgevallen buiten kantooruren.
Wanneer u een ketonenmeter in huis hebt wordt u verzocht voordat u contact opneemt de ketonen te meten. (Overleg met diabetesverpleegkundige of verpleegkundig specialist of u een ketonenmeter heeft of moet krijgen)
Diabetes ontregeld

Als een patiënt met diabetes ziek wordt, kan de bloedglucosewaarde daardoor ontregeld raken. Dit kan onder andere worden veroorzaakt door:
een verkoudheid;
griep;
keelpijn/keelontsteking;
maagklachten;
bronchitis;
urineweginfectie;
zweren/abcessen;
andere oorzaken die koorts veroorzaken.
Als u diabetes heeft, wordt u per definitie niet sneller of vaker ziek dan iemand die geen diabetes heeft. Maar bij een slechte regulatie bestaat er wel een grotere kans op infecties, omdat een hyperglykemie het afweersysteem negatief beïnvloedt.
Verhoogd insulinebehoefte


Bij ziekte is er sprake van stress en dit verhoogt de insulinebehoefte. Bij koorts is dit effect nog duidelijker. Als er sprake is van misselijkheid, braken of diarree kan een verlaging van de bloedglucosewaarden optreden. Daardoor neemt de kans op een hypo toe. Anderzijds kan misselijkheid of braken ook een uiting zijn van hoge bloedsuikers.
Door ziekte uit balans

De balans tussen voeding, insuline en beweging zorgt voor goede bloedglucosewaarden. Door ziekte kan deze balans verstoord raken. De insuline werkt niet goed meer, de beweging is minder en vaak verandert de eetlust. Deze factoren kunnen ervoor zorgen dat de regulatie ontregelt raakt.
Meestal is dit van tijdelijke aard. Het is wel belangrijk om tijdens ziekte de glucosewaarden zo goed mogelijk in de gaten te houden.
Waar moet u op letten?

Controleer regelmatig uw bloedglucosewaarden (minimaal 4 keer per dag) Afhankelijk van de metingen kunt u uw insulinedosering aanpassen. Als u twijfelt over de dosering kunt u altijd contact opnemen met de diabetesverpleegkundige, verpleegkundig specialist of arts.
Stop nooit met het spuiten van langwerkende insuline.
Vaak neemt de gevoeligheid voor insuline af als u ziek bent.
Als u in dat geval geen insuline spuit, kunnen uw bloedglucosewaarden sterk stijgen. Het kan zelfs voorkomen dat u tijdelijk meer insuline moet spuiten. Wanneer je niet eet mag wel de standaard dosering snelwerkende insuline tijdelijk gestopt worden en dan alleen bij spuitschema hanteren.Gebrek aan eetlust vereist alternatieve oplossingen Eet naar behoefte en probeer licht verteerbare en koolhydraatrijke producten te gebruiken. Als u geen trek heeft, kan vloeibaar voedsel zoals vruchtensap, soep, ijs, pap of vla een oplossing bieden.
Zorg dat u voldoende vocht binnenkrijgt Vocht is belangrijker dan voeding. Drink bij voorkeur 1 glas per uur. Neem als het kan water of suikervrije drank om te voorkomen dat uw bloedglucosewaarde te veel stijgt. Bij misselijkheid kunt u proberen elk kwartier wat kleine slokjes bouillon of heldere soep te nemen. Op deze manier houdt u het vocht gemakkelijker binnen en vult u eventueel zouttekort aan.
In principe kunt u heel goed zelf uitzieken. Toch is het geen probleem en zelfs verstandig om bij verkoudheid en lichte buikgriep de hulp van uw diabetes-verpleegkundige, verpleegkundig specialist of arts in te roepen.
Adviezen bij ziekte
Waar moet u op letten?
Zelf uitzieken
In principe kunt u heel goed zelf uitzieken. Toch is het geen probleem en zelfs verstandig om bij verkoudheid en lichte buikgriep de hulp van uw diabetes-verpleegkundige, verpleegkundig specialist of arts in te roepen.
Controleer uw bloedglucosewaarden

Controleer regelmatig uw bloedglucosewaarden (minimaal 4x per dag) Afhankelijk van de metingen kunt u uw insulinedosering aanpassen. Als u twijfelt over de dosering kunt u altijd contact opnemen met de diabetesverpleegkundige, verpleegkundig specialist of arts.
Stop nooit met spuiten

Stop nooit met het spuiten van langwerkende insuline. Vaak neemt de gevoeligheid voor insuline af als u ziek bent. Als u in dat geval geen insuline spuit, kunnen uw bloedglucosewaarden sterk stijgen. Het kan zelfs voorkomen dat u tijdelijk meer insuline moet spuiten. Wanneer je niet eet mag wel de standaard dosering snelwerkende insuline tijdelijk gestopt worden en dan alleen bij spuitschema hanteren.
Eet naar behoefte

Gebrek aan eetlust vereist alternatieve oplossingen Eet naar behoefte en probeer licht verteerbare en koolhydraatrijke producten te gebruiken. Als u geen trek heeft, kan vloeibaar voedsel zoals vruchtensap, soep, ijs, pap of vla een oplossing bieden.
Neem voldoende vocht

Zorg dat u voldoende vocht binnenkrijgt Vocht is belangrijker dan voeding. Drink bij voorkeur 1 glas per uur. Neem als het kan water of suikervrije drank om te voorkomen dat uw bloedglucosewaarde te veel stijgt. Bij misselijkheid kunt u proberen elk kwartier wat kleine slokjes bouillon of heldere soep te nemen. Op deze manier houdt u het vocht gemakkelijker binnen en vult u eventueel zouttekort aan.
Risico's en complicaties
Wanneer contact opnemen?

Als de diagnose niet duidelijk is of u twijfelt.
Als u moet braken, BRAKEN = BELLEN !!!
Braken kan een teken zijn dat uw lichaam aan het verzuren is als gevolg van hoge bloedglucosewaarden. Dit wordt veroorzaakt door een insulinetekort.
Als u regelmatig moet braken kan het zijn dat u onvoldoende koolhydraten binnenkrijgt waardoor de bloedglucosewaarde te ver daalt.
Als de bloedglucosewaarden hoog blijven ondanks extra toegediende insuline.
Bij een ernstige hypo waarbij u niet meer aanspreekbaar was en hulp van iemand anders nodig had.
Bij uitputting of toename van ziek zijn zoals bij: verwardheid, bewustzijnsveranderingen, snelle ademhaling, zware ademhaling en tekenen van uitdroging.
Vragen
en meer informatie
Heeft u nog vragen?

Voor het maken van een afspraak en het stellen van korte praktische vragen aan uw behandelend diabetesverpleegkundige en verpleegkundig specialist kunt u bellen met telefoonnummer (0570) 53 50 25. Klik hier voor de tijden van het spreekuur van het diabetesteam. Bij geen gehoor kunt u contact opnemen met Diabeteszorg, telefoonnummer (0570) 53 50 70.
Spoed!
Mocht de polikliniek niet bereikbaar zijn, dan kunt u bij dringende problemen bellen met de Spoed Eisende Hulp, via telefoonnummer (0570) 53 53 00.
Meer informatie

Op de website van het Deventer Ziekenhuis vindt u meer informatie over onze diabeteszorg.
Diabetes Vereniging Nederland (DVN) is een patiëntenvereniging die opkomt voor de belangen van diabetespatiënten. Met alle soorten praktische vragen kunt u bij de DVN-Diabeteslijn terecht via telefoonnummer (033) 463 05 66. Op de www.dvn.nl van de DVN vindt u uitgebreide informatie en links over diabetes.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.