Inleiding
Interne - Diabeteszorg
U heeft van uw internist gehoord dat u diabetes heeft. Diabetes is een chronische ziekte, een blijvende aandoening. Dat betekent dat de verschijnselen behandeld kunnen worden maar de ziekte niet meer over gaat.
Voor u is het belangrijk dat u met uw ziekte goed en zelfstandig leert omgaan. In het Deventer Ziekenhuis is een diabetesteam gespecialiseerd om u daarbij te helpen.
Opname suiker
Opname van suiker
Bij mensen zonder diabetes
Wat is diabetes?

Diabetes mellitus is de officiële naam voor diabetes. Diabetes is een stofwisselingsziekte waarbij de hoeveelheid suiker (glucose) in het bloed te hoog is. Daarom spreekt men ook wel over suikerziekte. Om uit te leggen hoe diabetes kan ontstaan wordt eerst verteld hoe suiker (glucose) bij mensen zonder diabetes in het lichaam wordt verwerkt.
Zo’n 90% van de mensen met diabetes heeft type 2 diabetes en maar 10% heeft type 1 diabetes. De laatste jaren zijn er steeds meer mensen met type 2 diabetes bijgekomen.
Opname suiker (glucose)
bij mensen zonder diabetes

Onze dagelijkse voeding bestaat uit drie hoofdbestanddelen: koolhydraten, eiwitten en vetten. Deze bestanddelen leveren alle drie energie. De koolhydraten zijn onze belangrijkste energieleveranciers. Koolhydraten zijn echter te groot om te worden opgenomen in het bloed. Daarom worden koolhydraten in het maag-darmkanaal kleiner gemaakt. Een stukje koolhydraat heet glucose. Glucose kan opgenomen worden in het bloed. Het bloed vervoert de glucose naar alle cellen in het lichaam. De cellen gebruiken glucose als brandstof. Die brandstof geeft energie om te leven, te bewegen, te groeien, te denken. De hoeveelheid glucose in het bloed wordt de bloedglucosespiegel of bloedsuikerspiegel genoemd.
In welk voedsel zitten koolhydraten?

Koolhydraten komen veel voor in onze voeding en zijn eigenlijk een verzamelnaam voor suikers en zetmeel. Koolhydraten zitten dus in alle producten die suikers bevatten (melksuikers in melkproducten, vruchtensuikers in fruit en fruitsappen, gewoon suiker in snoep, koek en drankjes) en alle producten die zetmeel bevatten (brood, aardappelen, rijst, deegwaren zoals macaroni en spaghetti).
Wat doet insuline?

De cellen krijgen door het bloed glucose aangeboden. De glucose kan echter niet zomaar in de cellen worden opgenomen. In alle cellen zitten een soort deurtjes. Deze deurtjes moeten eerst ‘open’ om glucose op te kunnen nemen. De sleutel om deze deurtjes te openen is het hormoon insuline. Insuline wordt gemaakt door de alvleesklier en naar behoefte afgegeven aan het bloed. Als de insulinesleutel de ‘celdeur’ heeft geopend, kan de glucose naar binnen. De glucose wordt daar onmiddellijk omgezet in energie of wordt opgeslagen als energievoorraad. De cellen hebben altijd energie nodig. Als we een tijdje niet gegeten hebben, beginnen de cellen energie te gebruiken uit de energievoorraad.
Aanmaak insuline

Als iemand koolhydraten gegeten heeft, gaat zijn bloedglucosespiegel omhoog. De alvleesklier reageert hierop door meer insuline te maken en af te geven. De insuline zorgt ervoor dat de glucose in de cellen wordt opgenomen. Hierdoor daalt de hoeveelheid bloedglucose weer en de alvleesklier verminderd de insulineproductie. De insulineproductie is dus na elke maaltijd het grootst en daalt vervolgens weer.
Hierdoor kan de bloedglucosespiegel schommelen tussen de ‘normale grenzen’; niet te hoog, maar ook niet te laag, namelijk tussen de 4 en 8 mmol/l. (mmol/l is een aanduiding van de hoeveelheid glucose in het bloed).
Te weinig insuline

Bij mensen met diabetes is dit systeem gestoord. Doordat er te weinig insuline is, blijven de celdeuren gesloten en blijft het glucose in de bloedbaan. Het bloedglucosegehalte zal hierdoor stijgen.
Diabetes type 1
Wat is diabetes type 1?
Bij dit type maakt de alvleesklier weinig tot geen insuline meer aan. Dit komt door een auto-immuunaandoening waardoor de cellen die insuline maken in de alvleesklier kapot zijn gegaan door ontstekingsreacties. Type 1 komt op alle leeftijden voor, maar ontstaat meestal op jonge leeftijd. Mensen met diabetes type1 kunnen alleen behandeld worden met insuline en niet met tabletten.
Diabetes type 2
Wat is diabetes type 2?
Dit type diabetes heeft verschillende oorzaken. Zo kan de alvleesklier te weinig insuline aanmaken en/of de cellen in het lichaam zijn minder gevoelig voor insuline. (dit noemen we insulineresistentie). In beide gevallen komt er te weinig glucose in de cellen en blijft er dus teveel glucose in het bloed. Type 2 diabetes komt voor op alle leeftijden, maar met name bij ouderen en/of bij mensen met overgewicht. Sommige mensen kunnen met een dieet behandeld worden, anderen met tabletten en sommige patiënten moeten ook insuline gaan gebruiken.
Leefstijl
Wat kan u zelf doen?
Gezonde leefwijze

Bij de behandeling van diabetes streeft men naar een normale bloedglucose. Samen met een normale bloedglucose kunnen de volgende punten de kans op klachten en complicaties verminderen
Gezonde voeding
Een normaal lichaamsgewicht
Regelmatige lichaamsbeweging
Een normale bloeddruk
Een normale hoeveelheid cholesterol in het bloed
Niet roken
Soms zijn bovenstaande maatregelen al voldoende om de bloedglucose te verlagen.
Gezonde voeding

Gezonde voeding bevat alle voedingsstoffen die uw lichaam nodig heeft, zoals eiwitten, vetten, koolhydraten, vitamines en mineralen. Goed en gezond eten helpt om uw lichaam fit te houden en op een gezond gewicht te blijven.
Voor mensen met diabetes type 1 of 2 is er een handige brochure: ‘Lekker en gezond eten met diabetes’, te vinden op de website van het Diabetes Fonds. Diabetes Fonds. Deze brochure is vernieuwd en uitgebreid. Er staat in welke voedingspatronen kunnen helpen om uw bloedsuiker beter in balans te houden, zoals mediterraan, vegetarisch of koolhydraatarm eten. Ook vindt u er tips voor mensen met overgewicht.
Wilt u persoonlijk advies over voeding?
Dan kunt u een verwijzing krijgen naar een diëtist. De diëtist kijkt samen met u wat het beste bij uw situatie en type diabetes past.
Een normaal lichaamsgewicht

Bij overgewicht kan het hormoon insuline zijn werk niet goed doen: het lichaam reageert minder goed op insuline. Suikers blijven dan te veel in het bloed zitten. Er zijn 2 testen om zelf te bepalen of u een goed gewicht heeft:
het berekenen van de Body Mass Index (BMI);
het meten van de buikomvang.
Hier vindt u meer informatie over het meten van de buikomvang.
Een normale hoeveelheid cholesterol in het bloed

Door diabetes kunnen je bloedvaten beschadigen. Hierdoor hecht cholesterol zich gemakkelijk aan de wand van de bloedvaten. Als je cholesterol te hoog is, is de kans dus groter dat je bloedvaten dichtslibben. Hierdoor kun je problemen aan je hart en vaten krijgen.
Regelmatige lichaamsbeweging

Je hebt minder kans op diabetes type 2 als je regelmatig beweegt. Elke dag een half uur bewegen is al goed voor je. Elke vorm van bewegen is goed. Bijvoorbeeld een stukje wandelen, fietsen of een paar keer traplopen. Het maakt niet uit wat je doet. Kies iets wat jou weinig moeite kost. Dan is de kans groot dat je het volhoudt.
Meer informatie vindt u op de website van het Diabetes Fonds.
Een normale bloeddruk

Een hoge bloeddruk kan een teken zijn dat er iets misgaat met je nieren. De nieren filteren afvalstoffen uit het bloed. De stoffen die je lichaam wel nodig heeft, laten ze in het bloed zitten. Maar door diabetes komt er steeds meer bindweefsel in je nieren: een soort littekens. Daardoor kunnen afvalstoffen toch in je lichaam blijven, terwijl je ze anders zou uitplassen. En andersom plas je juist veel goede stoffen uit die je lichaam wel nodig heeft. Het is dus belangrijk dat je regelmatig je bloeddruk laat controleren!
Kijk in het linker menu onder 'Verdiepende informatie' om informatie te krijgen over het zelf meten van uw bloeddruk.
Niet roken

Bij mensen die roken reageert het lichaam niet meer goed op insuline, een hormoon dat de bloedsuiker in evenwicht houdt. Door roken worden de cellen ongevoeliger voor insuline. Als insuline niet meer goed kan werken, wordt de bloedsuiker te hoog. Dat is vaak een opstapje naar diabetes.
Meer informatie vindt u op de website van het Diabetes Fonds.
Op de website van Sinefuma over meer informatie over hulp bij het stoppen met roken.
Het diabetesteam
Hier vindt u informatie hoe u het diabetesteam kunt bereiken
Uw internist

Uw behandelend arts is bereikbaar via (0570) 53 50 70. Bij een bezoek in het Deventer Ziekenhuis volgt u de borden van de Interne Geneeskunde, route 89.
Uw diabetesverpleegkundige

Voor het maken van een afspraak en het stellen van korte praktische vragen aan uw behandelend diabetesverpleegkundige/verpleegkundig specialist kunt u bellen met telefoonnummer (0570) 53 50 25. Klik hier voor de tijden van het spreekuur van het diabetesteam.
Bij een bezoek in het Deventer Ziekenhuis volgt u de borden van de Interne Geneeskunde, route 89.
Uw diëtiste

Uw behandelend diëtist is bereikbaar via (0570) 53 50 20. Bij een bezoek in het Deventer Ziekenhuis volgt u de borden van het Paramedisch Centrum, route 5.
Uw medisch psycholoog

Uw medisch psycholoog is bereikbaar via (0570) 53 50 60 Bij een bezoek in het Deventer Ziekenhuis volgt u de borden van het Paramedisch Centrum, route 5.
Polikliniek oogheelkunde

De polikliniek Oogheelkunde is bereikbaar via (0570) 53 51 15. Bij een bezoek in het Deventer Ziekenhuis volgt u route 1.
Polikliniekbezoeken
Wanneer u goed ingesteld bent op de diabetesmedicijnen en de behandelend internist gaat akkoord mag u met ontslag. Afhankelijk van uw situatie kan de internist u terugverwijzen naar uw huisarts of u komt bij de internist, diabetesverpleegkundige en diëtiste van het Deventer Ziekenhuis terug op de polikliniek.
Vervolgafspraak bij internist

Op de polikliniek bespreekt de internist met u de uitslagen van bloed, urine en eventuele andere onderzoeken. Als u zelf uw bloedsuikers controleert, worden deze resultaten ook besproken.
Vervolgafspraak diabetesverpleegkundige

Diabetes is een ziekte die extra zorg vraagt om er goed mee te kunnen leven. De diabetesverpleegkundige gaat u daarover informeren en begeleiden. Dit belangrijk om zoveel mogelijk complicaties te voorkomen en zo zelfstandig mogelijk te blijven functioneren. Uw bloedsuikers moeten goed zijn geregeld. De diabetesverpleegkundige begeleidt u hierin en geeft zo nodig instructies. De diabetesverpleegkundige informeert u over de volgende punten.
Wat is diabetes?
Het doel van de behandeling
Zelf controleren van de bloedsuikers
Medicijngebruik ( gebruik tabletten of zelf leren insuline spuiten).
Inspelen op situaties als: hypo's, hyper's, vakantie, sport, uit eten gaan, ziekte
Wat te doen bij complicaties en hoe kun je dit voorkomen
Uitleg van diabetesmaterialen

Buitenpolikliniek Rijssen
De afspraken met de diabetesverpleegkundige vinden voornamelijk plaats in het Deventer Ziekenhuis. Er is echter ook de mogelijkheid om een afspraak te maken op de buitenpolikliniek in Rijssen. De diabetesverpleegkundigen houden daar ook spreekuur.
Vervolgafspraak diëtiste

Het aantal polikliniekbezoeken bij de diëtiste kan verschillen per patiënt. Bij elke bezoek worden de volgende onderwerpen met u besproken:
Variëren
Productinformatie
Etiketten
Advies eetmoment
Bereidingswijze/recepten
Dieet bij veranderde omstandigheden;
o Weekeinde
o Uitslapen
o Sporten en lichamelijke activiteit
o Ziekte en slechte eetlust
o Stress
o Uit eten
o Vakantie/reizen
o Verjaardag/feesten
o Zwangerschap
Wanneer u goed op de hoogte bent van alle bovenstaande zaken zal de begeleiding overgaan op een jaarcontrole. Bij een jaarlijkse afspraak kunnen vragen, problemen en nieuwe ontwikkelingen besproken worden.
Vragen
en meer informatie
Bent u opgenomen?

Bent u opgenomen dan kunt u uw vragen stellen aan de verpleegkundige of aan uw behandelend specialist en arts-assistenten. Zij zorgen op de verpleegafdeling voor de dagelijkse medische zorg en overleggen regelmatig met uw behandelend specialist.
Bent u thuis?

Stel uw vragen eenvoudig via de BeterDichtbij-app
Voor medische vragen kunt u eenvoudig gebruikmaken van de BeterDichtbij-app. Dit kan op elk moment van de dag, via uw mobiele telefoon, tablet of computer – waar u ook bent.
U ontvangt een uitnodiging per e-mail van de polikliniek. Zodra u deze uitnodiging heeft, kunt u de app downloaden en uzelf eenmalig registreren. Daarna logt u veilig in met een eigen pincode. U kunt dan berichten sturen, vragen stellen aan de polikliniek.
Telefonisch contact
U kunt ook de diabetesverpleegkundige of verpleegkundig specialist ook bellen via telefoonnummer: (0570) 53 50 25.
Klik hier voor de tijden van het telefonisch spreekuur van het diabetesteam.
Is er geen gehoor? Neem dan contact op met de polikliniek Interne Geneeskunde, telefoonnummer (0570) 53 50 70.
Meer informatie

Op de website van het Deventer Ziekenhuis vindt u meer informatie over onze diabeteszorg.
Diabetes Vereniging Nederland (DVN) is een patiëntenvereniging die opkomt voor de belangen van diabetespatiënten. Met alle soorten praktische vragen kunt u bij de DVN-Diabeteslijn terecht via telefoonnummer (033) 463 05 66. Op de www.dvn.nl van de DVN vindt u uitgebreide informatie en links over diabetes.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.
Aandachtspuntenlijst
Verdiepende informatie
Hoe kun je de aandachtspuntenlijst gebruiken?

Tijdens de opname zijn veel onderwerpen besproken en heeft u veel informatie ontvangen. Na afloop van de gesprekken kunt u de aandachtspuntenlijst gebruiken om na te gaan:
welke informatie u heeft gekregen;
welke informatie u nog mist;
welke informatie u niet goed heeft begrepen.
Deze lijst kunt u invullen om na te gaan of alle onderwerpen aan bod zijn gekomen zodat u goed voorbereid met ontslag zal gaan.
Diabetesverpleegkundige

Mondelinge informatie tijdens opname van de diabetesverpleegkundige
Wat is diabetes?
De behandeling
Tabletten
Insuline
Injectietechnieken
Materiaal
Injectieplaats
Ontregeling
Hypoglykemie
Hyperglykemie
Factoren van ontregeling
Acties bij ontregeling
Zelfcontrole
Diabetescomplicaties
Voetverzorging
Leefregels
Maatschappelijke zaken
Diversen
Schriftelijke informatie
Uitleg ziektebeeld
Hypo-protocol
Glucosemeter
Diabetesdagboekje
Diëtist

Mondelinge informatie van de diëtist tijdens/na opname
Relatie diabetes en voeding: koolhydraten, insuline en bloedglucose
Relatie behandeling (tabletten/insuline) en voeding
Doelen van het dieet:
o normoglycemie
o normaliseren lipidenspectrum
o gezond gewichtUitgangspunten van het dieet
Doelmatige verdeling van de koolhydraten
Voedingsmaatregelen bij hypo
Schriftelijke informatie
Brochure dieet bij diabetes
Voorbeelddagmenu
Variatielijst
Eettabel
Poliklinische vervolgafspraak
Bloeddruk meten
Verdiepende informatie
Wat is een hoge bloeddruk?
Om ervoor te zorgen dat de bloeddrukmeting betrouwbaar is, moet u uw bloeddruk in ochtend, middag en avond meten. Meet uw bloeddruk elk meetmoment 2x achter elkaar. Neem tussen de metingen elke keer 1 minuut rust. Sommige apparaten meten automatisch meerdere keren achter elkaar.
Half uur voor bloeddruk meten


Het is belangrijk om minstens een 1/2 uur vóór het meten van de bloeddruk geen inspannende activiteiten te doen. Daarnaast is het belangrijk om voor het meten niet te roken en geen koffie te drinken.
Systolische en diastolische druk

De bloeddruk wordt weergegeven in de bovendruk en de onderdruk.
De bovendruk wordt ook wel de systolische druk genoemd. Dit wordt op de bloeddrukmeter vaak aangegeven met ‘SYS’.
De onderdruk wordt dan aangegeven met ‘DIA’. Dit staat voor diastolische druk.
Hoe kom ik aan een betrouwbare bloeddrukmeter?

Het is belangrijk om gebruik te maken van een betrouwbare bloeddrukmeter. Gebruik hiervoor een bloeddrukmeter voor de bovenarm. Een bloeddrukmeter voor de pols is minder betrouwbaar.
Op de website van de hartstichting vindt u betrouwbare bloeddrukmeters. De bloeddrukmeter wordt meestal niet vergoed door de zorgverzekering.