Inleiding
Paramedisch Centrum - Diëtetiek
U heeft het advies gekregen om een dieet te volgen vrij van koemelk. Hier krijgt u meer informatie over dit dieet.
Wat is een voedselallergie?


Een voedselallergie is een afwijkende reactie van het afweersysteem op een normaal ongevaarlijk stof, in dit geval koemelk. Koemelk wordt dan de allergene stof genoemd. Allergenen zijn eiwitten die de eigenschap hebben allergische reacties te kunnen opwekken. Een kleine hoeveelheid koemelk kan al klachten geven.
De allergische reactie op koemelk kan verschillende klachten veroorzaken, zoals een reactie van de huid, luchtwegen, mond, keel, maag of darmen. De klachten kunnen optreden binnen enkele minuten of pas langer nadat het allergeen is gebruikt.
Voeding vrij van koemelk

Bij een (mogelijke) allergie voor koemelk is het erg belangrijk om een voeding vrij van koemelk te gebruiken. De basis van het dieet is het weglaten van koemelk en het weglaten van producten en gerechten waar koemelk in is verwerkt.
Een voeding zonder melk hoeft geen tekort aan voedingstoffen te veroorzaken, mits je het goed vervangt door plantaardige (zuivel)vervangers (met toegevoegd calcium en evt. vitamine B2, B6 en B12). Vraag aan je diëtist waar extra op te letten bij het vervangen. Wel kan de voeding minder gevarieerd worden omdat melk in zeer veel producten aanwezig kan zijn.
Koemelk
Belangrijke wetenswaardigheden

Een koemelkallergie is iets anders dan een lactose-intolerantie. Bij een koemelkallergie is er een allergie voor het koemelk-eiwit. Bij een lactose-intolerantie is er een overgevoeligheid voor lactose. Lactose is een andere naam voor melksuiker. Lactose kan wel koemelkeiwit bevatten en is daarom niet toegestaan bij een koemelkallergie. Omgekeerd is koemelkeiwit wel toegestaan bij een lactose-intolerantie.
Als een product melk bevat moet dit altijd op het etiket staan.
Melk bestaat naast water uit vet, mineralen en vitamines, koolhydraten (lactose) en vele eiwitten. Deze eiwitten kunnen afzonderlijk allergische reacties veroorzaken. Veel mensen reageren echter op meerdere van deze eiwitten, zoals β-lactoglobuline, α- en β-caseïne en αlactalbumine. β-lactoglobuline komt niet voor in moedermelk.
Melk bevat belangrijke voedingsstoffen. In overleg met de diëtist kan gekozen worden voor een melkvervanging.
Met melk wordt melk van (buffel)koeien bedoeld. Naast koemelk (en buffelmelk) is het af te raden om geitenmelk en schapenmelk te gebruiken. Wanneer u dit toch wilt gebruiken, overleg het dan eerst met de diëtist.
Melkzuur heeft niets met melk te maken. Melkzuur is een chemische verbinding. Het is een afbraakproduct van de verbranding van glucose in het lichaam, waarbij glucose onvolledig wordt afgebroken.
Ook lactaat bevat geen koemelkeiwit.
Melk wordt in veel levensmiddelen als hulpmiddel gebruikt. Zo wordt melk vaak als plakmiddel, smaakstof of om te kleuren gebruikt.
Melk is niet alleen een voedingsmiddel. Ook in medicijnen en persoonlijke verzorgingsproducten, zoals tandpasta, worden melk(bestanddelen) verwerkt. Lactose wordt bijvoorbeeld veel gebruikt als dragermateriaal bij droge poedervormige producten of als vulstof van tabletten. Dit kunt u navragen bij de apotheek.
Wanneer ‘crème’ gebruikt wordt in de benaming van soep, alcoholhoudende drank (bijvoorbeeld crème de cassis) of vleeswaren (paté crème) hoeft dit niet te duiden op de aanwezigheid van melk. Hetzelfde geldt voor de term ‘cream’, zoals bij cream crackers. De term verwijst dan naar de textuur van het product. Als er koemelk in zit, moet dit op het product staan.
Boodschappen doen

Boodschappen doen kost meer tijd wanneer u of uw kind een voedselallergie heeft. U zult etiketten moeten lezen of navraag doen bij de bakker/ slager/ fabrikant welke ingrediënten een product kan bevatten. Het bezoeken van meerdere supermarkten kost misschien nog meer tijd, maar geeft u wel meer variatiemogelijkheden. De ene supermarkt heeft andere producten in de schappen staan dan de andere en dat biedt dus meer keuzemogelijkheden. Het ene merk product kan als ingrediënt melk bevatten, het andere merk product niet. Het is dus belangrijk altijd de verpakking te controleren.
Het is raadzaam om patiëntenwebsites in de gaten te houden, lid te worden van allergiecommunities op social media (zoals Facebook) en de fabrikant te bellen bij onduidelijkheid.
Adressen van natuurvoedingswinkels en reformhuizen zijn op internet te vinden.
Etiketten lezen
Het nauwkeurig lezen van de ingrediënten is zeer belangrijk!
Bij twijfel het voedingsmiddel niet gebruiken.
Waar moet u op letten?

Bij een allergie is het belangrijk om het etiket altijd goed te lezen. Op het etiket moet duidelijk vermeld worden of er melk verwerkt is in het betreffende product. Dit kan op de verpakking van het product staan bij de ingrediënten (in een afwijkend lettertype), maar ook onder allergeneninformatie (‘bevat melk’). Allergeeninformatie is niet verplicht voor fabrikanten om te vermelden. Het wordt ook niet gecontroleerd op volledigheid. Allergeeninformatie kan dus niet volledig zijn. Lees altijd de ingrediënten voor de zekerheid.
Op het etiket kan onder ‘voedingswaarde’ ‘eiwit …. g’ of ‘proteïne … g’ vermeld staan. Hiermee wordt de voedingsstof eiwit (proteïne) bedoeld en niet speciaal het koemelk-eiwit. Hier hoeft u dus niet op te letten.
De ingrediënten van alcoholische dranken hoeven niet vermeld te worden op het etiket, behalve als deze bereid zijn uit allergene stoffen.
Waarschuwing voor kruisbesmetting
Wanneer op de verpakking staat: 'Kan koemelk bevatten' of 'Niet geschikt voor mensen met een koemelkallergie' , betekent dit dat er een risico is op kruisbesmetting. De hoeveelheid allergeen kan boven een bepaalde grens uitkomen, de zogenoemde referentiedosis. In dat geval is de fabrikant verplicht om deze waarschuwing op het etiket te vermelden.
Deze referentiedosis is erg laag waardoor de meeste mensen met een koemelkallergie deze producten wel kunnen eten. Alleen kinderen die reageren op heel kleine hoeveelheden, moeten extra oppassen. Overleg zo nodig met je arts of diëtist.
Let op: Deze waarschuwing geldt alleen voor voorverpakte voedingsmiddelen die in Nederland zijn geproduceerd. Buitenlandse producten en producten uit de horeca, catering, markten of ambachtelijke bedrijven vallen hier niet onder.
'Nu nog lekkerder'

Het is raadzaam om patiëntenwebsites in de gaten te houden, lid te worden van allergiecommunities op social media (zoals Facebook) en indien nodig de fabrikant te bellen bij onduidelijkheid. Adressen van natuurvoedingswinkels en reformhuizen zijn op internet te vinden.
Lees bij aankoop van een product altijd de lijst met ingrediënten door. Het is altijd mogelijk dat het recept van een product is gewijzigd. Let hierbij op veranderingen van het etiket (kleur, verpakking), en vermeldingen als ‘verbeterd recept’, en ‘nu nog lekkerder’
De fabrikant hoeft niet te vermelden dat het product nieuw of veranderd is, dus controleer iedere keer opnieuw het etiket. Veel fabrikanten hebben ook een website waarop u allergenen informatie terug kunt vinden. Ondanks dat dit vaak klopt, komt het nog weleens voor dat de informatie op de website niet volledig of actueel is. De verpakking is daarom altijd het uitgangspunt.
Kruisbesmetting
Wat is een kruisbesmetting?
Bij kruisbesmetting komt het allergeen (in dit geval melk) van het ene product op het andere. Kruisbesmetting is bijvoorbeeld met een mes waar boter mee gesmeerd is, de volgende boterham besmeren met pindakaas. Of een lepel gebruiken om eerst de chocolademelk te proeven en daarna met dezelfde lepel proeven of de sojamelk warm genoeg is. Hierdoor maak je van een product waar geen melk in zat, een product waar wel melk in zit.
Om een allergische reactie te voorkomen is het belangrijk om kruisbesmetting te voorkomen. Let er bij het klaarmaken van gerechten of producten altijd op dat de producten niet in aanraking zijn gekomen met melk of producten die melk kunnen bevatten. Let ook op bij een bezoek aan de bakker/supermarkt of bij het uit eten gaan.
Kinderen die heel allergisch zijn voor melk kunnen al van een klein beetje melk ziek worden. Let daarom ook op als u zelf melk of een product met melk heeft gegeten en u uw kind een kus wilt geven. Door de kus kan uw kind in aanraking komen met melk. Overleg met de kinderarts of diëtist of uw kind zo allergisch is dat u hier rekening mee moet houden.
Let ook goed op het wassen van de handen of het gebruik van bestek, of bij het uit eten gaan.
Vragen
en meer informatie
Heeft u nog vragen?

Dan kunt u contact opnemen met het Paramedisch Centrum, te bereiken op (0570) 53 50 20. Vraag naar de diëtetiek.
Meer informatie

Kijk voor meer informatie ook op dz.nl.
Overige websites vol informatie zijn:
Naam | Website |
Stichting Voedselallergie | |
Nederlands Anafylaxis Netwerk | |
Allergie Platform | |
Allergie Plein | |
Voedingscentrum | |
Nederlands Anafylaxis Netwerk | |
Allergie Radar | |
Restaurant en Allergie |
Onderstaande websites geven u meer tips als u uit eten wilt gaan.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.