Lees voor

Dieet voor voeding vrij van schaal- en weekdieren

In het kort

Paramedisch Centrum - Diëtetiek

U heeft het advies gekregen om een dieet te volgen vrij van schaal- en weekdieren. Hier krijgt u meer informatie over dit dieet.

Wat is een voedselallergie?

4O1CPDm0bcMlPl0BVj7HGK9RN0o3FJDToUXfZ8Nu

Een voedselallergie is een afwijkende reactie van het afweersysteem op een normaal ongevaarlijk stof, in dit geval op schaal- en weekdieren. De schaal- en weekdieren worden dan de allergene stoffen genoemd. Allergenen zijn eiwitten die de eigenschap hebben allergische reacties te kunnen opwekken. Een kleine hoeveelheid van de schaal- en weekdieren kan al klachten geven.

De allergische reactie op schaal- en weekdieren kan verschillende klachten veroorzaken, zoals een reactie van de huid, luchtwegen, mond, keel, maag of darmen.

Voeding vrij van schaal- en weekdieren

Bij een (mogelijke) allergie voor schaal- en weekdieren is het erg belangrijk om een voeding vrij van schaal- en weekdieren te gebruiken. De basis van het dieet is het weglaten van schaal- en weekdieren en het weglaten van producten en gerechten waar schaal- en weekdieren in zijn verwerkt. In deze richtlijn vindt u meer informatie over het dieet vrij van schaal- en weekdieren.

Een voeding zonder schaal- en weekdieren hoeft geen tekort aan voedingstoffen te veroorzaken.

Schaal- en weekdieren

Belangrijke wetenswaardigheden

LCiGr9szmlyhkaa7uS68q2cFeTndlMgLIeFXqonc
  • Weekdieren (Mollusca) hebben hun naam te danken aan de weekheid en het vaak slijmerige lichaam. Onder weekdieren vallen: schelpdieren (zoals mosselen en oesters), inktvissen en slakken (wulken en alikruiken (krukels)). Verschillende namen van weekdieren zijn: abalones, zeeoor, alikruik (kreukel), gortschelp, hartmosselen, inktvis, kammosselen, kamschelp, kokkel, hartschelp, mosselen, octopus (pulpo), oesters, pijlinktvis (Calamares), Sint Jakobsschelpen, slakken (escargots), strandjagers, venusschelp, wulk en zeekat (sepiainktvissoort).

  • Schaaldieren (Crustacean) zijn te herkennen aan het stevige pantser, de schaal waardoor het lichaam wordt beschermd. Verschillende soorten schaaldieren zijn: garnalen (gamba), krabben, kreeften (zeekreeft, langoest, langoestine (scampi), rivierkreeft).

  • Binnen de groep schaal- en weekdieren komen vaak kruisreacties voor. Een reactie is mogelijk op meerdere schaal- en/of weekdieren. Overleg met de diëtist of arts of dit ook voor jou geldt.

Boodschappen doen

iat3gNYSy9l2bEVRmpZnuUxA5wtkroBW5y58W04d

Boodschappen doen kost meer tijd wanneer u of uw kind een voedselallergie heeft. U zult etiketten moeten lezen of navraag doen bij de bakker/slager/fabrikant welke ingrediënten een product kan bevatten. Het bezoeken van meerdere supermarkten kost misschien nog meer tijd, maar geeft u wel meer variatiemogelijkheden. De ene supermarkt heeft andere producten in de schappen staan dan de andere en dat biedt dus meer keuzemogelijkheden. Het ene merk product kan als ingrediënt schaal- en weekdieren bevatten, het andere merk product niet. Het is dus belangrijk altijd de verpakking te controleren.

Het is raadzaam om patiëntenwebsites in de gaten te houden, lid te worden van allergiecommunities op social media (zoals Facebook) en indien nodig de fabrikant te bellen bij onduidelijkheid.

Adressen van natuurvoedingswinkels en reformhuizen zijn op internet te vinden.

Etiketten lezen

Waar moet u op letten?

IVesJP6ect1yP6HL7KlOI6MLPzBNEYypJPZAryQV

Bij een allergie is het belangrijk om het etiket altijd goed te lezen. Op het etiket moet duidelijk vermeld worden of er schaal- en weekdieren verwerkt zijn in het betreffende product. Dit kan op de verpakking van het product vermeld staan bij de ingrediënten (in een afwijkend lettertype), maar ook onder allergeneninformatie (‘bevat schaal- en weekdieren’). Allergeeninformatie is niet verplicht voor fabrikanten om te vermelden. Het wordt ook niet gecontroleerd op volledigheid. Allergeeninformatie kan dus niet volledig zijn. Lees altijd de ingrediënten voor de zekerheid.

Op het etiket kan onder ‘voedingswaarde’ ‘eiwit …. g’ of ‘proteïne … g’ vermeld staan. Hiermee wordt de voedingsstof eiwit (proteïne) bedoeld en niet speciaal een schaal- en weekdieren’-eiwit. Hier hoeft u dus niet op te letten.

Waarschuwing voor kruisbesmetting

Wanneer op de verpakking staat: 'Kan schaal- en weekdieren bevatten' of 'Niet geschikt voor mensen met een schaal- en weekdieren-allergie' , betekent dit dat er een risico is op kruisbesmetting. De hoeveelheid allergeen kan boven een bepaalde grens uitkomen, de zogenoemde referentiedosis. In dat geval is de fabrikant verplicht om deze waarschuwing op het etiket te vermelden.

Voor schaal- en weekdieren ligt deze referentiedosis hoger dan voor veel andere allergenen. Daarom adviseren wij om producten met deze waarschuwing alleen met nodige voorzichtigheid te gebruiken of deze bij voorkeur te vermijden.

Let op: Deze waarschuwing geldt alleen voor voorverpakte voedingsmiddelen die in Nederland zijn geproduceerd. Buitenlandse producten en producten uit de horeca, catering, markten of ambachtelijke bedrijven vallen hier niet onder.

Let op wijzigingen receptuur!

1gPc9eJyOaM2ILxhz8ACcOdDRQkdHXLB9nxRQC8N

Het is raadzaam om patiëntenwebsites in de gaten te houden, lid te worden van allergiecommunities op social media (zoals Facebook) en indien nodig de fabrikant te bellen bij onduidelijkheid. Adressen van natuurvoedingswinkels en reformhuizen zijn op internet te vinden.

Lees bij aankoop van een product altijd de lijst met ingrediënten door, het is altijd mogelijk dat het recept van een product is gewijzigd. Let hierbij op veranderingen van het etiket (kleur, verpakking), en vermeldingen als:

  • verbeterd recept;

  • nu nog lekkerder.

De fabrikant hoeft niet te vermelden dat het product nieuw of veranderd is, dus controleer iedere keer opnieuw het etiket. Veel fabrikanten hebben ook een website waarop u allergenen informatie terug kunt vinden. Ondanks dat dit vaak klopt, komt het nog weleens voor dat de informatie op de website niet volledig of actueel is. De verpakking is daarom altijd het uitgangspunt.

Verschillende benamingen

Let bij het lezen van het etiket op verschillende benamingen. Een product kan schaal- en weekdieren bevatten als 1 van de volgende termen op de verpakking vermeld wordt:

  • alikruiken;

  • escargots;

  • fruits de mer;

  • gamba;

  • garnaal;

  • inktvis;

  • kokkels;

  • krab;

  • krabnijpers;

  • kreeft;

  • kreukels;

  • langoest;

  • langoustine;

  • mosselen;

  • octopus;

  • oedang;

  • oesters;

  • pijlinktvis (calamari, vaak gegeten als gefrituurde ringetjes);

  • scampi;

  • slakken;

  • st. jacobsschelpen;

  • wulken;

  • yabby;

  • zeekat (soort inktvis, ook wel sepia genoemd. Bevat een interne skeletschelp, bekend als zeeschuim of het knaagspeeltje in de kanariekooi);

  • zeeoren (abalone);

  • zeevruchten.

Belangrijk

Het nauwkeurig lezen van de ingrediënten is zeer belangrijk!
Bij twijfel het voedingsmiddel niet gebruiken.

Kruisbesmetting

Wat is een kruisbesmetting?

RaYOaJ6ib8oCGOpEttKVey5RBkGAhKZVqGzbzRFg

Bij kruisbesmetting komt het allergeen (in dit geval schaal- en weekdieren) van het ene product op het andere. Kruisbesmetting is bijvoorbeeld de lepel waarmee door een pan met garnalenpasta is geroerd later gebruiken om te proeven of de rijst gaar is. Hierdoor maak je van een product waar geen schaal- en weekdieren in zaten, een product waar wel schaal- en weekdieren in zitten.

Om een allergische reactie te voorkomen is het belangrijk om kruisbesmetting te voorkomen. Let er bij het klaarmaken van gerechten of producten altijd op dat de producten niet in aanraking zijn gekomen met schaal- en weekdieren of producten die schaal- en weekdieren kunnen bevatten.

Kinderen die heel allergisch zijn voor schaal- en weekdieren kunnen al van een klein beetje schaal- en weekdieren ziek worden. Let daarom ook op als u zelf schaal- en weekdieren of een product met schaal- en weekdieren heeft gegeten en u uw kind een kus wilt geven. Door de kus kan uw kind in aanraking komen met schaal- en weekdieren. Overleg met de kinderarts of diëtist of uw kind dermate allergisch is dat u hier rekening mee moet houden.

Let ook goed op het wassen van de handen of het gebruik van bestek.

Handelsbenamingen weekdieren

Warenwetregeling

In onderstaand schema staan de handelsbenamingen van weekdieren, volgens de Warenwetregeling.

12.1.

Crangonidae (Zandgarnalen)

 

12.1.1

Crangon crangon

Noordzeegarnaal, Hollandse garnaal

12.2

Pandalidae (Pandalidegarnalen)

 

12.2.1

Pandalus borealis

Noordse garnaal

12.2.2

Heterocarpus ensifer

Nylongarnaal

12.3

Penaeidae (Peneide garnalen)

Tropische garnalen

12.3.1

Penaeus monodon

Tijgergarnaal

12.3.2

Penaeus japonicus

Kuruma garnaal

12.3.3

Metapenaeus monoceros

Gevlekte garnaal

12.3.4

Parapenaeus longirostris

Roze diepzeegarnaal

12.3.5

Litopenaeus vannamei

Witpootgarnaal

12.3.6

Xiphopenaeus kroyeri

Seabob garnaal

12.3.7

Penaeus duorarum

Duorarum garnaal

12.3.8

Penaeus notialis

Notialis garnaal

13.3.9

Penaeus brasiliensis

Rood gevlekte garnaal

12.3.10

Penaeus kerathurus

Caramote garnaal

12.3.11

Parapenaeopsis atlantica

Guinee garnaal

12.4

Aristeidae

Diepzeegarnalen

12.4.1

Aristaoemorpha foliacea

Rode diepzeegarnaal

12.5

Solenoceridae

Slibgarnalen

12.5.1

Solenoceras membrananacea

Atlantische slibgarnaal

12.5.2

Pleoticus muelleri

Rode Argentijnse garnaal

12.6

Palaemonidae (Palaemonidegarnalen)

 

12.6.1

Palaemon adspersus

Oostzeegarnaal

12.6.2

Macrobrachium rosenbergii

Zoetwaterreuzegarnaal

12.6.3

Nematopalaemon schmitti

Witbuikgarnaal

12.6.4

Palaemon serratus

Steurgarnaal

12.7

Sicyonidae (Pantsergarnalen)

 

13

Macrura (Kreeften, Langoesten en Rivierkreeftjes)

 

13.1

Nephropsidae (Kreeften)

 

13.1.1

Homarus gammaraus

Europese of gewone (zee)kreeft

13.1.2

Homarus americanus

Amerikaanse of Canadese zeekreeft

13.1.3

Nephrops norvegicus

Noorse kreeft

13.2

Palinuridae (Langoesten)

 

13.2.1

Jasus spp

Langoest

13.2.2

Palinurus spp.

Langoest

13.2.3

Palinurus elephas

Europese langoest

13.2.4

Puerulus spp

Langoest

13.3

Scyllaridae (Beerkreeften)

 

13.3.1

Scyllarides latus

Grote beerkreeft

13.3.2

Scyllarides aquamosus

Beerkreeft

13.3.3

Scyllarus arctus

Kleine beerkreeft

13.3.4

Ibacus spp

Beerkreeft

14

Anomura (Springkrabben, Heremietkreeften en Koningskrabben)

 

14.1

Galatheidae (Springkrabben)

 

14.1.1

Pleuroncodes spp

Chileense springkrab

14.1.2

Cervimundia spp.

Chileense springkrab

14.1.3

Mundia rugosa

Springkrab, Galatheakreeft

14.2

Lithodidae (Koningskrabben)

 

14.2.1

Paralithodes camtschatica

Kamtschatka krab

14.2.2

Paralithodes platypus

Koningskrab

14.2.3

Paralithodes brevipes

Koningskrab

14.2.4

Lithodes maja

Koningskrab

14.2.5

Lithodes anarctica

Koningskrab

14.2.6

Lithodes centella

Koningskrab

14.2.7

Lopholithodes mandtii

Koningskrab

 

 

 

15

Brachyura (Echte krabben)

 

15.1

Majidae (Spinkrabben)

 

15.1.1

Cancer pagarus

Noordzeekrab

15.2

Portunidae (Zwemkrabben)

 

15.2.1

Callinectes sapidus

Blauwe zwemkrab

15.2.2

Carcinus maenas

Strandkrab

15.3

Xanthidae (Xantiden)

 

15.3.1

Eriphia verrucosa

Wrattige krab

15.4

Grapsidae (Springkrabben)

 

15.4.1

Eriocheir sinensis

Chinese wolhandkrab

 

 

 

16

Euphausiacea

 

16.1

Euphausia superba

Krill

 

 

 

17

Rivierkreeftjes

 

17.1

Astacus astacus

Europese rivierkreeft

17.2

Astacus leptodactylus

Turkse rivierkreeft

17.3

Orconectes limosus

Amerikaanse rivierkreeft

17.4

Pacifastacus leniusculus

Signaalkreeft, Californische rivierkreeft

17.5

Procambarus clarkii

Chinese rivierkreeft

18

Mytilidae (Mosselachtigen)

 

18.1

Mytilus galloprovincialis

Middellandsezeemossel

18.1.1

Mytilus edulis

(Gewone) mossel

18.2

Perna canalicus

Nieuwzeelandse mossel

 

 

 

19

Ostreidae (Oesterachtigen)

 

19.1.

Ostrea edulis

(Europese) platte oester

19.2.

Ostrea lurida

Olympia oester

19.3.

Crassostrea angulata

Portugese oester

19.4.

Crassostrea virginica

Amerikaanse oester

19.5.

Crassostrea gigas

Grote oester

 

 

 

20.

Pectinidae (Kamschelpachtigen)

 

20.1.

Pecten maximus

Sint-Jacobsschelp

20.2

Placopecten magellanicus

Amerikaanse grote mantelschelp

20.4.1.

Chlamys islandica

Noordelijke kamschelp

20.4.2.

Chlamys varia

Bonte mantel

20.4.3.

Chlamys opercularis

Wijde mantel

 

 

 

21.

Cardiidae (Kokkelachtigen)

 

21.1.

Cardium costatum

Geribde hartschelp

21.3.

Acanthocardia aculeata

Gedoornde hartschelp

21.4.

Acanthocardia echinata

Gestekelde hartschelp

21.5.

Cerastoderma edule

Kokkel, Kokhaan

 

 

 

22.

Veneraceae (Venusschelpachtigen, Tapijtschelpachtigen)

22.1.

Venus gallina

Gestreepte venusschelp

22.2.

Venus verrucosa

Wrattige venusschelp

22.6.

Callista chione

Bruine venusschelp

22.7.

Mercenaria mercenaria

Amerikaanse venusschelp

22.8.

Venerupis aurea

Goudkleurige venusschelp

22.9.

Venerupis decussata

Tapijtschelp

22.10.

Venerupis pullastra

Tapijtschelp

22.11.

Tapes rhomboides

Roze venusschelp

 

 

 

23.

Myidae (Gaperachtigen)

 

23.1.

Mya arenaria

Strandgaper

23.2.

Mya truncata

Afgeknotte gaper

 

 

 

24.

Arcticidae (Noordkrompachtigen)

 

24.1.

Arctica islandica

Noordkromp

 

 

 

25.

Glycymeridae (Glycymerisachtigen)

 

25.1.

Glycymeris glycymeris

Glycymeris

 

 

 

26.

Mactridae (Strandschelpachtigen)

 

26.1.

Mactra corallina

Grote strandschelp

26.2.

Spisula elliptica

Ovale strandschelp

26.3.

Spisula subtruncata

Afgeknotte strandschelp

26.4.

Spisula solida

Stevige strandschelp

26.5.

Spisula solidissima

Reuze strandschelp

26.6.

Macoma baltica

Nonnetje

 

 

 

27.

Tellinidea (Platschelpachtigen)

 

27.1.

Tellina crassa

Dikke platschelp

27.2.

Donax trunculus

Zaagje

 

 

 

28.

Solenidea (Mesheftachtigen)

 

28.1.

Solen marginatus

Messchede

28.2.

Ensis directus

Amerikaanse zwaardschede

28.3.

Ensis ensis

Kleine zwaardschede

28.4.

Ensis siliqua

(Tafel)mesheft

 

 

 

 

Gastropoda (Buikpotigen)

 

29.

Haliotidae (Zeeoorachtigen)

 

29.1.

Haliotis (tuberculata)

Zeeoor

 

 

 

30.

Fissurellidae (Sleutelgathoornachtigen)

 

30.1.

Fissurella nubecula

Sleutelgathoorn

31.

Patellidea (Schaalhoornachtigen)

 

31.1.

Patella (vulgata)

Schaalhoorn

 

 

 

32.

Littorinidae (Alikruikachtigen)

 

32.1.

Littorina littorea

Gewone alikruik, Kreukel

32.2.

Littorina (obtusata)

Alikruik

 

 

 

33.

Buccinidae (Wulkachtigen)

 

33.1.

Buccinum undatum

Wulk, Kinkhoorn

33.2.

Neptunea antiqua

Noordhoorn

33.3.

Busycon spp.

Amerikaanse wulk

 

 

 

 

Inktvissen (Koppotigen)

 

34.

Sepioidea (Zeekatachtigen)

 

34.1.

Sepia spp.

Zeekat, Sepia

34.2.

Rossia spp.

Ross-dwerginktvis

34.3.

Sepiola spp.

Dwerginktvis

 

 

 

35.

Teuthoidea spp.(Pijlinktvisachtigen)

 

35.1.

Loligo spp.

Pijlinktvis

35.2.

Loligo vulgaris

Gewone Pijlinktvis

35.3.

Loligo pealei

Pijlinktvis

35.4.

Loligo opalescens

Pijlinktvis

35.5.

Ommastrephes spp.

Pijlinktvis

35.6.

Todarodes sagittatus

Pijlinktvis

35.7.

Nototodarus sloani

Pijlinktvis

35.8.

Nototodarus gouldi

Pijlinktvis

35.9.

Illex spp.

Pijlinktvis

35.10.

Dosidicus gigas

Pijlinktvis

 

 

 

36.

Octopoda (Achtarmigen)

 

36.1.

Octopus vulgaris

Oktopus, Octopus, achtarmige inktvis

 

 

 

 

Stekelhuidigen

 

37.

Echinoidea (Zee-egels en Zee-appels)

 

37.1.

Echinus esculentus

Zee-egel

37.2.

Paracentrotus

Zee-egel

37.3.

Arbacia spp.

(Zwarte) zee-egel

37.4.

Arbacia punctulata

(Zwarte) zee-egel

37.5.

Strongylocentrotus spp.

Zee-egel

37.6.

Strongylocentrotus purpuratus

Zee-egel

 

 

 

38.

Holothurioidea (Zeekomkommers)

 

38.1.

Holothuria tubulosa

Bruine zeekomkommer

38.2.

Stichopus regalis

Witgevlekte zeekomkommer

 

 

 

39.

Zakpijpen

 

39.1.

Microcosmus sulcatus

Zakpijp

Vragen

en meer informatie

Heeft u nog vragen?

a1i8vXIEuD0ysb4jbDdVnBli9atP6XieiFAFpqwq.png

Dan kunt u contact opnemen met het Paramedisch Centrum, te bereiken op telefoonnummer (0570) 53 50 20. Vraag naar de diëtetiek.

Meer informatie

Qj1pv3v3hY057gZ9ekSq6DFhjo016YziYJVXSDeb

Kijk voor meer informatie ook op dz.nl.

Overige websites vol informatie zijn:

Naam

Website

Stichting Voedselallergie

www.voedselallergie.nl;

Allergie Platform

www.allergieplatform.nl

Allergie Plein

www.allergieplein.nl

Voedingscentrum

www.voedingscentrum.nl

Onderstaande websites geven u meer tips als u uit eten wilt gaan.

Rechten en regels. Kent u ze?

XtfhaxB1hkb1U0FjvyGrdd6fgbnXOkFtyVkpFgHo.png

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.