Inleiding
Onlangs bent u geopereerd aan uw dikke darm. Daarbij heeft de specialist een darmstoma aangelegd. Deze informatie stipt voor u de belangrijkste onderwerpen rondom de verzorging van uw stoma aan.
Informatie over de verzorging

Bij u is een gedeelte van uw dikke darm verwijderd. Daarbij heeft de specialist een stoma aangelegd. Dat betekent dat de ontlasting uw lichaam niet meer op de normale manier kan verlaten. Een stoma krijgen is een ingrijpende gebeurtenis, die een grote verandering tot gevolg heeft. De komende tijd komt er veel op u af en wordt er veel van u gevraagd.
Om goed met een stoma om te kunnen gaan, is het belangrijk dat u er zelf goed voor leert zorgen. Door zo snel mogelijk na de operatie mee te helpen en te oefenen, krijgt u voldoende zelfvertrouwen om thuis zelf voor het stoma te zorgen.
Deze informatie stipt voor u de belangrijkste onderwerpen rondom het verzorging uw stoma aan. Afhankelijk van uw herstel, vindt er op de 4e of 5e dag na de operatie een gesprek plaats, over uw stoma, met u en uw partner familielid. Tevens is dit het oefenmoment om de stoma samen met uw partner of familielid te verzorgen.
Wat is een dikke darmstoma?

Een dikke darm stoma is een kunstmatige uitgang voor ontlasting en wordt ook wel colostoma genoemd. Tijdens de operatie is het uiteinde van de dikke darm door de buikwand naar buiten gehaald en vastgehecht in de huid van de buikwand. Een stoma heeft geen kringspier, wat betekent dat u de ontlasting niet aan voelt komen of op kunt houden. De ontlasting wordt opgevangen in een zakje dat rond het stoma op de buik wordt geplakt. Het is belangrijk om voldoende tijd te besteden aan de verzorging van het stoma.
Soorten stomamateriaal

Er zijn 2 soorten opvangsystemen: een ééndelig en een tweedelig opvangsysteem.
Een ééndelig opvangsysteem is een stomazakje met een kleeflaag, dat rechtstreeks op de huid rond het stoma wordt bevestigd.
Een tweedelig opvangsysteem is een huidplak met apart verwisselbare stomazakjes. Het stomazakje wordt op de huidplak bevestigd.
Omdat de ontlasting bij een dikke darm meestal vast van vorm is, wordt een stomazakje gebruikt dat aan de onderzijde gesloten is. In overleg met de stomaverpleegkundige kiest u het meest geschikte materiaal.
Aanbrengen en verwisselen
Het aanbrengen en verwisselen
Wanneer verwisselen?
Het beste tijdstip om het zakje te verwisselen is als het zakje voor een derde deel is gevuld en voor de nacht.
Het ééndelig systeem moet u elke dag 2 tot 4 maal verwisselen.
Verwissel bij gebruik van een tweedelig systeem de huidplaat om de 3 dagen of eerder als:
u zichzelf ruikt . Dit wijst vaak op lekkage. Ga nooit bijplakken!
u pijn of jeuk heeft onder de huidplaat. Huidirritatie wordt vaak veroorzaakt door ontlasting.
Hoe aanbrengen en verwisselen?

Voor het aanbrengen en verwisselen van een stomazakje is het volgende van belang.
Leg eerst alles klaar wat u nodig hebt.
Natte en droge gaasjes
Eventueel een washandje
Afvalzakje
Schaar
Stomamateriaal
Stomamal


Knip de nieuwe huidplak 1-2 mm groter uit dan het stoma om de huid goed te beschermen. Gebruik hierbij de stomamal en controleer regelmatig of deze nog goed past.
Breng uw materiaal bij voorkeur staand of zittend aan eventueel met behulp van een spiegel.
Steun de huid op de plaats waar de huidplak wordt losgeweekt. Gebruik hierbij een nat gaasje.
Maak de huidplak voorzichtig van boven naar beneden los van de huid.
Kijk naar de achterkant van de huidplak, inspecteer op mogelijke problemen en vouw het materiaal dicht.


Doe het materiaal meteen in de afvalzak om te voorkomen dat de geur zich blijft verspreiden.

Reinig de huid rond het stoma met lauw of koud kraanwater. Gebruik hierbij een gaasje. Gebruik geen zeep, aceton of alcohol; de huid droogt hiervan uit.
Bij verwisselen van het stomamateriaal kunnen er plakresten achterblijven op de huid rond het stoma. Gebruik voor het verwijderen hiervan bij voorkeur alleen water en een gaasje. Als er dan nog plakresten achterblijven verdwijnen deze bij de volgende plakwissel.
Droog de huid rond het stoma deppend met een droog gaasje.

Verwijder het beschermpapier van de kleeflaag van de huidplak.
Trek met 1 hand de huid van uw buik strak.
Vouw bij een ééndelig systeem de huidplak met het zakje dubbel (met het plakgedeelte naar buiten). Plak de huidplak eerst onder het stoma, druk dit goed aan en plak dan de huidplak naar boven. Druk de huidplak vooral dichtbij het stoma goed aan.
Bij een tweedelig opvangsysteem: plak de huidplak rond het stoma, druk alles goed aan, vooral rondom het stoma, en bevestig het zakje daarna op de huidplak.

Controleer of het materiaal goed vast zit.
Verzorging
Creëer routine

Bedenk thuis alvast een geschikte plek waar u uw stoma gaat verzorgen: staand, afneembare vloer, bij een kraan, kastje, tafeltje of bak voor de spullen, bij een spiegel of make-up spiegel. Als u een spiegel in de wastafel legt kunt u het stoma beter zien.
Leer een vaste volgorde aan. Zo maakt u zich de verzorging eigen en overzichtelijk.
Check de maat van de mal

Na de operatie kan uw stoma opgezet zijn met vocht. Dit neemt langzaam af. Belangrijk is om het materiaal hierop aan te passen. U krijgt een passende mal mee naar huis. Bij elke plakwissel controleert u of de mal nog passend is en zo nodig past u deze aan. Op deze manier voorkomt u dat er ontlasting op de huid komt. Na 10-12 weken heeft uw stoma zijn definitieve vorm aangenomen.
Check de huid


De huid rondom uw stoma dient er net zo uit te zien als de huid op de buik. De huid mag na het verwijderen van het stomamateriaal rood zijn. Na een aantal dagen moet dit wegtrekken, neem anders contact op met de stomaverpleegkundige.
Lekkage is een veelvoorkomend probleem: er komt ontlasting op de huid wat een rode/kapotte huid kan veroorzaken. Achterhaal wat de oorzaak is en raadpleeg na een tweede lekkage de stomaverpleegkundige.
Het slijmvlies van het stoma ziet eruit als de binnenkant van je mond, het kan gemakkelijk bloeden bij de verzorging, dit is niet erg en stopt meestal snel. Verandert de kleur, neem dan contact op met de stomaverpleegkundige
Verzorg de huid rondom de stoma


Verwijder haren rondom het stoma en houd deze kort door het met een scheermesje te scheren. Het plakken is minder pijnlijk en u hebt minder kans op lekkage. Doe dit niet met ontharingscrème of scheerschuim, dit is slecht voor de huid onder de stomaplak.
Gebruik geen vette crème, olie of zinkzalf op de plaats waar het stoma zit; de huidplaat plakt niet op een vette huid.
Filter en geur

Het stomazakje heeft een filter om de gassen door te laten en de geur tegen te gaan. Als het zakje opbolt, of u ruikt zichzelf, dan werkt het filter niet meer. In dit geval kunt u het beste een nieuw zakje plakken.
Soms kan het gebeuren dat het zakje vacuüm trekt. U kunt dan het filter afplakken of gedeeltelijk afplakken zodat er wat lucht in het zakje komt.
Douchen en in bad

U kunt met een stoma gewoon douchen of in bad. Doet u dit zonder opvangsysteem dan hoeft u niet bang te zijn dat er water in het stoma loopt. Er kan wel ontlasting uit het stoma komen. Houd toiletpapier of gazen bij de hand.
Wanneer het filter nat wordt, werkt het niet meer. In de doos met stomazakjes bevinden zich stickertjes die u op het filter kunt plakken als u gaat zwemmen of douchen. Het filter wordt dan niet nat. Als u na afloop het stickertje weer verwijdert, werkt het filter nog.
Stoma lekt

Het kan voorkomen dat uw zakje gaat lekken tijdens het slapen. Dit komt uw matras niet ten goede. U kunt een matrasbeschermer gebruiken. Deze heeft een katoenen bovenlaag en een speciale plastic onderlaag die ervoor zorgt dat het vocht niet in het matras trekt.
Melden bij onderzoek en of behandeling
![]() | ![]() |
Meld bij elk bezoek aan een specialist dat u een stoma hebt zodat er rekening wordt gehouden bij onderzoek en/of behandeling.
Tips en aanbevelingen
Voorraad en vakantie

Zorg dat u altijd voor 1 week stomamateriaal op voorraad hebt.
Zorg dat u een extra (op maat geknipt) huidplak en zakje meeneemt, ook al bent u maar een uurtje van huis. Neem altijd een afvalzakje mee om het stomazakje in te doen. Er zijn huidplakken verkrijgbaar die u niet zelf hoeft te knippen.
Schrijf merk, naam en cijfers van de stomaproducten op een briefje dat u bij zich draagt. Er zijn namelijk veel soorten en 1 cijfer verschil kan betekenen dat het zakje niet goed aansluit op het stoma.
Als u op vakantie gaat neem dan ruim voldoende stomamateriaal mee en verdeel de voorraad over de handbagage en koffer(s). Raadpleeg voor meer aandachtspunten en tips de folder 'Darmstoma en vakantie' van de Stomavereniging Nederland of vraag de stomaverpleegkundige om adviezen.
Vergoeding?

De vergoeding van het stomamateriaal is afhankelijk van uw verzekering. De basismaterialen worden vergoed vanuit de basisverzekering, wel geldt hierbij het eigen risico.
Afvalzakje mag weggegooid worden in de grijze container. Stomadragers hebben vanwege hun stomamateriaal standaard meer afval en daardoor meer kosten. U kunt bij de gemeente navragen of er een vergoedingsregeling is en hoe u daarvoor in aanmerking komt
Bewegen

Probeer geleidelijk uw activiteiten uit te breiden zodat u uw leven kunt leiden zoals voorheen.
De eerste 6 weken na de operatie mag u nog niet zwaar tillen, daarna langzaam uitbreiden. Bij zwaar huishoudelijk of lichamelijk werk is het van belang uw buikspieren te trainen en het preventief dragen van een band te overwegen. Deze band wordt niet vergoed door de verzekering.
Regelmatige lichaamsbeweging en houdingsoefeningen zoals core stability training, korte afstanden lopen of traplopen zijn van belang voor een sneller herstel van uw lichaam. Hierdoor worden complicaties mogelijk voorkomen.
Ook is het mogelijk om te sporten, zwemmen en naar de sauna te gaan.
Ondersteunend ondergoed of stomabandUit onderzoek is gebleken dat het dragen van ondersteunend ondergoed of stomaband een stomabreuk kan voorkomen. Bij een stomabreuk stulpt de buik rond het stoma flink uit als gevolg van een zwakke plek in de buikwand.
Ondersteunend ondergoed of een stomaband kan ook gebruikt worden voor verschillende andere doeleinden zoals sporten, zwemmen, om dagelijks te dragen, voor de intieme momenten of gewoon om je goed te voelen.
Gezond gewicht

In de herstelfase mag u niet afvallen. Advies is 1-2 keer per week wegen op hetzelfde tijdstip en met dezelfde weegschaal. Indien u afvalt dan moet U dit melden bij de arts en stomaverpleegkundige.
Zorg ervoor dat u niet te zwaar wordt. Dit kan problemen geven met de verzorging van het stoma.
Eten en drinken
![]() | ![]() |
Afhankelijk van de lengte van het weggenomen deel van de dikke darm zal uw ontlasting meer of minder vast zijn.
Wanneer de ontlasting te dik is, let dan op of u wel genoeg drinkt en vezelrijke voeding eet (bruinbrood, roggebrood en rauwkost).
Is de ontlasting te dun, probeer dan na te gaan wat de oorzaak kan zijn. Drink extra als u met de ontlasting veel vocht verliest.
Regelmatig eten bevordert een regelmatig ontlastingspatroon.
Probeer rustig te eten en goed te kauwen.
Als u last heeft van gasvorming kan dat komen door veel lucht in te slikken, dit gebeurt bij het eten of drinken van: kauwgom, frisdrank met koolzuur en voedingsmiddelen als kool, ui, prei en peulvruchten.
Urineren gaat moeilijk

Bent u aan de endeldarm geopereerd dan kunnen de zenuwen in het kleine bekken geïrriteerd of beschadigd raken. Het kan zijn dat hierdoor het urineren niet goed wil waardoor u (tijdelijk) met katheter naar huis gaat om de zenuw rust te geven. Ook de zenuwen naar de penis of vagina kunnen niet goed werken: mannen kunnen impotent worden en vrouwen kunnen een drogere vagina krijgen. Dit alles kan tijdelijk of definitief zijn. Indien deze problemen zich voordoen kunt u dit met de arts of stomaverpleegkundige bespreken.
Nazorg
Na ontslag uit ziekenhuis

Bij ontslag krijgt u een toilettas gevuld met stomamateriaal mee naar huis zodat u voldoende materiaal heeft totdat de firma het materiaal bezorgd. De verpleegkundige meldt u aan bij de medisch speciaalzaak. Het stomamateriaal wordt 1 dag na uw ontslag thuisbezorgd.
StomaLife
StomaLife is een nieuwe manier van samenwerken in de stomazorg. Het is de bedoeling dat u zoveel mogelijk zelfstandig uw stoma kan verzorgen. De stomaverpleegkundige helpt u hierbij en is uw aanspreekpunt voor al uw vragen en problemen rondom uw stoma, zowel in het ziekenhuis als in de thuissituatie. De stomaverpleegkundige houdt bij ontslag contact met u. Zij kan een aantal keren bij u thuis of in een zorginstelling komen om hulp te bieden bij de stomazorg.
Controle

Op de afdeling wordt met u de nazorg besproken. Indien nodig maken we op korte termijn een belafspraak of we plannen een huisbezoek in. 14 dagen na de operatie dienen de hechtingen uit het stoma verwijderd te worden en er vindt een wondcontrole plaats. In overleg met u kan dit ook thuis plaats vinden. 6 weken na de operatie volgt een afspraak bij de behandelend specialist, dit wordt vaak gecombineerd met de stomaverpleegkundige waar het verdere herstel besproken wordt.
Risico en complicaties
Wanneer contact opnemen?

Als u thuis bent, kunnen zich onverhoopt klachten voordoen. Als u 1 van de volgende klachten hebt neem dan contact op met de polikliniek Heelkunde.
Bij huidirritatie, lekkage van stomamateriaal of andere problemen met het stoma of de stomazorg;
Koorts hoger dan 38,5 graden Celsius;
Bloed bij de ontlasting;
Toename van pijn, misselijkheid en braken;
Gedurende 2 dagen geen ontlasting via uw stoma;
Als u om andere reden uw situatie niet vertrouwt.
Met wie contact opnemen?
In de periode tot aan de eerste controle op de polikliniek, belt u naar de verpleegkundige van de verpleegafdeling C2, telefoonnummer (0570) 53 53 53, toestel 2237. Hier is 24 uur per dag een verpleegkundige bereikbaar.
Als de eerste controle op de polikliniek is geweest, belt u bij vragen of problemen met de polikliniek Heelkunde, telefoonnummer (0570) 53 50 60. Buiten kantooruren kunt u contact opnemen met de Spoedeisende Hulp, telefoonnummer (0570) 53 53 00.
Vragen
en meer informatie

Verhinderd?
Wanneer u onverwacht verhinderd bent, geef dit dan zo spoedig mogelijk door zodat iemand anders in uw plaats kan worden opgeroepen. U kunt dan meteen een nieuw tijdstip voor uw onderzoek afspreken. De polikliniek Heelkunde is te bereiken op (0570) 53 50 60.
Heeft u nog vragen?
Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen dan kunt u die stellen aan de casemanager, te bereiken via de secretaresse (0570) 53 63 73.
Meer informatie

Kijk voor meer informatie ook op www.dz.nl.
Graag verwijzen we u ook door voor meer informatie naar de stomavereniging en stomaatje.nl.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.



