Inleiding
Fysiotherapie na een totale heupprothese

U heeft een operatie aan uw heup gehad. Het is belangrijk dat u na de operatie oefeningen doet om uw been en heup sterker te maken. Hier vindt u de oefeningen die u in het ziekenhuis en thuis kunt doen om te herstellen.
Heeft u vragen? Stel deze aan uw eigen fysiotherapeut.
Hulpmiddelen

Na de operatie hebt u krukken of een looprek nodig. Deze moet u bij opname bij u hebben, zodat u er meteen gebruik van kunt maken.
Een nieuwe heup via voorste benadering
Belangrijke leefregels na uw heupoperatie

Lopen: Gebruik de eerste 2 tot 6 weken, 2 krukken of een looprek.
Slapen: U mag slapen zoals u wenst, behalve de buikligging wordt de eerste weken niet geadviseerd.
Zwaar tillen: Til geen zware boodschappen.
Zit veilig: U mag niet met uw benen over elkaar zitten.
Een nieuwe heup via zijwaartse / achterste benadering
Belangrijke leefregels na uw heupoperatie

Voordat u start met de oefeningen is het belangrijk dat u onderstaande leefregels strikt opvolgt om de kans op luxatie (het uit de kom gaan van de heup) te verkleinen.
Lopen: Gebruik de eerste 4 tot 6 weken, 2 krukken of een looprek.
Slapen: De eerste 6 weken mag u alleen op uw rug of op de geopereerde zij liggen.
Beweeg voorzichtig: Vermijd bewegingen waarbij de knie naar binnen draait en de voet naar buiten.
Zit veilig: Ga niet met uw benen over elkaar zitten. Houd beide voeten aan de grond.
In-en uit bed (of auto) stappen: houd de benen bij elkaar bij het verplaatsen van de benen in-en uit bed of in-en uit de auto.
Toiletgebruik: Veeg uw billen bij een toiletbezoek staand af.
Vraag hulp bij voeten: Laat iemand u helpen bij bewegingen waarvoor u naar de grond moet reiken, zoals uw voeten reinigen, sokken/schoenen aantrekken.
Oefeningen in lig
De oefeningen in liggende houding mag u al tijdens uw ziekenhuisopname uitvoeren.
Direct na de operatie mag u al starten met onderstaande 4 oefeningen.
Herhaal deze oefening elk uur 5 tot 10 keer. Ook in het bijzijn van uw bezoek.
Enkeloefening
De heup buigen
Het been strekken
Billen samenknijpen
Oefeningen in zit
Met deze oefeningen mag gestart worden zodra de pijn onder controle is en u het bed uit kan komen. Meestal start u de dag na de operatie met onderstaande oefeningen.
Let op: ze zijn geen voorwaarde voor ontslag.
Herhaal de oefening een aantal keer in de ochtend, middag en avond.
Knie buigen
Plaats voor het gemak een washand of handdoek onder de voet.
Knie strekken
De knie optrekken
Oefeningen in stand
Zorg dat de stoel stevig met alle 4 de poten op de grond staat.
Start deze oefening altijd in overleg met de fysiotherapeut die bij u thuis komt.
Voer de oefeningen alleen uit zoals afgesproken met uw fysiotherapeut tijdens uw revalidatie.
Knie heffen
Het been gestrekt naar buiten brengen
Let op: Blijf recht staan. Uw tenen wijzen naar voren. Trek uw heup niet op. Uw benen mogen niet kruisen.
Het been gestrekt naar achteren brengen
Let op: Blijf recht staan. Uw tenen wijzen naar voren.
Door uw knieën zakken
Trap, stoep en drempel
Als u thuis de trap op moet, zal de fysiotherapeut uit het Deventer Ziekenhuis dit met u gaan oefenen. Mocht u een bed tijdelijk beneden hebben staan, dan wordt het traplopen thuis met de eigen fysiotherapeut geoefend.
Drempel op
Drempel af
Trap op
Houd de ene hand aan de leuning en in uw andere hand de kruk. Plaats uw niet-geopereerde been een tree omhoog. Uw kruk en uw geopereerde been volgen.
Trap af
Houd de ene hand aan de leuning en in uw andere hand de kruk.Plaats uw kruk en uw geopereerde been een tree omlaag. Uw niet-geopereerde been volgt.
Uw krukken op de trap

Als u de trap op of afloopt, kunt u in de hand die niet voor de leuning gebruikt uw beide krukken vasthouden. In deze afbeelding ziet u hoe u beide krukken in één hand kunt vasthouden.
Tips
Stevige schoenen

Het is verstandig om schoenen te dragen waarop u stevig staat en veilig loopt.
Schoenen die vast zitten en met een brede lage hak hebben de voorkeur. Dat kunnen zowel veterschoenen als instappers (dat is makkelijker met zelf aantrekken) zijn. Slippers of schoeisel zonder een hak worden afgeraden.
Gebruik zo nodig een lange schoenlepel of schaf hands free slips-in schoenen aan.
Gaan zitten

U gaat voor de stoel staan en voelt de zitting tegen de kuiten. Zet de krukken naar voren en draai de handvatten naar binnen of zet het looprek voor je neer. Pak de stoelleuningen en plaats het geopereerde been een stukje naar voren. Ga rustig zitten en schuif naar achteren. Maak contact met de rugleuning en ga ontspannen op twee billen zitten.
We raden aan om op een wat hogere stoel te zitten. Vermijd lage stoelen met een zachte zitting.
Opstaan

U doet de houders van de krukken om uw onderarmen of zet uw looprek voor u neer. Schuif naar het puntje van de stoel en zet het geopereerde been een beetje naar voren. Duw uzelf omhoog met uw armen en het niet-geopereerde been, trek het geopereerde been erbij en zoek uw evenwicht. U staat dan op twee benen. Daarna pakt u de handvatten en begint u te lopen.
Liggen

Nieuwe heup via voorwaarts benadering
U mag slapen zoals u dat prettig vindt, behalve in buikligging (de eerste 6 weken).
Als u het fijn vindt, kunt u een kussen tussen de benen plaatsen.
Nieuwe heup via zijwaartse benadering
Slaap de eerste 6 weken op de rug. U mag deze tijd niet op uw zij liggen.
Nieuwe heup via achterwaartse benadering
Als het u lukt, dan adviseren wij u om zoveel mogelijk op de rug te slapen. Lukt dat niet of kunt u dan niet goed slapen, dan mag u op de geopereerde zijde liggen. Als u op uw zij wilt liggen, dan raden wij u aan om een kussen tussen de knieën te leggen.
In en uit bed

Na de operatie mag u uit bed stappen zoals u dat thuis ook doet. Het maakt niet uit aan welke kant u bent geopereerd.
Het kan helpen om uw geopereerde been te steunen met het niet-geopereerde been. Dit doet u door uw voet onder het geopereerde been te zetten. Zo helpt u het geopereerde been naar de zijkant van het bed.
In en uit de auto stappen

De stoel staat zover als mogelijk naar achteren en de rugleuning is recht. U gaat met uw kuiten tegen de auto staan en zet het geopereerde been een beetje naar voren. Zoek steun aan de deur of de stoel om rustig te gaan zitten. Draai uw beide benen tegelijkertijd in de auto. Gebruik de veiligheidsgordel (u schuift ook naar voren bij hard remmen).
Bij het uitstappen draait u uw benen tegelijkertijd naar buiten. Schuif een beetje naar voren en zet het geopereerde been een stukje naar voren. Gebruik de stoel of de deur om op te staan. Als u goed staat, pakt u uw krukken of looprek en loopt u verder.
Lopen zonder hulpmiddel

Uw prothese zit vanaf de operatie vast en u mag er gewoon op staan. Het gebied waar u geopereerd bent, moet weer genezen en sterker worden.
Na de operatie loopt u meestal met twee krukken of een looprek. Als het operatiegebied geen extra pijn doet en u niet mank loopt, kunt u na 2 weken afbouwen naar één kruk. (U gebruikt de kruk aan de niet-geopereerde kant.) Overleg dit samen met uw fysiotherapeut.
Later kunt u beide krukken wegdoen. Uw been mag wel moe worden, maar dan moet u rusten of meer steun nemen. Het is slim om buitenshuis langer uw krukken te gebruiken. Dit geldt ook als u een looprek of rollator gebruikt. Bouw uw loopafstand langzaam op.
Fietsen, autorijden en zwemmen

Voor activiteiten zoals fietsen, autorijden en zwemmen zijn er geen vaste regels. Verzekeraars volgen het oordeel van uw orthopedisch chirurg. De chirurg gaat ervan uit dat uw heupprothese stabiel en sterk genoeg is. Daarom wordt er een beroep gedaan op uw gezond verstand:
Autorijden
U mag de eerste weken niet zelf autorijden (verzekeringskwestie en geldt ook voor een automaat). U mag wel met iemand meerijden als passagier. U moet voldoende kracht hebben om de pedalen te bedienen en snel een noodstop te maken.
Fietsen
De mag de eerste weken niet fietsen. Gebruik van een hometrainer mag wel. Uw heup moet soepel genoeg zijn om de fietsbeweging te maken (100-110 graden buigen). Het op- en afstappen is het lastigst. Ook is het belangrijk om snel af te kunnen stappen in onverwachte situaties voor uw eigen veiligheid.
Zwemmen
De huid moet na een maand goed genezen zijn voordat u weer in het water kunt. Het in en uit het water klimmen en het lopen met krukken op een natte ondergrond kunnen moeilijk zijn. Rug- en borstcrawl zijn meestal geen probleem, maar de schoolslag kan pijnlijk zijn voor uw geopereerde heup. Normaal zwemmen kan meestal weer na 4-6 weken.