Lees voor

Groep B- Streptokok en zwangerschap

Inleiding

Groep-B-Streptokok is een bacterie die bij veel zwangere vrouwen in de vagina aanwezig is. Deze folder geeft informatie over de Groep B-Streptokokziekte (GBS) en zwangerschap.

Wat is Groep-B-Streptokok?

n60CXSchwJtugenodjTkR2iMvFNu3HCoEPMFCIQ7.png

Streptokokken zijn bacteriën die alleen onder de microscoop zichtbaar zijn. Er bestaan verschillende soorten streptokokken, Groep-B-streptokok (GBS) is er één van. Meestal kan deze bacterie geen kwaad voor de zwangere en haar kind, maar in een enkel geval wordt de baby ernstig ziek door een infectie met deze bacterie.

Hoe vaak komt Groep-B-Streptokok voor bij zwangeren?

iT8iwI8QOcl1XUZZTjgwR6FYeaTLFwYGdifYVql9

Groep-B-Streptokok (GBS) dragerschap komt in Nederland bij ongeveer 1 op de 5 volwassen voor zonder dat er klachten zijn. GBS bevindt zich dan samen met andere bacteriën in de darmen. Vaak zijn ze ook aanwezig in de baarmoedermond of vagina zonder dat er klachten bij de zwangere vrouw aanwezig zijn. Soms veroorzaken ze een blaasontsteking, dan zijn bacteriën terug te vinden in de urinekweek.

Besmetting

Hoe raakt een kind geïnfecteerd?

8fBqdQFi4BHWypaDGNLY86gwj6ftXIJhBkVBN1hB

Als een zwangere vrouw GBS bij zich draagt, kan het kind al in de baarmoeder worden besmet. Dit kan ook tijdens de bevalling of na de geboorte gebeuren.

Besmetting in de baarmoeder

NJEQyt7JkMg0OYPsiDdYbdNKo5uVdR6BGfxEd5OR

Als een kind al in de baarmoeder besmet wordt met GBS, gebeurt dit meestal na het breken van de vliezen. De streptokok komt vanuit de vagina via de baarmoedermond de baarmoeder binnen en bereikt het ongeboren kind.

Het kind drinkt vruchtwater en heeft ook vruchtwater in de longen. Zo kan de baby al voor de geboorte worden besmet en ziek worden. Deze kans is groter naarmate de vliezen langer gebroken zijn.

In uitzonderlijke gevallen vindt besmetting en infectie in de baarmoeder plaats zonder dat de vliezen gebroken zijn. Temperatuurverhoging van de moeder en een snelle hartslag van de baby kunnen aanwijzingen zijn voor een infectie.

Besmetting tijdens de bevalling

BdDsHuP8kvAxeeuKOus22nm6bkEb1pPFseyk2oQR.png

Bij ongeveer de helft van de dragers van GBS raakt het kind tijdens de bevalling besmet. Niet alle baby’s worden ziek, meestal zitten de bacteriën alleen op de huid of slijmvliezen. Ongeveer 1% van de besmette baby’s wordt hier ziek van, meestal vrij snel na de geboorte (binnen 72uur). Dit wordt een early-onset infectie genoemd.

Besmetting na de geboorte

IOmgNlyM1IppylqD678sNLz98OZLJqJE84WDa2z4

In een klein percentage van de gevallen wordt de baby pas na de eerste week ziek. Dit wordt een ‘late onset’-infectie genoemd.

Soms zijn ze dan al tijdens de geboorte besmet, maar ontstaat de ziekte door de GBS-bacterie pas later. In andere gevallen wordt het kind na de geboorte besmet, bijvoorbeeld via handen van een volwassene.

Hoe komt het tot uiting?

Groep B-streptokokkeninfectie bij pasgeborenen

uBLiKnQI5Cwt0IQrdCScnajbSpZ2jO4JhcoDpcv6

Vroege signalen en symptomen
Als een pasgeborene ziek wordt als gevolg van een infectie met Groep B-Streptokok, is dat in 90% van de gevallen op de eerste dag na de geboorte. Vaak ademt het kind snel en oppervlakkig. Soms houdt het ademen even op. De kleur van de huid is niet roze, maar grauw, blauw of bleek. Het kind kan slap aanvoelen en suf zijn. Soms is een kind overprikkelbaar en treden er stuipen (convulsies) op.

Eerste signalen

U2C4uGNmC8tezTRb83n5RZHFruaeCeK82htfvfJW

Een zacht kreunend geluid bij het uitademen is een belangrijk waarschuwingssignaal, maar ook een snelle ademhaling of een afwijkende kleur kunnen de aandacht trekken.
Ook zijn voedingsproblemen als spugen of niet willen drinken, koorts of juist ondertemperatuur een teken van de GBS-ziekte.

Ernstig verloop

WBQlckR1o7qnxfrm2RIEwfxUCG8MFEi2SAYzVPsZ

Het ernstig ziek zijn is een gevolg van ontstekingen, zoals een longontsteking, een bloedinfectie of een hersenvliesontsteking. Soms komen verschillende ontstekingen tegelijkertijd voor. Een hersenvliesontsteking wordt vaker gezien bij kinderen die wat later na de geboorte ziek worden.

Ziekteverschijnselen kunnen zich in een heel snel tempo ontwikkelen, soms zelfs binnen enkele uren. Daarom kan medische hulp te laat komen. Soms is het ziekteverloop zo snel en ernstig dat zelfs een snel begonnen behandeling met een antibioticum een slechte afloop niet kan voorkomen. Ongeveer 5 op de 100 kinderen met de GBS-ziekte overlijden aan de infectie.

Wanneer heeft een baby een verhoogde kans?

Wanneer heeft een baby een verhoogde kans om ziek te worden?

GBS-infectie

54cQd0TAAMyhcByRWPh3pI5wA8dvBzClhv8pEwCZ.png

Een GBS-infectie kan als een nare verrassing komen. Tijdens de zwangerschap of de bevalling waren er geen aanwijzingen voor een verhoogde kans op de ziekte. In een aantal gevallen is bekend dat het kind wel een verhoogde kans heeft op ziekte door een GBS-infectie, namelijk bij de volgende risicofactoren:

  • Een zwangerschapsduur minder dan 37 weken;

  • Langdurig gebroken vliezen (langer dan 24 uur);

  • Temperatuur boven de 38 graden tijdens de bevalling;

  • Een eerder kind die de GBS-ziekte heeft gehad

Onderzoek naar GBS tijdens de zwangerschap

g4mriDstaxNnnmmtRtQBrOKCuQUzUrzDfyN2caRB

Het wordt in Nederland niet geadviseerd om elke zwangere te onderzoeken op GBS. Het wordt immers maar in 20% van de gevallen gevonden en heeft zeer zelden gevolgen. In bepaalde situaties (zoals bij verhoogde risicofactoren) is het wel verstandig onderzoek te doen.

De streptokok kan worden aangetoond met behulp van een kweek. Daarbij strijkt een zorgverlener met een wattenstokje eerst langs de ingang van de vagina en dan langs de anus. De uitslag duurt meestal 2 tot 3 dagen. Bij een indicatie kan er ook een GBS sneltest ingezet worden.

Een GBS-infectie voorkomen

Verschillende manieren

vN4subcXQ7dG823LRcrtxNxC7TRKDMz886oEC4zx.png

Er zijn verschillende manieren ontwikkeld om de GBS-ziekte bij pasgeborenen te voorkomen. Het lastige is dat de methoden die goed werken ook veel nadelen hebben.

Zo kan aan zwangere vrouwen antibiotica worden gegeven. Dit voorkomt in veel gevallen de GBS-ziekte, maar verhoogt het risico op allergische reacties op antibiotica en verhoogt de resistentie (ongevoeligheid) van bacteriën voor antibiotica.

Bij resistentie gaat het vaak om andere bacteriën dan GBS, maar dit kan wel leiden tot andere, eveneens ernstige problemen. In Nederland wordt sterk gelet op risicofactoren en streeft men naar een zo laag mogelijk preventief gebruik van antibiotica. Het is daarmee helaas lang niet altijd mogelijk de GBS-ziekte bij het kind te voorkomen.

Antibiotica

wb3MlsyNDWMzqHGS8bA6leQFfJ5PI5sYmNTH7EoK

Vrouwen met GBS krijgen de keuze om antibiotica profylaxe te nemen tijdens de bevalling om het risico te verminderen dat de baby ziek wordt. Daarvoor zijn verschillende redenen:

  • Koorts tijdens de bevalling;

  • Een eerder kind dat de GBS-ziekte heeft gehad;

  • Als bij een dreigende vroeggeboorte of langdurig gebroken vliezen uit de kweek blijkt dat er sprake is van GBS.

Soms krijgt ook de baby na de geboorte antibiotica, bijvoorbeeld als de moeder koorts had tijdens de bevalling. In andere situaties wordt de baby de eerste 48 uur extra in de gaten gehouden en moet het de eerste 24 uur in het ziekenhuis blijven. Het gebeurt zelden dat de moeder na de bevalling een antibioticum nodig heeft.

Vragen 

Vragen

en meer informatie

Meer informatie?

Kijk op www.nvog.nl, de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) of op www.ogbs.nl, Stichting Ouders van Groep B-Streptokokken-patiënten (OGBS).

Vragen?

Heeft u nog vragen, dan kunt u contact opnemen met de polikliniek Gynaecologie via telefoonnummer (0570) 53 50 50.

Rechten en regels. Kent u ze?

XtfhaxB1hkb1U0FjvyGrdd6fgbnXOkFtyVkpFgHo.png

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.