Lees voor

Hoornvliestransplantatie

Inleiding

Oogheelkunde

Binnenkort komt u naar het Deventer Ziekenhuis. U wordt geopereerd aan uw hoornvlies. Hier leest u meer over de hoornvliestransplantatie en wat u kunt verwachten.

Waarom deze operatie?

MjTaNMWmSAF0l7S7N3FT161AyoRvWOXOEn7BCQKf

Uw oogarts heeft geconstateerd dat uw hoornvlies beschadigd of versleten is, waardoor u slecht ziet. Uit onderzoek is gebleken dat een transplantatie, ook wel keratoplastiek genoemd, uw gezichtsvermogen aanzienlijk kan verbeteren.

Wat is een hoornvlies?

hN3MsdOmPfMZku7FJpCjl8xBj8PvRf7FWbNcWX82

Het hoornvlies is het voorste deel van het oog. Het gezonde hoornvlies is een helder en doorzichtig venster waardoor het licht het oog binnenkomt. Een hoornvlies dat troebel is geworden door beschadiging of een ziekte, of vervormd is, belemmert de lichtinval in het oog. Het netvlies ontvangt geen helder beeld meer en ziet men slecht.

Waarom een hoornvliestransplantatie?

Een hoornvliestransplantatie kan het zicht verbeteren bij oogziekten die het hoornvlies hebben vervormd, verlittekening van het hoornvlies hebben gegeven of het hoornvlies troebel hebben gemaakt.

De rest van het oog zoals de oogzenuw en het netvlies moet wel goed functioneren. Een troebele lens (staar) is geen bezwaar voor een hoornvliestransplantatie.

Hoornvliestroebelingen kunnen ontstaan door beschadiging van het hoornvlies door voorwerpen, vuurwerk of bijtende stoffen. Ze kunnen ook optreden ten gevolge van een ziekte. Dit kan een ontsteking zijn, maar ook een erfelijke aandoening. Ook kan het hoornvlies troebel worden na een staaroperatie.

De oogarts kan u vertellen welke aandoening bij u de oorzaak is van de vertroebeling of vervorming van het hoornvlies.

Narcose of plaatselijke verdoving

o4w44G2WRCT6QNhreV1ECSklBRwprIC0FKLKVrND

Of de operatie onder algehele narcose of plaatselijke verdoving plaats vindt, is van verschillende factoren afhankelijk. Dit zal met u door de oogarts en/of anesthesist worden besproken.

Als plaatselijke verdoving wordt meestal ‘subtenon’ anesthesie gebruikt. Voor de subtenon verdoving wordt het oog eerst verdoofd met druppels en hierna wordt met een stompe canule verdovingsvloeistof achter het oog geplaatst. Door de subtenon-verdoving is de gevoelswaarneming uitgeschakeld en kunt u het oog niet meer bewegen. In het algemeen wordt het plaatsen van de subtenon-verdoving niet als pijnlijk ervaren.

Voorbereiding thuis

e1ud0pCjXgUF6syRY4N9ZxBwQXoMdnwIwyy5tIXs

Wat neemt u mee?

  • Uw patiëntenpas.
    Heeft u deze nog niet of moet die worden gewijzigd? Meldt u zich dan bij de receptie in de centrale hal. Vergeet in dat geval niet uw identiteitsbewijs en verzekeringspapieren mee te nemen.

  • Draag makkelijk zittende kleding (een pyjama is niet nodig).

PQq4eMj9kLwt2hehKdxLNOpLIrHDNt4bGT04inzD.png

Waardevolle spullen

Wij adviseren u waardevolle spullen thuis te laten. Het ziekenhuis is niet verantwoordelijk voor vermissingen of beschadiging van uw eigendommen.

CgHlAO3DqCCWf1mE9YVNyifOn1dhGjzMqsHtln1h

Sieraden, make-up etc.

Verwijder voor de operatie alle sieraden.

Draag geen make-up, nagellak of kunstnagels.

Ook piercings in het gelaat moeten voor de operatie zijn verwijderd.

Fpnh3ODoMLeHyYXvzXMctRYMnvaDTutDYSE28PGm.png

Contactlenzen

Laat de contactlenzen uit.

w9YotxYcwNgDAfWhpqgI9vvgLQLo4lnfFNQrEu5j

Deelnemen aan het verkeer

U mag meteen na de operatie niet deelnemen aan het verkeer in verband met de verdoving en uw functieverlies. Regel dat iemand u na de operatie weer naar huis kan brengen.

VKU9wA8iqfMd6bnuo4milt5Fb7NlryecIdtqCku8.png

Apotheek

Haal vooraf de oogdruppels die zijn voorgeschreven op bij uw apotheek.

Belangrijk

Nuchter zijn (niet eten en drinken)

l1k0tZqbbvM9EWOlIvZJHYAbEaDQSehW0Cxu1zvl.png

Bij plaatselijke verdoving
U hoeft niet nuchter te zijn als de operatie plaatsvindt onder plaatselijke verdoving. U mag ’s morgens voor de operatie een normaal ontbijt nemen en drinken.

Algehele narcose
Als de operatie onder (algehele) narcose plaatsvindt, moet u wel nuchter zijn. Volg dan de instructies van de anesthesioloog voor het eten en drinken.

Bloedverdunners (antistollingsmiddelen)

mztfuF7Yp2WCEbi4WvJo6aLtXrci6wGbdDgvdl0v.png

Gebruikt u bloedverdunnende medicijnen? Vertel uw behandelend arts welke bloedverdunners u gebruik en waarvoor u ze gebruikt. Tenzij anders vermeld mag u de bloedverdunners gewoon innemen.

Staat u onder controle bij de Trombosedienst? Geef de datum van de behandeling zo snel mogelijk door aan de trombosedienst. De trombosedienst kan met uw behandelend arts overleggen of de dosering van het bloedverdunners moet worden aangepast. Stop nooit zelf met de medicatie.

In het ziekenhuis

Waar moet u zijn?

zqMif4B9LqGzfQV68q65U9V1ylpRx7tiHd7tZ17N.jpeg

De operatie vindt meestal in dagbehandeling plaats. Dit betekent dat u vlak voor de operatie komt en in de loop van dezelfde dag weer naar huis gaat.

De middag voor de operatie krijgt u te horen hoe laat u aanwezig moet zijn op de dagbehandeling. Deze afdeling bevindt zich op de 1e verdieping van het ziekenhuis, route 150.

Voorbereiding op de operatie

EpMccGx21VJ5MzoOdK0zt0nnwnjSD575KMus9QWY

Op de Dagbehandeling wordt het te opereren oog gemarkeerd met een pijl. Ter voorbereiding op de operatie wordt het oog gedruppeld. U krijgt een operatiehesje aan, en komt op een verrijdbare behandeltafel te liggen in de voorbereidingsruimte.

Draagt u een gehoorapparaat, dan moet die aan de kant van het te opereren oog worden uitgedaan. Een eventueel kunstgebit mag u inhouden (bij plaatselijke verdoving).

Maak voor het vertrek naar de operatiekamer even gebruik van het toilet.
Dat voorkomt problemen tijdens de operatie.

De operatie vindt plaats onder plaatselijke verdoving, tenzij anders met u is afgesproken.

De hoornvliestransplantatie

Donorhoornvlies

hN3MsdOmPfMZku7FJpCjl8xBj8PvRf7FWbNcWX82

Het vervangende hoornvlies is afkomstig van een (overleden) donor. Dit betekent dat er een geschikt hoornvlies beschikbaar moet zijn voor de transplantatie. De wachttijd hiervoor kan variëren. Doorgaans is het niet nodig om op de bloedgroep of weefsel typering van de donor en de ontvanger te letten.

De hoornvliesbank van het ETB-Bislife in Haarlem of de Amnitrans Eyebank in Rotterdam beoordeelt of het hoornvlies geschikt is voor transplantatie. Tot en met de dag van de operatie kan het donorhoornvlies ongeschikt blijken. Als er dan geen ander donorhoornvlies beschikbaar is, moet de operatie noodgedwongen worden uitgesteld.

Verschillende methoden

Er bestaan verschillende vormen van hoornvliestransplantaties, die hierna worden toegelicht. De methode waarvoor wordt gekozen is afhankelijk van welke laag van het hoornvlies is aangedaan. In het Deventer Ziekenhuis worden verschillende methoden verricht en ook frequent toegepast. Hieronder worden de methoden uitgelegd.

Gehele vervanging

Wanneer alle lagen van het hoornvlies zijn aangedaan, wordt het gehele centrale gedeelte van het hoornvlies vervangen. Dit noemt men een perforerende hoornvliestransplantatie (PKP).

Het donorhoornvlies wordt met hechtingen (meestal 16) vastgezet. De hechtingen worden later, soms pas na een paar jaar, verwijderd.

Klik voor een filmpje op dit linkje.

Gedeeltelijke vervanging

Als alleen de voorste lagen of alleen de achterste lagen van het hoornvlies zijn aangedaan, kan worden volstaan met een gedeeltelijke vervanging van het hoornvlies. Men spreekt dan van een lamellaire hoornvliestransplantatie.

Voorste deel vervangen (DALK)

Alleen de voorste lagen van het hoornvlies worden vervangen. Ook wel DALK genoemd (diepe anterieure lamellaire keratoplastiek). Bij deze techniek wordt het donorhoornvlies net als bij gehele vervanging rondom met hechtingen vastgezet.

De onderste lagen van het hoornvlies zijn erg dun. Soms lukt het niet deze diepe lagen onbeschadigd van de oppervlakkige lagen te scheiden tijdens de operatie. In dat geval zal een gehele vervanging nodig zijn. Tijdens de operatie wordt dan direct de gedeeltelijke vervanging omgezet in een volledige vervanging.

Achterste deel vervangen (DSEK, DMEK)

Als het achterste deel van het hoornvlies is aangedaan, kan specifiek dat deel worden vervangen. Dit transplantaat wordt ook wel achterste (posterieure) lamellaire keratoplastiek genoemd.

Van een donorhoornvlies worden de achterste lagen afgehaald. Deze lagen worden dubbelgevouwen of opgerold (zogenaamde DSEK of DMEK methode) en gebruikt om het afwijkende eigen deel van het hoornvlies te vervangen. Van het eigen hoornvlies worden dezelfde 'zieke' achterste lagen afgeschraapt. Het opgerolde/ opgevouwen achterste deel van het donorhoornvlies wordt door een opening van 2-5 mm in het eigen oog tegen de binnenkant van het eigen hoornvlies gelegd. Het transplantaat hoeft niet met hechtingen vastgezet te worden. Er wordt een luchtbel gebruikt om het donorhoornvlies tegen het eigen hoornvlies te drukken.

De opening van 2-5 mm in het oog wordt meestal wel gehecht om te zorgen dat het oog goed luchtdicht is. Om de luchtbel goed zijn werk te laten doen, moet u na de operatie enige tijd (bij DSEK 1 uur en bij DMEK 1 tot 3 uur) alhier plat op de rug liggen. Soms (10%) moet na enige tijd opnieuw een luchtbel worden ingebracht om het donorhoornvlies goed te laten hechten. In bijna alle gevallen lukt het om uiteindelijk het donorhoornvlies aanliggend te krijgen.

Om te voorkomen dat de oogdruk te hoog oploopt na de operatie, wordt er een extra opening in de iris (regenboogvlies, blauw/ bruin van het oog) gemaakt. Dit kan tijdens de operatie gedaan worden of vooraf met de laser, afhankelijk van welk type hoornvliestransplantatie wordt verricht. De luchtbel blijft enkele dagen in het oog zitten en lost vanzelf op.

Klik voor een filmpje op dit linkje.

GOcrqsgyaVoQuhvFvC4x8i9cW4ahS3ABz4sTQHtA.png

Duur van de operatie

De operatie duurt ongeveer 1 tot 1,5 uur.

Na de operatie

Direct na de operatie

De luchtbel bij gedeeltelijke vervanging: achterste deel

Direct na de operatie heeft u een paar uur strikte ‘platte’ bedrust alhier om het transplantaat door de luchtbel in de juiste positie te houden. Na de periode van strikte bedrust mag u overeind voor eten, drinken, toiletbezoek en vervoer naar huis. Tussendoor dient u steeds zoveel mogelijk plat te liggen, of te zitten met het hoofd achterover tot aan de eerste controle. Vanaf de eerste controle, 1 dag na de operatie, hoeft u niet meer de hele tijd plat te liggen, maar u mag nog enkele dagen niet vooroverbuigen.

Naar huis

PkFNBLmBu78GR6jaXXeMqzzWek7cBBehzZUQ3qNM.png

U bent in totaal ongeveer drie uur in het ziekenhuis. Als u zich na de operatie goed voelt, mag u naar huis.

U mag niet zelf rijden.

Houdt u er rekening mee dat het dragen van de eigen (oude) bril soms niet mogelijk is over het oogverband heen. Meestal ziet u direct na de operatie wazig met het geopereerde oog.

PkFNBLmBu78GR6jaXXeMqzzWek7cBBehzZUQ3qNM.png

Naar huis

U bent in totaal ongeveer 3 uur in het ziekenhuis. Als u zich na de operatie goed voelt, mag u naar huis.

U mag niet zelf rijden.

Houdt u er rekening mee dat het dragen van de eigen (oude) bril soms niet mogelijk is over het oogverband heen. Meestal ziet u direct na de operatie wazig met het geopereerde oog.

Oogdruppels

UnR6srBk9D40wEYOWsofjd792PXpQ4sjx28onf0O

Wanneer starten

De oogdrukverlagende medicatie van voor de operatie blijft meestal ongewijzigd omdat de druk nog te hoog kan zijn direct na de operatie.

U heeft een recept met 2 verschillende (of 3 verschillende als de hoornvliesoperatie gecombineerd is met een staaroperatie) soorten oogdruppels en een oogzalf meegekregen die u de dag na de operatie, na de eerste controle (het oogverband wordt dan weggehaald), moet gaan gebruiken. Deze oogdruppels kunt u voor de operatie alvast bij uw eigen apotheek halen.

Zie het druppelschema (verderop in deze informatie) voor de instructies.

Vraag op tijd een nieuw recept aan

Deze druppels voorkomen afstoting en infectie. Het is van groot belang deze druppels volgens voorschrift toe te dienen. Stop nooit met druppelen wanneer het flesje leeg is voor de volgende controle afspraak. Vraag tijdig (eventueel bij de huisarts of anders via de polikliniek oogheelkunde) een nieuw recept.

Oog beschermkapje

jkLkdZmJkcRIfEYD2JFEdcFNNmgg7pzRYYNS6sn8.png

Het oog is na de operatie kwetsbaar. De harde plastic beschermkap die na de operatie op het geopereerde oog wordt geplaatst krijgt u na de eerste controle mee naar huis. Deze kap moet u de eerste week ‘s nachts over het geopereerde oog plakken om te voorkomen dat u tijdens de slaap in het oog wrijft. Het beste is verder overdag een bril te dragen om het oog te beschermen.

9UzxwGaFhcS5peUACOY5saAEcDGGUilzYifi0mcY

Controle afspraak

De eerste controle vindt plaats op de dag na de operatie. Meestal wordt de volgende controle een week na de operatie afgesproken.

Het resultaat

Het gezichtsvermogen na de operatie

6dmpCpMA0EhWHOy4RgYSWgsefRhJz8hSquVuvD79.png

Het resultaat van de operatie is voor uzelf in de eerste weken lastig te beoordelen. De oogarts zal tijdens de controles onderzoeken hoe het oog eruitziet en hoeveel u kunt zien.

Afhankelijk van welke transplantatie is gedaan wordt pas na 3 maanden (bij DSEK/DMEK) of na een jaar (bij PKP of DALK) voor het eerst een contactlens of brillenglas voorgeschreven. Hieruit zal duidelijk zijn dat er een lange weg te gaan is na de operatie en u met geduld het uiteindelijke resultaat zult moeten afwachten.

Kan een nieuw hoornvlies afstoten?

MjTaNMWmSAF0l7S7N3FT161AyoRvWOXOEn7BCQKf

Een getransplanteerd hoornvlies blijft meestal helder, maar soms treedt helaas een afstoting op. Het hoornvlies wordt dan troebel. Het oog kan rood, pijnlijk en lichtgevoelig worden. Het transplantaat valt er niet uit, maar wordt dof. Het gezichtsvermogen neemt dan aanzienlijk af. U moet dan zo spoedig mogelijk voor onderzoek naar het ziekenhuis komen.

Als tijdig een behandeling wordt ingezet, is de kans groter dat het hoornvlies behouden kan blijven. Het risico op afstoting hangt af van de oorspronkelijke aandoening en van de type transplantatie. Afstoting kan op ieder moment optreden, soms nog jaren na de operatie.

Als een transplantaat definitief is afgestoten, kan zo nodig een nieuwe hoornvliestransplantatie worden verricht. De levensduur van een hoornvliestransplantaat is niet oneindig. Zonder afstoting gaan de meeste transplantaten 15 tot 20 jaar mee en raken dan 'uitgeput'. Een nieuw hoornvliestransplantaat kan dan weer uitkomst bieden.

Leefregels

qDd15VcgKZ9R7QdqAfJ4mgEIcqGVL99UAlr7c5FE

Douchen en haren wassen

U mag douchen en haren wassen, met het geopereerde oog gesloten

Belangrijk
ENhpw9PiKEff6lZo34B9NzY4GupzXgfBuYTaQul8.png

In oog wrijven

U mag na de operatie niet in het oog wrijven.

Activiteiten

Na de eerste controle kunt u de gewone dagelijkse bezigheden weer hervatten: televisie kijken, lezen of handwerken is niet schadelijk. Zwaar werk en tillen wordt de eerste periode afgeraden.

yK23cuv1mYEaUiUJpWgz5iPGIY3hHJPtwUxqPP8G

Sporten

Zwemmen en sporten mag pas weer na overleg met uw oogarts.

Zsi6i2SYmFrN24Vpt24z1URt9aDNt5Uz6oYgmLIH.png

Autorijden

Wanneer u weer mag autorijden, kunt u overleggen met de oogarts tijdens de controlebezoeken.

Het druppelschema

U leest hier welke druppels u moet gebruiken na de operatie en wanneer u moet druppelen.

U druppelt alleen het geopereerde oog.

Druppelschema transplantatie

jqvQhzupzpLdpPQ3Eps2OKmkjiN7gUXtRZuwrVSW

Druppelschema transplantatie met staaroperatie

9t4C6n5kDigToMtHt7N8rYdRScbDrMr3t0u6dnki

Tips!

2jVqyoQrrwzfwNg2K5IGOKSuO0ilvWfEFg3cFXxp

1 druppel per keer is voldoende, bij twijfel nogmaals 1 druppel.

U mag meerdere soorten druppels tegelijkertijd in het oog doen, maar dan wel met enkele minuten daartussen.

Stop nooit met druppelen voor de volgende controle afspraak, bijvoorbeeld omdat het flesje leeg is.

Kijk voor meer informatie over het druppelen op ww.oogartsen.nl.

Risico en complicaties

Risico's en complicaties

Risico's van de operatie

MfW1EthRGO0wDvLRATBw9RttyCFGgOKXxMG5lhfA

De twee belangrijkste risico's zijn een afstoting of een losliggend transplantaat. Beiden zijn in de meeste gevallen te verhelpen.

Een mild geirriteerd gevoel en slecht zicht horen de eerste weken bij het normale herstel.

Belangrijk

Wanneer moet u contact opnemen?

l7eiyFTvhI90b5f1Cn6P0MqsVxisWw0FOyqbSF0Y.png

Als u weer thuis bent, kunnen zich onverhoopt klachten voordoen. Als u 1van de volgende klachten hebt, neem dan contact op met de polikliniek Oogheelkunde, te bereiken op (0570) 53 51 15.

  • Wazig zien terwijl u eerst wel helder zag.

  • Oog wordt rood.

  • U krijgt pijn.

Mocht de polikliniek niet bereikbaar zijn, dan kunt u bij dringende problemen bellen met de dienstdoende oogarts, te bereiken op (0570) 53 53 53.

Vragen

en meer informatie

a1i8vXIEuD0ysb4jbDdVnBli9atP6XieiFAFpqwq.png

Verhinderd?

Wanneer u onverwacht verhinderd bent, geef dit dan zo spoedig mogelijk door zodat iemand anders in uw plaats kan worden opgeroepen. U kunt dan meteen een nieuw tijdstip voor uw onderzoek afspreken.

Vragen?

Stel die dan tijdens uw volgende bezoek. Dan kunt u contact opnemen met de polikliniek Oogheelkunde, te bereiken op telefoonnummer (0570) 53 51 15.

Meer informatie

Qj1pv3v3hY057gZ9ekSq6DFhjo016YziYJVXSDeb

Kijk voor meer informatie ook op www.dz.nl.
Ook op de volgende websites waar uitstekende informatie is te vinden:

Rechten en regels. Kent u ze?

XtfhaxB1hkb1U0FjvyGrdd6fgbnXOkFtyVkpFgHo.png

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.