Wat is jicht?
Wat is urinezuur?

Wanneer lichaamscellen worden opgeruimd, komt daarbij de stof purine vrij. Purine wordt weer omgezet in urinezuur. Dit gebeurt vooral in de lever. De lever geeft het urinezuur af aan het bloed en via de nieren en darmen wordt urinezuur vervolgens uit het lichaam verwijderd.
Een te hoog urinezuurgehalte in het bloed ontstaat door een verstoorde balans tussen de aanmaak en afvoer van urinezuur. Hoe en waarom de urinezuurkristallen in bepaalde gewrichten terechtkomen, is nog niet helemaal duidelijk.
Diagnose
Hoe wordt jicht aangetoond?

Bij een jichtaanval heeft u vaak hoge ontstekingswaarden en een verhoogd urinezuurgehalte in uw bloed. Daarom doen we een bloedonderzoek om deze waarden te meten. Om zeker te weten dat het om jicht gaat en niet om een andere reumatische aandoening, doen we ook een gewrichtspunctie. We halen dan vocht uit uw gewricht om te onderzoeken. Als dit vocht urinezuurkristallen bevat, heeft u jicht.
Bij een jichtaanval
Wat te doen bij een jichtaanval?

Als u een jichtaanval krijgt, doe dan het volgende:
Stop niet met uw urinezuurverlagende behandeling!
Koel het ontstoken gewricht een paar keer per dag met een ijspakking zoals een cold pack of bijvoorveeld een zak bevroren doperwten. Doe dit in een theedoek en koel maximaal 10 minuten per keer.
Geef het ontstoken gewricht rust en voorkom overbelasting.
Drink veel (voldoende) water. Drink minimaal 2 liter per dag, behalve als u een vochtbeperkend dieet heeft.
Neem contact op met uw (huis)arts/reumatoloog, zodat deze een gepaste pijnstiller en/of ontstekingsremmer kan voorschrijven.
Als u bovenstaande tips heeft gevolgd en de aanval na 2 dagen niet minder wordt, kunt u tijdens kantooruren contact opnemen met de poli Reumatologie.
Medicijnen
Medicijnen bij een acute jichtaanval

Een acute jichtaanval wordt behandeld met een ontstekingsremmend medicijn zoals een NSAID en/of Colchicine of Prednisolon. Meestal is een prednisonkuur van 5 tot 7 dagen afdoende om de ontsteking helemaal te remmen.
Medicijnen die het urinezuur verlagen

Medicijnen die het urinezuur verlagen, kunnen toekomstige jichtaanvallen voorkomen of sterk verminderen. Daarnaast zorgen de medicijnen ervoor dat jichtknobbels ( tophi) kleiner worden of verdwijnen. Als de urinezuur-verlagende therapie stopt, komt de jicht op den duur weer terug. Daarom worden patiënten met jicht vaak voor de rest van hun leven behandeld.
Gebruikelijke urinezuur-verlagende medicijnen zijn:
Allopurinol
Benzbromaron
Febuxostat
Tijdens het juist instellen van de medicijnen kunt u meer last krijgen van jicht. Daarom gaat de dosering stapsgewijs omhoog. Het urinezuur wordt regelmatig gemeten en zo nodig past de reumatoloog de dosering van het medicijn aan. Het streven is om de waarde van het urinezuur te verlagen naar <0.36 mmol/l. Indien een snellere oplossing van jichtkristallen wenselijk is, bijvoorbeeld bij complexe/topheuze jicht, zal er gestreefd worden naar een urinezuurwaarde van <0,30 mmol/l.
Om jichtaanvallen zo veel mogelijk te voorkomen krijgt u tijdelijk het medicijn Colchicine ( of een NSAID) voorgeschreven wanneer het urinezuur-verlagende medicijn wordt opgebouwd. Meestal is dit gedurende een periode van 6 tot 12 maanden.
Leefstijl
Behandeling bij jicht
Gezond gewicht

Als u overgewicht hebt, helpt het om af te vallen. Een gewichtsverlies van 5 tot 10% zorgt er al voor dat u minder urinezuur aanmaakt. Maar val niet te snel af, want daardoor stijgt het urinezuurgehalte juist weer. Een goede richtlijn: 0,5 tot 1 kilo per week.
Geen alcohol

Alcohol zorgt voor meer aanmaak van urinezuur in de lever en vermindert de uitscheiding van urinezuur door de nieren. Neem vooral niet te vaak bier. Want in bier, ook alcoholvrij bier, zit veel purine. Het advies is om geen alcohol te drinken, of als u toch wilt drinken dit te beperken tot 1 glas per dag.
Beperk fructose inname

In frisdranken met suiker, vruchtensappen en voedingsmiddelen met toegevoegd suiker, kan veel fructose zitten. Urinezuur is een bijproduct bij de afbraak van fructose. Ook in honing zit veel fructose. Hoewel fruit ook fructose bevat, kunnen mensen met jicht prima 200 gram fruit per dag eten.
Beperk inname van rood vlees, orgaanvlees, vis, schaal- en schelpdieren

De meeste purines uit voeding hebben geen effect hebben op het urinezuurgehalte in het bloed. De volgende voedingsmiddelen laten het urinezuurgehalte wel toenemen. Het gaat om spiervlees van met name rood vlees (van rund, varken en lam) en orgaanvlees. Vis en schaal- en schelpdieren kunnen ook zorgen voor een stijging in urinezuur. Eet hiervan dus geen grote hoeveelheden en beperk het eten ervan tot 1 keer per week.
Drink voldoende water

Drink voldoende water. Drink minimaal 2 liter per dag, tenzij u een vochtbeperking heeft. Doordat u meer drinkt ontstaat er meer urine. Uw nieren voeren hierdoor sneller het urinezuur af.
Verdeel de drinkmomenten goed over de dag en avond. Drink het liefst water en thee en koffie zonder suiker.
Bewegen

Beweeg minimaal 30 minuten per dag. Hierdoor wordt uw conditie beter en is het makkelijker om een gezond gewicht te bereiken/behouden.
Stoppen met roken

Roken is een van de meest belangrijke risicofactoren voor hart- en vaatziekten.
Gevolgen van jicht
Op lange termijn kan jicht of een verhoogd urinezuurgehalte schade in het lichaam aanrichten:
Tophi (jichtknobbels)

Verhoogd urinezuur kan op lange termijn tophi veroorzaken. Dit zijn ophopingen van urinezuurkristallen (meestal pijnloos) in of rond de gewrichten en onder de huid (oorschelpen, ellebogen en vingers). Als de huid rondom tophi stukgaat, kan een dikke krijt- of tandpasta-achtige substantie naar buiten komen.
Gewrichts- en botbeschadiging

Urinezuurafzettingen kunnen geleidelijk aan het gewricht onherstelbaar aantasten.
Nierproblemen

Als het urinezuurgehalte in het bloed te hoog is, kan het zich ook in de nieren afzetten en daardoor de nierfunctie aantasten en nierstenen vormen.
Verhoogd risico op hart- en vaatziekten

Mensen met jicht hebben een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Daarom is het belangrijk om bij uw huisarts te melden dat u jicht heeft. Door jicht hebt u een 30% hoger risico op het krijgen van hart- of vaatziekten dan mensen zonder jicht. Dit komt doordat jicht vaak samen gaat met een hoge bloeddruk. Een te hoge bloeddruk is slecht voor uw hart en bloedvaten.
Meer informatie
Meer weten?

Op de website van ReumaNederland vindt u meer informatie over jicht of op de website van Thuisarts.
Informatie over Allopurinol
Informatie over Colchicine