Inleiding
U heeft last van nierstenen en komt binnenkort naar de verpleegafdeling D2 (urologie) voor een behandeling. Hier leest u meer over nierstenen en de verschillende behandelingen.
In het kort

De nieren zijn onder andere verantwoordelijk voor het filteren van het bloed, om zo afvalstoffen en zouten uit het lichaam te verwijderen via de urine.
Wanneer de hoeveelheid van deze stoffen in de urine te hoog of te laag is kunnen deze kristallen gaan vormen in de nier. Wanneer deze kristallen aan groeien ontstaan nierstenen. Zitten deze kristallen in de urineleider dan noemen we ze urineleidersteen of uretersteen.
Nierstenen/ureterstenen geven niet altijd klachten. Deze klachten kunt u ervaren:
Vage zeurende klachten in de zij/rug/flank.
Koliekaanval: hevige pijn (misselijkheid, zweten, bewegingsdrang)
Koliekaanvallen ontstaan wanneer een steen de afvloed van urine van nier tot aan blaas belemmert. De pijn ontstaat doordat het urinesysteem onder druk komt te staan doordat de urine niet goed kan aflopen, terwijl de voortstuwende spieren in de urineleider proberen het steentje (en de urine) naar de blaas te persen.
Hoe vaak komt het voor?

Nierstenen kunnen makkelijker ontstaan bij mensen die weinig drinken, ongezond eten, overgewicht of urineweginfecties hebben, overmatig zweten of bepaalde medicijnen gebruiken.
Ook aangeboren of verworven afwijkingen aan de urinewegen kunnen leiden tot nierstenen, soms komen nierstenen veelvuldig in de families voor. Als u eenmaal nierstenen heeft gehad is de kans groter dat u ze weer krijgt.
Wat kunt u er zelf tegen doen?

Het is belangrijk om voldoende water te drinken, zodat u ook voldoende plast. Neem 2 tot 2,5 liter vocht in, per 24 uur. In een periode met veel pijnklachten van een niersteen, kunt u beter niet te veel drinken. Hoe meer u drinkt, hoe meer urine er langs de steen moet. Dit kan leiden tot extra pijn aanvallen.
Wees matig met vlees (maximaal 100 gram per dag).
Wees matig met zout (maximaal 6 gram per dag).
Dranken met suiker zoals cola, sinas en ijsthee stimuleren de aanmaak van stenen.
Uw arts kan u een boekje geven (het ‘Nierstenen’-boek) waar op papier nog extra adviezen staan, vooral als bekend is welk soort nierstenen u aanmaakt.
Afspraken
Preoperatieve screening

Voor een operatie heeft u verdoving nodig, dit wordt ook wel anesthesie genoemd. Hiervoor wordt u voor de operatie onderzocht door de anesthesioloog. Dit heet de 'preoperatieve' screening. Anesthesie wordt verzorgd door de anesthesioloog en anesthesiemedewerker op de operatiekamer. Om de verdoving (anesthesie) te bespreken, krijgt u een verwijzing naar de preoperatieve screening (looproute 91, Anesthesiologie). U kunt zich hier melden om een afspraak te maken.
Tijdens deze afspraak spreekt u met een verpleegkundige, apothekersassistente, anesthesiemedewerker en de anesthesioloog.
Zij stellen vragen over uw gezondheid, medicijnen die u gebruikt, allergieën, doorgemaakte ziekten en eerdere operaties.
Samen met u wordt de vorm van verdoving (anesthesie) afgesproken en krijgt u hier voorlichting over.
U krijgt ook informatie mee wanneer u niet meer mag eten en drinken voor de operatie en welke medicijnen u mag doorgebruiken op de dag van de operatie.
Soms is het mogelijk dat de anesthesioloog u doorverwijst voor aanvullend onderzoek. Dit kan een hartfilmpje zijn, bloedafname of een extra afspraak bij bijvoorbeeld een cardioloog of longarts.
Als de uitslagen van alle onderzoeken bekend zijn, kan de anesthesioloog een akkoord geven voor uw operatie. Pas na het akkoord kan de operatiedatum definitief worden ingepland.
U wordt gebeld

Het ziekenhuis belt u de middag vóór opname. U hoort dan hoe laat u zich op de verpleegafdeling kunt melden.
De afdeling waar u wordt opgenomen, kan een andere zijn dan vooraf verteld. Door drukte kan er soms geschoven worden in de planning.
Voorbereiding
Blijf in beweging

Probeer tot uw opname in beweging te blijven, door activiteiten op uw eigen niveau te blijven doen. Hoe beter uw conditie is bij binnenkomst in het ziekenhuis, hoe beter u de ziekenhuisopname door komt.
Ook beïnvloedt het uw opnameduur en hoe snel u weer kunt functioneren op uw oude niveau. Wanneer u twijfelt of u bepaalde activiteiten mag doen met uw klachten en/of aandoening, overleg dit dan met uw behandelend arts.
Wat neemt u mee?

Uw patiënten pas. Heeft u deze nog niet of moet die worden gewijzigd? Meldt u zich dan bij de receptie in de centrale hal. Neem uw identiteitsbewijs en verzekeringspapieren mee.
Comfortabele dagelijkse kleding, ondergoed en pyjama.
Comfortabele, stevige sloffen, schoenen en/of gympen.
Toiletartikelen (kam, tandenborstel, tandpasta, zeep e.d.).
Uw mobiele telefoon.
Gebruikt u een loophulpmiddel, zoals een rollator, stok of krukken? Neem deze mee en gebruik deze tijdens de opname.
Medicijnen die u thuis gebruikt in de originele verpakking.
Eventuele dieetvoorschriften.
Eventuele hulpmiddelen, zoals een bril of gehoorapparaten.
Laat waardevolle spullen thuis

Wij adviseren u waardevolle spullen thuis te laten. Het ziekenhuis is niet verantwoordelijk voor vermissingen of beschadiging van uw eigendommen.
Voorgestelde behandeling
Niet alle urinewegstenen hebben behandeling nodig. De meeste kleine stenen (tot 5mm ongeveer) worden spontaan uitgeplast.
Soms is extra onderzoek nodig, dit kan bestaan uit bloedonderzoek, urineonderzoek, radiologisch onderzoek (echo en/of röntgenfoto en/of CT-scan), steenonderzoek of een behandeling met medicijnen.
De uroloog bespreekt welke optie voor u het beste is.
Niersteenvergruizing

Niersteenvergruizing (ESWL) vindt in het Gelre ziekenhuis plaats. Niersteenvergruizing is de uitwendige vergruizing van de steen. Met behulp van trillingen (‘schokgolven/shockwaves’) van buitenaf – gericht op de steen - wordt geprobeerd de steen in stukjes te breken zodat u deze in kleinere stukjes zelf kunt uitplassen.
De behandeling wordt in het algemeen zonder narcose uitgevoerd, maar met pijnstillers en spierontspanners. Het uitplassen van de stukjes steen kan enkele dagen/weken duren. Wanneer een steen niet spontaan wordt uitgeplast, is vaak een operatie noodzakelijk.
Kijkoperatie via de urineleider (ureterorenoscopie (URS)

Bij deze kijkoperatie gaat de uroloog met een dun instrument via de plasbuis en blaas in de urineleider en soms tot in de nier, om de steen te verwijderen.
Tijdens de ingreep bekijkt de uroloog of de steen klein genoeg is om in zijn geheel te verwijderen met behulp van een vangnetje (basket). Is de steen te groot, dan wordt de steen in stukjes geschoten (laser). Daarna zal de uroloog de stukjes steen zoveel mogelijk verwijderen met de basket of zo ver tot kleine stukjes te laseren zodat u deze zelf kunt uitplassen.
Aan het einde van de ingreep wordt meestal tijdelijk (maximaal enkele weken) een slangetje (JJ katheter) in de urineleider achtergelaten. Deze kan tijdens een polibezoek eenvoudig via de plasbuis worden verwijderd. Als dat niet nodig is, wordt er soms een slangetje voor 1 nacht in de urineleider achtergelaten, die de dag na de ingreep van buitenaf samen met de blaaskatheter kan worden uitgehaald.
Kijkoperatie via de huid (percutane niersteenbehandeling)

Bij deze kijkoperatie probeert de uroloog de steen via de rug (door de huid) te bereiken. Voor deze ingreep is algehele narcose nodig. De nier wordt via de rug aangeprikt met een dunne naald. Hierna wordt het gevormde kanaal opgerekt en wordt er een kijkbuisje ingebracht. Meestal is de steen te groot om in zijn geheel te verwijderen en wordt de steen eerst kapot getrild en daarna in stukjes verwijderd.
In sommige gevallen wordt ervoor gekozen om het aanprikken van de nier via de rug al eerder te doen (onder lokale verdoving bij de afdeling Radiologie) of zit er al een slangetje in de nier (bijvoorbeeld als de nier ernstig ontstoken is geweest en de urine niet goed kon aflopen).
In het ziekenhuis
Melden

U komt op de dag en tijdstip dat met u is afgesproken naar de verpleegafdeling D2 of dagbehandeling, route 225.
Voor de behandeling

De verpleegkundige neemt u mee naar uw kamer en neemt nog een aantal vragen met u door. De verpleegkundige geeft het tijdstip waarop u zich mag omkleden en de medicatie mag innemen door.
De behandeling
Verloop van de behandeling

U wordt in bed door het patiëntenvervoer en uw verpleegkundige naar de voorbereidingskamer gebracht. Daar worden een aantal vragen nogmaals gesteld en wordt u door de medewerkers op de operatie voorbereid. Vervolgens gaat u met bed naar de operatiekamer, waarna u hulp krijgt om over te stappen op de operatietafel. In de operatiekamer zijn verschillende medewerkers aanwezig, zoals de dokter, slaapdokter, verpleegkundigen en assistenten. U wordt in slaap gebracht door de slaapdokter en de uroloog gaat u opereren
Duur van de operatie

De duur van de behandeling / het onderzoek is afhankelijk van het type behandeling en varieert van minimaal een half uur (snelle URS) tot maximaal ongeveer 3 uur (bij een uitgebreide PNL).
Uitslaapkamer

Na de operatie gaat u naar uitslaapkamer (verkoeverkamer). Uw hartslag en bloeddruk worden regelmatig gemeten. Zodra u zich goed voelt wordt u opgehaald door de verpleegafdeling.
Infuus

U krijgt een slangetje in uw arm waardoor vocht en eventueel medicatie wordt toegediend. De verpleegkundige verwijdert het slangetje zodra het niet meer nodig is.
Blaaskatheter

Aan het einde van de operatie krijgt u soms een slangetje in de blaas om de urine af te voeren. De verpleegkundige verwijdert het slangetje zodra het niet meer nodig is.
Ureterkatheter (urineleiderkatheter)

Soms krijgt u tijdelijk een slangetje via de blaas in de urineleider. Dit slangetje wordt vastgemaakt aan een katheter die in de blaas ligt waardoor u bedrust krijgt tot dat de slang wordt verwijderd door de verpleegkundige.
JJ katheter

Soms krijgt u tijdelijk een dubbel J katheter (JJ). Dit slangetje ligt in de nier en eindigt in de blaas (aan beide kanten met een soepel krulletje waardoor het slangetje niet uitvalt).
Een JJ katheter wordt geplaatst wanneer er door de ingreep kans is op zwelling van de urineleider waardoor afvoer van urine moeilijk zou kunnen worden. Dit slangetje blijft maximaal enkele weken zitten en wordt op de poli door de uroloog verwijderd (verdoving via gel in de plasbuis).
Nefrostomiekatheter
Als u een kijkoperatie via de huid heeft gehad, krijgt u soms een nefrostomiekatheter. Deze slang ligt in de nier en komt via de huid naar buiten. De slang wordt verwijderd door de uroloog. Bij voorkeur voor het ontslag naar huis verwijderd, tenzij er veel stenen achter gebleven zijn. Mocht u misselijk zijn of pijn ervaren: geef het tijdig door aan uw verpleegkundige. De verpleegkundige zal ook de uitleg/verzorging hiervan met u doorspreken.
Naar huis
Waar moet u op letten?

Houd er rekening mee dat de opname 2 dagen duurt. U heeft 1 tot 2 weken nodig voor uw herstel, afhankelijk van de soort operatie.
Zorg voor vervoer

U mag niet zelf autorijden. Zorg daarom voor vervoer naar huis.
Leefregels
U krijgt instructies voor uw herstel en het stenenboek bij het ontslag van de verpleegkundige. . Onderstaande instructies zijn goed om vast te weten.
Drink voldoende

Probeer voldoende te drinken (circa 2 liter per dag), zodat het gruis van de nierstenen sneller uitgeplast kan worden. Het uitplassen van het gruis kan onmiddellijk na de behandeling maar ook pas enkele weken later op gang komen. Het kan weken duren voor al het gruis verdwenen is.
De eerste 2 weken

Als de niersteen via de huid is verwijderd, is het verstandig om de eerste 2 weken geen sport, gemeenschap en zwaar werk te doen. Bij de overige behandelingen zijn geen medische beperkingen voor de hervatting van werk, sport en gemeenschap.
Bloed in de urine

U kunt nog een maand bloed hebben in de urine.
Controle
Uitslag

Soms wordt een steentje opgestuurd voor onderzoek naar de samenstelling van de steen. De uitslag van de steenanalyse krijgt u tijdens de controle op de poli.
Controle op de polikliniek

De controle is op de poli urologie. U krijgt de afspraak thuisgestuurd. Dit is afhankelijk van het type behandeling en het verloop van de behandeling.
Risico's en complicaties
Tijdens en na de behandeling
Risico's

Iedere operatie brengt risico’s met zich mee en is er een kans op complicaties. De uroloog zal dit met u bespreken. Bij deze operatie gelden de normale risico’s op complicaties zoals:
Bloedprop in het been (trombose), longontsteking, nabloeding en infectie.
Koorts.
Tijdens de operatie kan een bloeding ontstaan.
Lekkage van urine, door het aanprikken van de nier.
De behandeling lukt niet in één keer lukt, alle stenen kunnen niet verwijderd worden. Soms is dit ook al van tevoren te voorspellen of met u besproken.
Wanneer u geen operatie wenst, zijn er eveneens kans op complicaties. De uroloog zal dit ook met u bespreken. Problemen die kunnen optreden bij nierstenen zijn:
Urineweginfectie/nierbekkenontsteking.
Stuwing in de nier, doordat de nier-/uretersteen de afvloed in de urineleider blokkeert of een groot deel van het nierbekken inneemt.
Bloedvergiftiging (Sepsis).
Het kan zijn dat in uw specifieke gezondheidssituatie de risico’s anders zijn. Bespreek dit samen met uw arts.
Wanneer contact opnemen?

Als uw weer thuis bent, kunnen zich onverhoopt klachten voordoen. Neem binnen 7 dagen na ontslag contact op met polikliniek Urologie, tel.: (0570) 53 51 50. Bij dringende problemen (binnen 7 dagen) buiten kantooruren belt u met de Spoedeisende Hulp, tel.: (0570) 53 53 00.
Koorts hoger dan 38,5 graden Celsius, zeker als dit gepaard gaat met pijnklachten aan de kant waar de vergruizing heeft plaatsgevonden.
Roodheid en/of zwelling van het operatiegebied.
Nabloeding.
Niet meer kunnen plassen.
Toename van pijn.
Als u de situatie niet vertrouwt.
Treden de klachten op na meer dan een week na ontslag uit het ziekenhuis kunt u contact opnemen met de eigen huisarts dan wel (buiten kantoortijden) de huisartsenpost.
Vragen
en meer informatie

Verhinderd?
Wanneer u onverwacht verhinderd bent, geef dit dan zo spoedig mogelijk door zodat iemand anders in uw plaats kan worden opgeroepen. U kunt dan meteen een nieuw tijdstip voor uw onderzoek afspreken.
Meer informatie
Meer informatie vindt u op: www.allesoverurologie.nl
Vragen?
Heeft u nog vragen dan kunt u die stellen aan uw uroloog of verpleegkundige. De polikliniek Urologie is te bereiken op (0570) 53 51 50.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.