Lees voor

Ontstoken mondslijmvlies (mucositis)

Inleiding

Oncologie

Deze informatie is bestemd voor patiënten die door chemotherapie en/of radiotherapie risico lopen op een ontsteking van het mondslijmvlies.

Wat is Mucositis?

9vlTZiVVWTqCDI5VrOJfUYZra0vI0HDeOVHpvz2b

Mucositis is een ontsteking van het slijmvlies in de mond. Dit gebeurt bij mensen die behandeld worden met chemotherapie en/of bestraling. Mucositis komt vaak voor tijdens en na zware behandeling met chemotherapie en/of radiotherapie.

Door de behandeling worden de slijmvliezen in de mond, keel en in het maagdarmkanaal kwetsbaar. Ook daalt het aantal witte bloedcellen, waardoor het lichaam minder goed kan herstellen. Hierdoor kan het slijmvlies beschadigd raken en gaan ontsteken.

De klachten van mucositis kunnen verschillen van mild tot ernstig.

Tijd

x0KxHKmtlCX3AwXFQBxbLdV8LFoMHwztEt6jFzH1.png

Mucositis ontstaat meestal 4 tot 10 dagen na de chemotherapiekuur en houdt twee tot drie weken aan. Zodra de witte bloedcellen weer stijgen naar normale waarden, geneest de mucositis weer snel.

Verschijnselen

SNcwTPSfeX9rrYYpAlky7i9jNLc1A5JVLbd1LK6O

De eerste verschijnselen die u kunt krijgen zijn:

  • Roodheid en een lichte zwelling van de slijmvliezen.

  • Uw smaak verandert.

  • Pijnlijk, branderig gevoel in de mond.

  • Droge mond.

  • Moeite met eten en drinken.

In een later stadium kunt u ook wondjes en bloedingen in de mond krijgen. De pijnklachten nemen dan toe. Een goede pijnbestrijding is dan belangrijk. Het eten en drinken kunnen in deze fase nu zelfs zeer moeizaam gaan. Probeert u toch, ondanks deze klachten op gewicht te blijven.

Kun je het voorkomen?

p28ekJQrPWV29gd00FoYsPE0hNxU4NksEQo6JU37

Mucositis is moeilijk te voorkomen, maar u kunt wel het risico op infecties verkleinen. Het kan zijn dat uw arts u adviseert om voordat u begint met chemotherapie (of radiotherapie in het gebied van uw mond en kaak) eerst een tandarts te bezoeken. Dit hangt af van de chemotherapie die u krijgt. De tandarts zal uw mond goed bekijken en als dat nodig is, worden er behandelingen uitgevoerd.

Adviezen

ANzHEDky8ihZqo4Dfb3IwvAZBjqCBEeGVDFogzN9

De volgende adviezen zijn voor u erg belangrijk:

  • Volg de voorlichting en poetsinstructies op in deze folder.

  • Volg instructies op van de tandarts, (eventueel) mondhygiëniste en verpleegkundige.

  • Inspecteer dagelijks uw mondslijmvliezen.

  • Bespreek eventuele klachten van de mond en het keelgebied.

  • Bespreek uw voedingsgewoonten indien u klachten heeft.

  • Bespreek pijnklachten in de mond, bloedend mondslijmvlies of een droge mond.

Leefregels 

Behandeling

De behandeling van mucositis is gericht op het verlichten van de symptomen, zoals dagelijks goede mondverzorging, pijnbestrijding en eventueel het aanpassen van de voeding.

Mondverzorging - tanden poetsen

UCIglm0JrIVjhizFZFBdgIMZciOS43soXR7ZonRO
  • Poets 2-4 x daags uw tanden.

  • Gebruik een zachte tandenborstel, eventueel elektrische of natte gazen in plaats van een borstel. Is de borstel te hard, dan kan de borstel onder de kraan worden gehouden. De haartjes worden daarbij zachter.

  • Gebruik een nieuwe tandenborstel bij het starten van chemotherapie of radiotherapie. Vervang de tandenborstel elke maand omdat uw weerstand verminderd is.

  • Laat uw tandenborstel drogen met de kop naar boven in een lege beker.

  • Gebruik tandpasta met fluoride (Elmex mentholvrij, Vitis gingival, Biotene, Sensodyne proglasur). Paradontax bevat alcohol en kan scherp smaken, dus wordt niet geadviseerd.

  • Poets ook uw tong voorzichtig mee. Hier kan aanslag op zitten.

Mondverzorging - spoelen

0xrntTrP96aRR9ouzHwpewBwy11yaMgBBoJJ71Ls
  • Spoel je mond van tevoren met water of met zout water (NaCl 0,9%). Doe dit 6 tot 10 keer per dag. Spoel ook altijd je mond nadat je hebt gebraakt.

  • Het kan helpen om van tevoren je mond te spoelen met kamillethee. Dit kan de mond verzachten.

Mondverzorging - lippen

GOzl1520IyoCyFXYorNmILkHZckJRnQEgE0RARto
  • Verzorg uw lippen.

  • Houdt uw lippen schoon met een nat gaasje.

  • Gebruik vaseline of lippenbalsem.

Mondverzorging - gebitsprothese

cf9SQodb8CtakE36ZoP0v2a60YTvwvzO3HZefV38.png
  • Draag uw gebitsprothese ’s nachts niet.

  • Bewaar de prothese droog. Een bakje met water kan schimmel veroorzaken.

  • Draag uw gebitsprothese niet de hele dag als u orale mucositis heeft.

Mondverzorging - overig

iBtfQYG7ft91baBOJ55Nvi0BWH4QGur7sPR0JmUo.png
  • Overleg altijd met de verpleegkundige of uw casemanager voordat u tussen uw tanden en kiezen gaat schoonmaken met floss of tandenstokers.

  • Stop meteen met flossen als uw tandvlees gaat bloeden tijdens de neutropene fase.

  • Gebruik bij een droge mond een mondbevochtigingsproduct, zoals Biotene Oral Balance. Dit helpt tegen droogheid en werkt ook licht antibacterieel.

  • Suikervrije snoepjes, kauwgom of stukjes ananas kunnen helpen om meer speeksel aan te maken.

Pijnbestrijding

kcwCL8EUNVjNLXLeEttm5ohUo5k2AR8FRtzXRmnL

Een ontstoken mondslijmvlies kan veel pijn doen. Hierdoor gaat u vaak minder eten. Dat is niet goed tijdens ziekte en behandeling. U wordt dan sneller zwakker en het herstel duurt langer. Pijn heeft ook invloed op uw dagelijks leven. Daarom is goede pijnstilling in deze periode erg belangrijk.

Bespreek uw pijn op tijd met uw arts of verpleegkundige. Soms is er pijnmedicatie nodig. Deze kan worden gegeven als tabletten, als drank of als pleisters. Soms is pijnstilling via een infuus nodig. Als de pijn minder wordt, gaat eten vaak ook beter. Het zuigen op ijsklontjes of het drinken van ijswater kan de mond ook verzachten.

Voeding

MHBC4oyqZ3P0ARrqT3NoG8CUYasUWVlCW6KaGIyn
  • Kies zachte, smeuïge of vloeibare voeding.

  • Eet geen harde producten, zoals noten, hard fruit, korstjes of hardgebakken gerechten. Deze kunnen het mondslijmvlies beschadigen.

  • Vermijd pittig of scherp eten.

  • Eet of drink ook geen citrusfruit, zure producten, heel zoute producten, koolzuurhoudende dranken, vruchtensappen, alcohol of sportdranken. Deze kunnen extra pijn geven. Zure producten zijn bijvoorbeeld frisdrank, sinaasappelsap, appelsap, appel en zuur ingelegde producten zoals augurken en zilveruitjes.

  • Gebruik eten en drinken op kamertemperatuur.

  • Vermijd hete gerechten en hete dranken.

  • Drink genoeg, minstens 1,5 tot 2 liter per dag.

Gewicht

MrfaNuUdrCwuae8BHI4WMHWZ8M2FGl6tnHUXgs4d
  • Houd uw gewicht goed in de gaten.

  • 1 keer per week wegen is genoeg.

  • Neem contact op met uw casemanager of diëtist als u meer dan 1 kilo in één week bent afgevallen, of als u 3 weken achter elkaar blijft afvallen.

Meer informatie

Qj1pv3v3hY057gZ9ekSq6DFhjo016YziYJVXSDeb

Kijk voor meer tips en adviezen op www.voedingenkanker.nl.

Vragen

en meer informatie

Heeft u nog vragen?

a1i8vXIEuD0ysb4jbDdVnBli9atP6XieiFAFpqwq.png

Mocht u problemen ervaren met eten en/of drinken, bespreek dit dan met de verpleegkundige of casemanager. Zij kan samen met u bekijken of het verstandig is een diëtiste in te schakelen.

U kunt de casemanager of verpleegkundige bellen op werkdagen van 08.00-12.30 en van 13.30-16.00 uur op (0570) 53 63 73.

Rechten en regels. Kent u ze?

XtfhaxB1hkb1U0FjvyGrdd6fgbnXOkFtyVkpFgHo.png

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.