Lees voor

Oorspeekselklier operatie

Inleiding

KNO

E8L4fGDQhc2fCFqDmUiAhYv1eiaGO6ycsVDX4z8Y

U wordt binnenkort opgenomen voor een operatieve verwijdering van de oorspeekselklier. Deze operatie wordt ook wel parotidectomie genoemd. Hier leest u meer over de operatie.

Wat is de parotis?

RZPykG8cJ8s2USfPVeaWzfWZeLQJ8FcahY258YI6

De parotis of ook wel de oorspeekselklier ligt voor en onder het oor. De oorspeekselklier maakt deel uit van een groep van vier grote speekselklieren. Naast de twee grote oorspeekselklieren hebben wij ook twee onderkaakspeekselklieren en nog talloze microscopische kleine speekselkliertjes vlak onder het slijmvlies van de mond- en keelholte.

Al deze speekselklieren samen zorgen voor de dagelijkse speekselproductie. Het speeksel zorgt voor de eerste stappen in de spijsvertering en het vochtig houden van de slijmvliezen. Via een afvoergang die in het wangslijmvlies uitmondt, wordt het speeksel uit de oorspeelselklier naar de mondholte afgevoerd.

Het gemis van een (deel) van de oorspeekselklier heeft geen merkbare invloed op de totale productie van speeksel. Dwars door de oorspeekselklier verloopt een belangrijke zenuw: de aangezichtszenuw (nervus facialis), die de mimiek (lachen, huilen) van het aangezicht verzorgt. Deze zenuw verdeelt de speekselklier in een oppervlakkig en diep deel, respectievelijk oppervlakkige en diepe kwab genoemd.

Parotis: diagnose en behandeling

Aandoeningen van de oorspeekselklier (parotis)

3fLiTKQBf4jgpFnLE8XSki0xFuArMdQmI3xdKH7X.png

Chronische ontsteking

In de klier zelf of in de afvoerbuis kunnen, hoewel uiterst zeldzaam, stenen voorkomen die de speekselafvoer belemmeren. Wanneer deze speekselstenen vast blijven zitten kan een chronische oorspeekselklierontsteking ontstaan. Ook zonder speekselstenen kan de oorspeekselklier chronisch ontstoken raken. Wanneer pijnklachten en de ontstekingen ernstige vormen aannemen, wordt besloten de aangedane speekselklier te verwijderen.

Tumor

Een tumor (gezwel) in de oorspeekselklier kan worden opgemerkt doordat een bobbel onder een kaakrand ontstaat dan wel op de wang, vlak voor of vlak onder het oor. Over het algemeen geeft dit geen pijnklachten of uitval van de aangezichtszenuw.

Tumoren in de parotis zijn vrij zeldzaam, 80% is goedaardig (een cyste, pleiomorf adenoom of Warthin tumor) terwijl 20% kwaadaardig is. Ook kunnen uitzaaiingen in de parotis voorkomen van huidtumoren (zoals melanomen en plaveiselcelcarcinomen) elders. In het Deventer ziekenhuis behandelen wij alleen de goedaardige gezwellen. Indien voor de operatie wordt vastgesteld dat er sprake is van een kwaadaardig gezwel, wordt u doorverwezen naar een universitair hoofdhals centrum.

Diagnose

n60CXSchwJtugenodjTkR2iMvFNu3HCoEPMFCIQ7.png

De precieze aard van een gezwel in de oorspeekselklier is voor de operatie niet altijd exact vast te stellen. Vooraf wordt een celpunctie met of zonder een echo gedaan. Hierbij worden enkele cellen uit het gezwel opgezogen. De cellen worden microscopisch onderzocht. De KNO-arts kan dan een voorzichtige uitspraak doen over de aard van de aandoening. Definitieve uitspraken zijn alleen mogelijk na weefselonderzoek van de afwijking in de speekselklier zelf.

Vanwege aangezichtszenuw die door de oorspeekselklier loopt, zou het afnemen van een stukje weefsel onder plaatselijke of algehele verdoving een risico van beschadiging inhouden, reden waarom de zenuw eerst in zicht gebracht moet worden. Om die reden vindt eigenlijk bij bijna elk gezwel van de oorspeekselklier een parotidectomie plaats. Voor de operatie wordt er meestal een MRI scan gemaakt zodat we meer informatie hebben over de exacte ligging van de tumor en de relatie met omliggende structuren.

Behandeling

qmsNWzzEDUmPl1SJJNNfRDnOjiKPlWHibbPXjET0

Er zijn twee mogelijkheden voor behandeling.

  • Partiële parotidectomie
    Hierbij wordt een deel van de oorspeekselklier verwijderd. Het gaat dan om het oppervlakkige deel van de klier dat aan de buitenzijde van de aangezichtszenuw ligt.

  • (Sub)totale parotidectomie
    In zeldzame gevallen wordt al het speekselklierweefsel operatief weggenomen, dus ook het weefsel onder de aangezichtszenuw. Tijdens deze benadering is het risico op schade van de zenuw verhoogd.

Afspraken

Preoperatieve screening

Zt2KW7pfJ5ew8sF5bwjJ85D2O26xqHcxMwZ7sX9C.jpeg

Krijgt u binnenkort een operatie? Dan heeft u verdoving nodig, dit wordt ook wel anesthesie genoemd. Anesthesie wordt verzorgd door de anesthesioloog en anesthesiemedewerker op de operatiekamer.

Om de verdoving (anesthesie) te bespreken, krijgt u een verwijzing naar de preoperatieve screening (looproute 91, Anesthesiologie). U kunt zich hier melden om een afspraak te maken.

Tijdens deze afspraak spreekt u met een verpleegkundige, apothekersassistente, anesthesiemedewerker en de anesthesioloog. Zij stellen vragen over uw gezondheid, medicijnen die u gebruikt, allergieën, doorgemaakte ziekten en eerdere operaties. Samen met u wordt de vorm van verdoving (anesthesie) afgesproken en krijgt u hier voorlichting over. U krijgt ook informatie mee wanneer u niet meer mag eten en drinken voor de operatie en welke medicijnen u mag doorgebruiken op de dag van de operatie.

Soms is het mogelijk dat de anesthesioloog u doorverwijst voor aanvullend onderzoek. Dit kan een hartfilmpje zijn, bloedafname of een extra afspraak bij bijvoorbeeld een cardioloog of longarts. Als de uitslagen van alle onderzoeken bekend zijn, kan de anesthesioloog een akkoord geven voor uw operatie. Pas na het akkoord kan de operatiedatum definitief worden ingepland.

De anesthesioloog die u voor de operatie het narcosemiddel of de verdoving toedient, kan een andere anesthesioloog zijn dan die u ontmoet heeft op de preoperatieve screening.

Voorbereiding thuis

Wat neemt u mee?

e1ud0pCjXgUF6syRY4N9ZxBwQXoMdnwIwyy5tIXs
  • Uw patiëntenpas. Heeft u deze nog niet of moet die worden gewijzigd? Meldt u zich dan bij de receptie in de centrale hal. Neem uw identiteitsbewijs en verzekeringspapieren mee.

  • Actueel overzicht van uw medicijnen. Deze is verkrijgbaar bij uw apotheek. U kunt ook bij uw apotheek aangeven dat het ziekenhuis gemachtigd mag worden om uw medicatie digitaal in te zien.

  • Het telefoonnummer van uw contactpersoon.

Laat waardevolle spullen thuis

PQq4eMj9kLwt2hehKdxLNOpLIrHDNt4bGT04inzD.png

Wij adviseren u waardevolle spullen thuis te laten. Het ziekenhuis is niet verantwoordelijk voor vermissingen of beschadiging van uw eigendommen.

Sieraden, make-up, nagellak, kunstnagels en piercings

CgHlAO3DqCCWf1mE9YVNyifOn1dhGjzMqsHtln1h

Verwijder voor de operatie alle sieraden. Draag geen make-up, nagellak of kunstnagels. Ook piercings moeten voor de operatie zijn verwijderd.

Niet deelnemen aan het verkeer

w9YotxYcwNgDAfWhpqgI9vvgLQLo4lnfFNQrEu5j

U mag meteen na de operatie niet deelnemen aan het verkeer in verband met de verdoving en uw functieverlies. Regel dat iemand u na de operatie weer naar huis kan brengen.

Belangrijk

Nuchter zijn (niet eten en drinken)

l1k0tZqbbvM9EWOlIvZJHYAbEaDQSehW0Cxu1zvl.png

Voor de operatie moet u nuchter zijn. Dat betekent dat u vanaf 24.00 uur 's nachts niets meer mag eten, drinken en roken.

Bloedverdunners (antistollingsmiddelen)

mztfuF7Yp2WCEbi4WvJo6aLtXrci6wGbdDgvdl0v.png

Gebruikt u bloedverdunnende medicijnen?
Vertel uw behandelend arts welke bloedverdunners u gebruik en waarvoor u ze gebruikt.

Staat u onder controle bij de Trombosedienst?
Geef de datum van de behandeling zo snel mogelijk door aan de trombosedienst. De trombosedienst kan met uw behandelend arts overleggen of de dosering van het bloedverdunners moet worden aangepast. Stop nooit zelf met de medicatie.

Jodium en pleisters

DkSkUDKnE9pEthl89sevnn4dv5qecaK6s3KrDlrJ.png

Vertel uw specialist of verpleegkundige of u overgevoelig bent voor jodium of pleisters.

In het ziekenhuis

Waar moet u zijn?

zqMif4B9LqGzfQV68q65U9V1ylpRx7tiHd7tZ17N.jpeg

U krijgt de dag voor de operatie of op de vrijdag, als de operatie op een maandag uitgevoerd wordt, telefonisch de tijd door waarop de operatie gepland staat.

De ingreep wordt meestal in dagbehandeling gedaan. In sommige gevallen gaat u naar een andere verpleegafdeling. U hoort dit vooraf. U komt op de afgesproken dag en tijd naar de afgesproken afdeling. U kunt zich melden bij de balie.

Houd rekening met tussenkomst van spoedoperaties of operaties die uitvallen. Hierdoor kan de tijd van uw ingreep wijzigen.

De operatie

X0eyU1TveWEHJMvZK3DDxl1LQH1xGhJzI9fPRr4P

De klassieke benadering voor een oppervlakkige en totale parotidectomie is via een snede, die vlak voor het oor gelegen is en zich naar de hals uitstrekt. We proberen de huidsnede in bestaande huidplooien te laten lopen zodat na de operatie het litteken zo min mogelijk opvalt. Op deze wijze kan een ruim zicht op het operatiegebied verkregen worden, waardoor de aangezichtszenuw verantwoord kan worden opgezocht.

De hoofdstam van de aangezichtszenuw (facialis) komt van achter uit het bot van het middenoor in de oorspeekselklier aan en vertakt zich wisselend naar de verschillende spiergroepen van het aangezicht. Tijdens het verwijderen van het gezwel wordt de zenuw opgezocht onder zicht en met behulp van een zenuwmonitor en stimulator. Het gezwel wordt in zijn geheel verwijderd en opgestuurd naar de patholoog voor verder onderzoek.

In de wond wordt een drain achter gelaten voor de afvoer van wondvocht en nadien wordt de operatiewond gesloten. Meestal wordt deze drain na twee tot drie dagen op de poli verwijderd.

De operatie gebeurt in dagbehandeling en u wordt dezelfde dag naar huis ontslagen, mits u zich verder klinisch goed herstelt. Verwijdering van hechtpleisters en eventuele huidhechtingen vindt zeven tot tien dagen na de operatie plaats op de polikliniek.

Duur van de operatie

VDVYyUbS4VwFf3IMsMELFa6bSF1WAttfPCIGYajS.png

De duur van de operatie zelf is 2 tot 3,5 uur. De operatieduur hangt af van de uitgebreidheid en plaats van de aandoening in de oorspeekselklier.

Na de operatie

Naar huis

PkFNBLmBu78GR6jaXXeMqzzWek7cBBehzZUQ3qNM.png

U wordt opgenomen in dagbehandeling, dat houdt in dat u dezelfde dag weer naar huis mag, mits er geen complicaties voorkomen. Gemiddeld genomen wordt de drain na twee dagen verwijderd.

Verzorging verband en pleisters

DkSkUDKnE9pEthl89sevnn4dv5qecaK6s3KrDlrJ.png

Tot de eerste controle afspraak moet u het verband droog houden en de pleisters laten zitten.

Controle afspraak

BDxCn2u87deWapY0Lc4khYFmVLmkBirN7AzVQqZP.png

U ontvangt een afspraak voor controle op de polikliniek KNO. Meestal heeft u een afspraak 2-3 dagen na de operatie én 7-10 dagen na de operatie. Tijdens één van deze controle afspraken worden de pleisters verwijderd en volgt de definitieve diagnose van het verwijderde gezwel. Afhankelijk van de wondgenezing en de aard van de aandoening worden vervolgafspraken gemaakt.

Gevolgen van de operatie

Pijn

IdY1vThB68PS2It3NtPKdAND8ndyDX6PZyTQgjAI.png

De pijn na de operatie is meestal gering en wordt veroorzaakt door de wond zelf en soms door de houding van het hoofd tijdens de operatie. Indien nodig is paracetamol meestal voldoende als pijnstiller.

Zwelling

In het wondgebied treedt dikwijls enige zwelling op. Deze verdwijnt na verloop van enkele weken weer.

Speeksel

Het gemis van een onderkaakspeekselklier heeft geen merkbare invloed op de hoeveelheid speeksel.

Aangezichtszenuw

De aangezichtszenuw speelt een belangrijke rol bij een parotidectomie. Elke aanraking van de zenuw met chirurgische instrumenten kan zwelling van de zenuw veroorzaken, waardoor de functie na de operatie tijdelijk belemmerd kan worden. De uitgebreidheid van de operatie bepaalt de ernst van tijdelijk verminderde spieractiviteit in één gelaatshelft. Hierdoor ontstaat een (gedeeltelijk) scheef gezicht.

Voorafgaande aan de operatie valt niet vast te stellen bij wie en hoe ernstig functievermindering zal optreden. Wanneer het oog na de operatie niet gesloten kan worden, is het dragen van een horlogeglasverband (pleisterverband met ingebouwd doorzichtig gedeelte) ’s nachts nodig, naast het gebruik van oogdruppels om uitdroging van het oog te voorkomen. Bij goedaardige tumoren is het risico op blijvende uitval klein. Een minder functionerende aangezichtszenuw, die tijdens de operatie volledig intact is gebleven, herstelt meestal zonder behandeling in de loop van enkele weken tot maanden. Dit herstel kan niet worden bespoedigd.

Veranderde gevoelssensatie

Om het gezwel in de oorspeekselklier adequaat te verwijderen is het niet altijd mogelijk om een belangrijke gevoelszenuw van de huid in de hals te sparen. Dit veroorzaakt na de operatie een verdoofd gevoel van de oorschelp en het operatiegebied. Na verloop van enkele maanden wordt het verdoofde gebied steeds kleiner en vaak herstelt het helemaal. De gevoelszenuw voor de oorlel blijft in principe behouden, tenzij deze vast zit aan het gezwel. In dat geval blijft de oorlel gevoelloos.

Litteken en hechtingen

Na het verwijderen van een gedeelte van de oorspeekselklier zal er een litteken ontstaan. Dit litteken laten we zoveel mogelijk in bestaande huidplooien lopen zodat dit achteraf zo min mogelijk opvalt. Verwijdering van een gedeelte van de oorspeekselklier zal echter ook tot volumeverlies aan de aangedane zijde leiden. Dit kan een enkele keer zichtbaar zijn als een “deuk” in het gelaat.

De wond van de operatie ligt in de schaduw van de onderkaak in een huidplooi, zodat het litteken na enkele maanden nauwelijks meer zichtbaar is. Meestal gebruiken wij oplosbare hechtingen en hoeven deze dus niet te worden verwijderd

Transpireren van de wang (Syndroom van Frey)

Bij het verwijderen van (een deel van) de oorspeekselklier worden, met het oog onzichtbare, zenuwtakjes doorgesneden, die belangrijk zijn voor de speekselproductie. Na de operatie kunnen deze doorgesneden zenuwtakjes vergroeien met zenuwuiteinden van zweetkliertjes in de wang, waardoor een soort ‘kortsluiting’ ontstaat. Op de langere termijn kan dit leiden tot zweetvorming van de huid in het operatiegebied bij eten en drinken. Ook het ruiken of zien van voedsel kan tot een dergelijke reactie leiden. Dit is goed te behandelen met botulinetoxine injecties in de huid. Deze injectie kan door de KNO-arts worden gegeven.

Risico en complicaties

Risico's en complicaties

Risico's

MfW1EthRGO0wDvLRATBw9RttyCFGgOKXxMG5lhfA

De kans op complicaties is bij deze operatie klein. De volgende complicaties kunnen voorkomen.

Nabloeding
Wanneer de wonddrain fors gaat lopen en de wang dikker wordt is er sprake van een nabloeding. Het is dan meestal noodzakelijk opnieuw de wond onder narcose te openen en een bloedend bloedvaatje dicht te maken.

Ontsteking
Soms blijft het wondgebied (te) pijnlijk en is het tevens gezwollen en rood bij lichamelijk onderzoek. U krijgt hiervoor soms een antibioticumkuur.

Uitval aangezichtszenuw
Een blijvende uitval van de aangezichtszenuw kan optreden, maar is uiterst zeldzaam. Bij een goedaardig gezwel in de oppervlakkige kwab is dit risico kleiner dan 1%. Wel ontstaat er regelmatig een tijdelijke (gedeeltelijke) uitval van de aangezichtszenuw (met name de mondtak). Deze tijdelijke uitval herstelt zich over het algemeen snel.

Ontstoken oog
Als door de aangezichtsverlamming het oog niet meer (geheel) sluit, kan de oogbol uitdrogen en een oogontsteking optreden. Er ontstaat een pijnlijk, tranend, rood oog. Behandeling met een horlogeglasverband en/of oogdruppels is dan (ook overdag) nodig. Zelden hoeft een oogarts te worden ingeschakeld.

Belangrijk

Complicaties

l7eiyFTvhI90b5f1Cn6P0MqsVxisWw0FOyqbSF0Y.png

Als u weer thuis bent, kunnen zich onverhoopt klachten voordoen. Als u één van de volgende klachten hebt, neem dan contact op met de polikliniek KNO, te bereiken op telefoonnummer (0570) 53 50 95.

  • Koorts hoger dan 38,5 graden Celsius.

  • Roodheid en/of zwelling van het operatiegebied.

  • Bij erge pijn, ondanks paracetamol

  • Als u de situatie niet vertrouwt.

Mocht de polikliniek niet bereikbaar zijn, dan kunt u bij dringende problemen bellen met de Spoedeisende Hulp, te bereiken op telefoonnummer (0570) 53 53 00.

Vragen

en meer informatie

a1i8vXIEuD0ysb4jbDdVnBli9atP6XieiFAFpqwq.png

Verhinderd?

Wanneer u onverwacht verhinderd bent, geef dit dan zo spoedig mogelijk door zodat iemand anders in uw plaats kan worden opgeroepen.

Vragen?

Heeft u na het lezen van deze informatie nog vragen? Dan kunt u contact opnemen met de polikliniek KNO, te bereiken op telefoonnummer (0570) 53 50 95.

Meer informatie

Qj1pv3v3hY057gZ9ekSq6DFhjo016YziYJVXSDeb

Kijk voor meer informatie ook op www.dz.nl.

Rechten en regels. Kent u ze?

XtfhaxB1hkb1U0FjvyGrdd6fgbnXOkFtyVkpFgHo.png

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.