Lees voor

Plaatsen van een nieuwe pacemaker

Inleiding

Waarom krijgt u een pacemaker?

q1ZilOQW8TmhHXnfMMkTLM7zBlWj7ioAIgAOamFN.png

Het hart is een spier die als pomp werkt. Door het voortdurend samentrekken en ontspannen van de boezems en de kamers wordt het bloed in het lichaam rondgepompt. Bij hartritmestoornissen is er iets aan de hand met het ritme of het tempo waarin het hart pompt, waardoor u mogelijk een pacemaker nodig heeft.

Een pacemaker is een klein apparaatje om de regelmaat van het hartritme te bewaken en te sturen, bedoeld voor mensen die een bepaalde hartritmestoornis hebben.

Zodra het ritme een afwijking vertoont, geeft een pacemaker een klein stroomstootje af, waardoor de boezems en de kamers niet te traag samentrekken.

Onderzoek

Met verschillende onderzoeken stelt uw cardioloog vast of u een pacemaker nodig hebt, en zo ja, welk type.

8GNeN9GgOwShw9AFE8KZzNGLrmxkpR3FiRnqZ8kX.jpeg

Met een elektrocardiogram (ECG) worden de elektrische prikkels in uw hart gemeten. Vaak laat uw arts u ook een 24- of 48-uurs ECG-registratie (ook wel holteronderzoek genoemd) doen. U krijgt dan een kleine recorder met geheugenchip mee. Via een aantal plakkers op uw borst registreert het apparaatje de hartslag. Met behulp van de geheugenchip ziet de cardioloog hoe uw hart reageert op rust en op verschillende soorten inspanning.

Het kan ook zijn dat uw hartritme tijdens een opname op de hartbewaking of verpleegafdeling G2 wordt geobserveerd. Dit kan middels een monitor of telemetrie. Indien u bewaakt wordt door de monitor, heeft u meerdere elektrodedraden die het hartritme bewaken en verblijft u op de kamer. De telemetrie draagt u in een tasje bij u. Er zitten vijf elektrodedraden aan vast die op uw borst worden geplakt. De telemetrie registreert het hartritme.

Soms geven deze onderzoeken niet genoeg duidelijkheid. Dan kan uw cardioloog voorstellen om tijdelijk een hartritmemonitor te implanteren. Dit is een kleine recorder, zo groot als een USB-stick die onder de huid vlak naast het borstbeen wordt geplaatst.

Het hartritme

QAYapapcJ3mfdQ5Dvb4IEa4jk8PE64NZhotqNGPS

De boezems en de kamers knijpen na elkaar samen door een elektrische prikkel die begint in de sinusknoop. Dat is een soort regelcentrum in de rechter boezem. De elektrische prikkel gaat eerst naar de boezems en daarna door naar de kamers.  De boezems en de kamers zijn elektrisch van elkaar gescheiden: de stroom loopt dus altijd van de boezems naar de kamers. Wilt u meer weten over de werking van het hart? En hierover een filmpje bekijken? Kijk dan op de website van de Hartstichting: bouw van het hart.

Bij een hartritmestoornis is er iets aan de hand met het hartritme of het tempo waarin het hart pompt. Het hart kan zowel te snel als te langzaam kloppen. Het lichaam probeert het probleem zelf op te lossen, maar vaak lukt dit niet voldoende. U kunt klachten krijgen als moeheid, duizeligheid en kortademigheid. Wilt u meer weten over de verschillende soorten hartritmestoornissen? Kijk dan op de website van de Hartstichting: hartritmestoornissen. 

Opnamedatum

Opname datum

KEyMOGhokE32ugiRN6Zj2MVcMRvuCw7KI7VrCEs2.jpeg

U krijgt thuis een bericht over datum en tijdstip van de opname en waar u zich kunt melden.

Belangrijk

Heeft u koorts of koorts gehad vlak voor de opname?

54cQd0TAAMyhcByRWPh3pI5wA8dvBzClhv8pEwCZ.png

Als u koorts heeft of koorts heeft gehad vlak voor de opname moet u dit melden. U heeft dan namelijk meer kans op een infectie

Medicijnen

Bereid u voor door de onderstaande stappen goed door te lezen.

Belangrijk

Bloedverdunners (antistollingsmiddel)

NgR7MXs6XudpUQkfdA4SaOWh1SxRXpUxIBzRJjCF.png

Gebruikt u bloedverdunnende medicijnen via de Trombosedienst?
Ja. Als u Acenocoumarol of Fenprocoumon gebruikt wordt er bij u een bloedwaarde (INR) van te voren bepaald. Acenocoumarol moet u 3 dagen van te voren stoppen en Fenprocoumon 6 dagen van te voren, tenzij uw cardioloog en/of trombosedienst anders met u heeft afgesproken.

Nee. Dan hoeft u niets te doen.

Andere medicijnen

BQ2laIPUvyiLOx1EKvRQwPVWXkF45GwSIZlR21ou.png

Wanneer u Dabigatran (Pradaxa), Eliquis (Apixaban), Rivaroxaban (Xarelto), Edoxaban (Lixiana) gebruikt, mag u deze de dag voor ingreep en de dag van ingreep niet innemen. 

Gebruikt u plastabletten? Neem deze dan na de ingreep in.

Overige medicijnen kunt u gewoon innemen, tenzij de cardioloog anders met u heeft besproken 

Veelgestelde vragen

  • Ik heb Diabetes Mellitus (suikerziekte); mag ik mijn medicijnen innemen? Ja, u neemt op de dag van het onderzoek uw medicijnen in zoals u gewend bent;

  • Ik gebruik Acetosal/Acetylsalicylzuur en/of Clopidogrel en/of Ticagrelor/Brilique; mag ik daar gewoon mee doorgaan?
    Ja, u mag dit gewoon gebruiken.

Thuis regelen

Nagellak of kunstnagels

eKCG8zBZXactuGiVOQIos9aFo6eo5leyYqHQ6kZt.png

Verwijder eventueel nagellak of kunstnagels. Uw nagels moeten zichtbaar zijn om de doorbloeding te kunnen controleren;

Resistente bacterie ​(BRMO)

l7eiyFTvhI90b5f1Cn6P0MqsVxisWw0FOyqbSF0Y.png

Als u drager bent van een Bijzonder Resistente Micro-Organisme ofwel BRMO (bijv. MRSA of ESBL), kan dit voor uzelf en voor medepatiënten een risico vormen bij het ondergaan van een medische behandeling. Als u besmet bent of bent geweest met een BRMO, meldt dit dan zo spoedig mogelijk op de polikliniek Cardiologie.

Verder is het heel belangrijk dat u doorgeeft aan ons als u:

  • In de afgelopen twee maanden behandeld of opgenomen bent geweest in een buitenlandse zorginstelling;

  • In de afgelopen twee maanden opgenomen bent geweest in een Nederlands ziekenhuis of verpleeghuis waar een resistente bacterie aanwezig was;

  • In een instelling voor asielzoekers woont of u daar in de afgelopen twee maanden heeft gewoond;

  • Beroepsmatig in contact komt met varkens of vleeskalveren of vleeskuikens (bijvoorbeeld: varkens- en kalverhouders, veeartsen, medewerkers slachthuis).

Geldt een van bovenstaande punten voor u?
Geef dit dan door aan de polikliniek Cardiologie, telefoonnummer 0570 535000. U wordt dan eventueel onderzocht op de aanwezigheid van resistente bacteriën. Is er zo’n bacterie aanwezig? Dan nemen we in het ziekenhuis voorzorgsmaatregelen om de verspreiding van de bacterie te voorkomen.

Heeft u allergieën?

bqzaXonFADEmm8YqOAq5cfkyH5HpXhvslzRlrwd5.jpeg

In het ziekenhuis wordt u gevraagd of u eventuele allergieën heeft. Als dit niet gedaan is, maar u wel allergieën heeft die relevant zijn gedurende de opname of tijdens het onderzoek, vragen wij u dit door te geven aan de polikliniek Cardiologie, telefoonnummer 0570 53 50 00.

Wij adviseren u om waardevolle spullen thuis te laten.

PQq4eMj9kLwt2hehKdxLNOpLIrHDNt4bGT04inzD.png

Het ziekenhuis is niet verantwoordelijk voor vermissingen of beschadiging van uw eigendommen.

Meenemen

Meenemen

Wilt u het volgende meenemen:

  • Uw patiëntenpas;

  • Uw verzekeringsgegevens;

  • Legitimatiebewijs;

  • Een actueel overzicht van de medicijnen die u gebruikt (verkrijgbaar bij uw apotheek);

  • Medicijnen (indien van toepassing trombose doseringslijst).

Houd rekening met 1 overnachting

Na een pacemakerimplantatie gaan sommige patiënten dezelfde dag met ontslag en andere patiënten moeten een nacht blijven. Als u voor een dagopname in aanmerking komt, krijgt u hier van tevoren bericht over. Neem altijd spullen mee voor een overnachting, indien u toch langer moet blijven.

Bereid u voor op een overnachting.

  • Neem extra- en nachtkleding mee;

  • Gemakkelijke kleding;

  • Toiletartikelen;

  • Goede, stevige schoenen.

Plaatsen van een nieuwe pacemaker

Dag van de ingreep

Opname

zqMif4B9LqGzfQV68q65U9V1ylpRx7tiHd7tZ17N.jpeg

Voor het plaatsen van een nieuwe pacemaker wordt u opgenomen op verpleegafdeling G2. Op het afgesproken tijdstip meldt u zich bij de balie van afdeling G2 (route 250). Voor de opname maakt u eerst een hartfilmpje bij de polikliniek Cardiologie(route 79).

Belangrijk

Eten voor de ingreep

l1k0tZqbbvM9EWOlIvZJHYAbEaDQSehW0Cxu1zvl.png

Zorg dat u 's ochtends goed heeft ontbeten.
Vanaf 1 uur voor de ingreep mag u niet meer eten en drinken (niet langer).

Voorbereiding op uw operatie

hnbV4Plxd5cO9RXeWPIYUDjvY9CVwKw2Tf7rSw9A.jpeg
  • U kunt uw eigen medicijnen innemen, behalve eventuele plastabletten en bloedverdunners.

  • De verpleegkundige doet een aantal controles;

  • U krijgt een infuus in uw arm aan de zijde waar ook de pacemaker wordt geplaatst. Door dit infuus wordt antibiotica toegediend om de kans op wondinfecties zo klein mogelijk te houden.

  • U krijgt voor de implantatie een rustgevend tabletje;

  • U krijgt een operatie jasje aan;

  • Sieraden moeten af. Een bril, gehoorapparaat en/of kunstgebit mogen in- en opblijven;

  • U mag uw sokken aanhouden tijdens het onderzoek, het is namelijk koud op de behandelkamer;

  • Het is verstandig om voor de ingreep naar het toilet te gaan.

  • Nadat u helemaal bent voorbereid, wacht u op de patiëntkamer tot de verpleegkundige u naar de behandelkamer brengt.

De ingreep

Video

Het plaatsen van een nieuwe pacemaker

De nieuwe pacemaker wordt vlak onder de huid, meestal links onder het sleutelbeen geplaatst. U krijgt hierbij een plaatselijke verdoving en u bent wakker tijdens de implantatie.

De cardioloog maakt de elektrodedraad of -draden vast in het hart. De punt van een elektrodedraad heeft weerhaakjes of een flinterdun kurkentrekkertje, waarmee de elektrode aan de binnenzijde van de hartwand wordt vastgehaakt. Daarna groeien ze er zelf verder aan vast.

Om het apparaatje van de pacemaker te kunnen implanteren maakt de cardioloog een snee van 5 à 10 cm in de huid onder het sleutelbeen. Onder de huid maakt hij een ‘pocket’; dat is een ruimte waarin de pacemaker precies past. Vervolgens schuift hij via de sleutelbeenader de elektrodedraad of -draden naar de juiste plek in het hart.

Daarna legt de cardioloog de pacemaker in de pocket en maakt de elektrodedraad of -draden erin vast. Dan controleert hij of de pacemaker goed werkt, en sluit de pocket met een (oplosbare) hechtdraad. 

Duur

JwmxgE1c6NXJn98oSjfChNunSkEyUoWKhTxK3vZk.png

Het plaatsen van een nieuwe pacemaker duurt gemiddeld 1,5 tot 2 uur.

Plaatsen van een nieuwe pacemaker

Na de ingreep

kIoMQ74FuR6n7ZUJklmd6uAsSqYnRsN0oBnzVD4t.png

Op de behandelkamer wordt uw hartritme, bloeddruk en zuurstofgehalte in het bloed gecontroleerd. Als er geen problemen zijn mag u terug naar de afdeling.

Als u een nacht moet overblijven wordt u bij terugkomst op de afdeling aan de telemetrie gekoppeld, zodat uw hartritme bewaakt blijft. Bij een pacemakerimplantatie in dagopname hoeft u geen telemetriebewaking.

De verpleegkundige controleert uw wond op bloedingen en meet regelmatig uw temperatuur, hartslag en bloeddruk. Als u pijnklachten ervaart, kunt u de verpleegkundige om paracetamol vragen.

U moet drie uur in bed blijven liggen, tenzij er complicaties zijn, dan kan het langer zijn. Hierna mag u weer uit bed. Het is belangrijk om uw linkerarm zoveel mogelijk rust te geven.

Na de pacemakerimplantatie vinden een aantal controle-onderzoeken plaats. Er wordt een hartfilmpje gemaakt, een röntgenfoto van de borstkas en de pacemakertechnicus controleert de instellingen van de pacemaker. Bij een dagopname gebeurt dit dezelfde middag, als u een nacht moet blijven de volgende ochtend.

Met ontslag

Wanneer de controle-onderzoeken hebben plaatsgevonden en de arts deze heeft beoordeeld mag u met ontslag.

U krijgt de volgende informatie mee:

  • Adviezen voor thuis;

  • Een afspraak voor wondcontrole bij de verpleegkundige. De afspraak bij de pacemakertechnicus en cardioloog krijgt de patiënt thuisgestuurd.

U komt regelmatig voor controle terug bij de pacemakertechnicus en cardioloog.

Niet autorijden

Zsi6i2SYmFrN24Vpt24z1URt9aDNt5Uz6oYgmLIH.png

U mag na de pacemakerimplantatie niet zelf fietsen of autorijden. Regel daarom iemand die u naar huis kan brengen.

Controles

Kt3s64Oqp79FfaCCUelYpNTZUXwooOJjhNrGOrkf.png

Controles

Na de implantatie moet u regelmatig bij de pacemakertechnicus (en de cardioloog) voor controle komen. De pacemaker wordt dan optimaal ingesteld.

De pacemakertechnicus kan met een apparaat, die hij tegen uw borst houdt, de chip aflezen en programmeren/bijstellen. Ook wordt bij elke controle de resterende levensduur van de batterij gecontroleerd. Daarnaast krijgt u een pacemakerpas. 

Risico's op complicaties

Mogelijke complicaties

vN4subcXQ7dG823LRcrtxNxC7TRKDMz886oEC4zx.png

Zoals bij alle medische behandelingen zijn aan de plaatsing van een pacemaker ook risico's verbonden. Zoals:

  • Bloeduitstortingen van de huid op de plek van de pacemaker.

  • Bloeding in het onderliggend weefsel.

  • Ontsteking.

  • Verplaatsing van de pacemakerdraden. Deze kunnen losgaan en maken dan geen contact meer. De draden moeten dan opnieuw worden vastgezet.

  • Tamponade.

  • Pacemakersyndroom.

Wordt het bloedvat gebruikt dat onder het sleutelbeen loopt? Dan is er een klein risico op het krijgen van een klaplong doordat er lucht komt tussen de longbladen. U krijgt na de ingreep een röntgenfoto van uw longen om dit te controleren.

Belangrijk

Wanneer contact opnemen?

iFufoZmkT2zr9U2iCFOv9tnVBIjwDPfICVGOMMXe.png

Neem contact op met het ziekenhuis bij wondproblemen, zoals:

  • Roodheid

  • Zwelling

  • Pijn

  • Koorts (boven de 38ºc)

  • De wond blijft vochtig

  • De wond is open gegaan.

Een ontsteking kunt u herkennen als de huid rondom de wond dik, rood, warm of vochtig wordt, als de wond bloedt of als de wond pus uitscheidt. Neem ook contact op als u aanhoudende pijn of koorts heeft.

Neem contact op binnen kantoortijden met de polikliniek Cardiologie telefoonnummer: 0570 53 50 00.

Heeft u buiten kantoortijden een vraag die niet kan wachten?
Dan kunt u tot 7 dagen na ontslag bellen met de Eerste Harthulp.
Bereikbaar op tel.: 0570 53 53 05.
Bent u langer dan 7 dagen geleden ontslagen?
Neem contact op met uw huisarts, tenzij anders is afgesproken.

Leefregels

De wond

zOMCYSkX6h263KDkRimznkf1nC5EgfrCMAvZwCLT.jpeg

Houdt thuis de wond goed in de gaten en let op ontstekingsverschijnselen.
Bij vermoeden van een infectie van de wond is het belangrijk om altijd contact op te nemen met het ziekenhuis. Een infectie kunt u herkennen aan de volgende symptomen: de huid rondom de wond wordt dik, rood, warm of vochtig, de wond begint te bloeden of er komt pus uit. Neem ook contact op als u aanhoudende pijn of koorts ervaart.

Als u de wondzorg niet zelf kan doen en u hulp nodig heeft via een thuiszorgorganisatie of instelling, geef dit aan bij opname. Het transferbureau regelt vanuit het ziekenhuis dat de zorg wordt ingezet.

De wond moet dagelijks worden gecontroleerd, indien nodig de wond bedekken met een pleister. Als de wond droog is, hoeft er geen pleister meer op.

Na de ingreep

ulOfKV9ShlNEG9C3fVGsonKjV0BwQLWQHh7XIvEv.png
  • Hervat het gebruik van de bloedverdunners een dag na de implantatie, tenzij de arts anders adviseert.

  • Probeer de arm aan de kant van de pacemaker niet te zwaar te belasten.

  • Til de eerste zes weken geen zware dingen, zoals een volle boodschappentas.

  • Vermijd rekken, strekken en ronddraaiende bewegingen van de arm boven schouderhoogte tot aan de wondcontrole.

  • Probeer de arm niet achter het lichaam te brengen tot aan de wondcontrole. Pas bijvoorbeeld op met het aantrekken van de jas.

  • Probeer de arm wel te bewegen, anders ontstaan er mogelijk pijnklachten aan het schoudergewricht (frozen shoulder).

  • Fietsen wordt afgeraden tot aan de wondcontrole.

  • De eerste zes weken wordt sporten afgeraden (ook zwemmen).

  • Drie dagen na de implantatie mag u weer douchen, mits de wond de laatste 24 uur droog is gebleven. De eerste vier weken wordt afgeraden om rondom en op de wond zeep te gebruiken.

  • De eerste vier weken wordt baden afgeraden.

Autorijden

Zsi6i2SYmFrN24Vpt24z1URt9aDNt5Uz6oYgmLIH.png

Na de wondcontrole mag u weer autorijden. De pacemaker hoeft niet gemeld te worden bij het CBR.

Leven met een pacemaker

Met een pacemaker kunt u bijna alles doen wat u voorheen ook deed. U kunt meestal wel de pacemaker voelen, maar de draden voelt u in principe niet.

krZPwcoxObFGm29RwozWGAOWTcbTBYlOhBxOttEM

Sporten
Het is verstandig om eerst met uw cardioloog of pacemakertechnicus te overleggen welke sport u beoefent. De pacemakertechnicus houdt hier ook rekening mee bij de instelling van uw pacemaker.

Elektrische apparatuur
Uw mobiele telefoon vormt geen risico als u deze op minimaal 15 cm afstand van de pacemaker houdt. Stop uw mobiele telefoon dus niet in uw borstzak aan de pacemakerkant. In principe is gebruik van andere elektrische apparaten toegestaan. Bij twijfel kunt u contact opnemen met de pacemakertechnicus.

De huidige pacemakers die geïmplanteerd worden zijn MRI-proof.

Wij raden het gebruik van een elektrische deken af. Deze kan de werking van de pacemaker verstoren.

Controlepoortjes
De controlepoortjes in winkels vormen meestal geen probleem voor uw pacemaker. Ook op luchthavens kunt u gewoon door de controlepoortjes. Wel kan het alarm afgaan omdat de apparatuur reageert op het metaal van de pacemaker. Laat dan uw pacemakerpas zien. Vaak zal het luchthavenpersoneel u handmatig controleren. Vraag in dat geval om een controle zonder magneetstaaf. De bodyscan levert geen risico op.

Werkhervatting
In sommige bedrijven kan apparatuur met elektrische of magnetische velden, o.a. apparatuur met zware transformatoren zoals in elektrische lasapparatuur, gevaar voor uw pacemaker opleveren. Bespreek met de cardioloog en/of pacemakertechnicus wat voor u een veilige afstand is.

Op vakantie
Reizen per auto, boot, trein of vliegtuig is geen enkel probleem. Neem wel altijd uw pacemakerpas mee. Als u naar het buitenland gaat, is het verstandig om een SOS Talisman te dragen. De invulstrookjes daarvan zijn in zes talen voorgedrukt, zodat u er zeker van kunt zijn dat u goed wordt geholpen als u iets overkomt.

Heeft de pacemaker invloed op uw seksleven?
Als u met uw pacemaker twee verdiepingen de trap kunt oplopen, kunt fietsen, tuinieren of in flinke wandelpas een blokje om kunt gaan, dan is de inspanning van het vrijen geen probleem. Levert het toch problemen op? Bespreek dit dan met uw partner en eventueel met de huisarts. Wilt u meer weten, kijk dan op https://www.seksualiteit.nl van het kenniscentrum Rutgers.

Psychische en sociale gevolgen
Iedereen reageert verschillend op het dragen van een pacemaker. Sommige mensen gaan gewoon door met hun leven alsof er helemaal niets aan de hand is. Anderen worden er wat onzeker en angstig van. Praat erover met uw partner of andere mensen in uw omgeving. Misschien hebt u behoefte aan een gesprek met iemand die ook een pacemaker heeft? Neem dan contact op met Harteraad: https://www.harteraad.nl. Blijft u langdurig zorgen maken of houdt u angstgevoelens, dan kan het goed zijn om een psycholoog te bezoeken.

Verwijderen van de pacemaker na overlijden 
Bij veel crematoria en begraafplaatsen geldt de regel dat de pacemaker moet worden verwijderd wanneer iemand is overleden. De nabestaanden moeten de uitvaartondernemer erop wijzen dat de overledene een pacemaker draagt. 

Vervangen pacemaker

tNVUGQVZD32DhURIeQLCru3Wge0UHvaIZP7Wlhcq.png

Het vervangen van een pacemaker

De batterij van een pacemaker raakt leeg na ongeveer 7 tot 10 jaar. De pacemaker wordt dan vervangen, maar de draden kunnen blijven zitten. De cardioloog maakt een kleine opening net boven het oude litteken. De oude pacemaker wordt eruit gehaald en losgemaakt van de elektrodedraden.

XtfhaxB1hkb1U0FjvyGrdd6fgbnXOkFtyVkpFgHo.png

Lees meer

U kunt veel medische informatie op het internet vinden. Hieronder volgt een lijstje met interessante en betrouwbare websites:

Vragen

Vragen?

a1i8vXIEuD0ysb4jbDdVnBli9atP6XieiFAFpqwq.png

Heeft u een vraag naar aanleiding van de opname?
U kunt u tot 7 dagen na ontslag bellen met de polikliniek cardiologie, telefoonnummer (0570) 53 50 00.

Heeft u buiten kantoortijden een vraag die niet kan wachten?
Dan kunt u tot 7 dagen na ontslag bellen met de Eerste harthulp, telefoonnummer (0570) 53 53 05.