Inleiding
Anesthesiologie
Binnenkort ondergaat u een operatie of behandeling, waarbij een vorm van locoregionale anesthesie (gedeeltelijke verdoving) nodig is, namelijk spinale en/of epidurale anesthesie.
In deze informatie leest u over de dag van de operatie: de voorbereiding, de aandachtspunten van de spinale en epidurale anesthesie en de nazorg die u kunt verwachten.
In deze informatie wordt verder over een operatie gesproken, daar waar het ook een behandeling kan zijn.
Wat is anesthesie?

Anesthesie betekent letterlijk ‘gevoelloosheid’, het verlagen of uitschakelen van pijn en andere prikkels. Anesthesie is een verzamelnaam. Er zijn verschillende anesthesietechnieken.
Welke vorm van anesthesie?

Tijdens de preoperatieve anesthesiologische screening is uw gezondheidstoestand in kaart gebracht en is besproken dat u voor de operatie een verdoving van uw onderlichaam krijgt (spinale anesthesie). Of er is met u besproken dat u een verdoving van een deel van uw lichaam krijgt (epidurale anesthesie). Dit kan bijvoorbeeld van uw borst, buik of benen zijn. Epidurale anesthesie is vooral bedoeld voor pijnbestrijding tijdens en na de operatie.
Spinale en epidurale anesthesie zijn dus beide ruggenprikken, maar verschillen in techniek en doel.
Operaties aan het onderlichaam kunnen in de meeste gevallen alleen met spinale anesthesie uitgevoerd worden. Soms wordt spinale anesthesie gecombineerd met algehele anesthesie (narcose) of epidurale anesthesie.
Epidurale anesthesie wordt tijdens een operatie altijd gecombineerd met algehele anesthesie of spinale anesthesie.
Voorbereiding thuis
Veranderingen in uw gezondheidstoestand

Wanneer er in de tijd tussen het bezoek aan de polikliniek anesthesiologie en de operatie iets verandert in uw gezondheidstoestand of medicatie gebruik, laat ons het weten.
Bel naar de polikliniek Anesthesiologie, telefoonnummer (0570) 53 51 31.
Opnametijd

1 werkdag voor de geplande operatiedatum wordt u gebeld door de verpleegkundige van de afdeling tussen 14.00 en 17.00 uur. U krijgt dan de tijd te horen dat u in het ziekenhuis aanwezig moet zijn op de dag van de operatie en op welke afdeling u zich moet melden.
Dag opname of klinische opname
Bij een dag opname wordt u 1 dag opgenomen op de dagbehandeling. Dezelfde dag gaat u weer naar huis. Zorg ervoor dat u de eerste nacht niet alleen thuis bent.
Bij een opname die meerdere dagen duurt, blijft u 1 of meerdere nachten opgenomen op een verpleegafdeling. Uw behandelend specialist zal beslissen wanneer u weer naar huis mag.
Wat neemt u mee?

Uw patiëntenpas. Heeft u deze nog niet of moet die worden gewijzigd? Meldt u zich dan bij het inschrijfpunt in de centrale hal. Vergeet in dat geval niet uw identiteitsbewijs en verzekeringspapieren mee te nemen.
U kunt ook bij uw apotheek aangeven dat het ziekenhuis gemachtigd mag worden om uw medicatie digitaal in te zien.
Uw medicijnen in de originele verpakking.
Iets te lezen.
Een oplader voor uw mobiel en een koptelefoon.
Het telefoonnummer van uw contactpersoon.
CPAP-apparaat meenemen

Heeft u Obstructief Slaap-Apneu (Syndroom)? En gebruikt u hiervoor een CPAP-apparaat? Neem dit dan alleen mee bij een klinische opname in het ziekenhuis als de spinale en/of epidurale anesthesie wordt gecombineerd met algehele anesthesie.
Sieraden en piercings

Voor de operatie moet u alle sieraden en eventuele piercings afdoen.
Crèmes, make-up, nepwimpers en nagellak

Op de dag van de operatie mag u geen (gezicht)crèmes en make-up dragen.
Nepwimpers die u zelf kunt verwijderen, dienen verwijderd te worden.
Kunstnagels, nagellak, gellak, gelnagels mogen blijven zitten, tenzij deze zwart, paars of donkerblauw van kleur zijn. In dat geval moet de lak van ten minste 1 nagel van elke hand verwijderd/vrijgemaakt worden.
Hulpmiddelen


Een bril, gehoorapparaat en/of gebitsprothesen kunt u blijven dragen en kunt u, als dit nodig is, vlak voor de operatie (in de operatiekamer) af- of uitdoen.
Als u lenzen draagt, moet u deze van tevoren uitdoen.
Rook niet en gebruik geen drugs

Rook niet in de uren voor de operatie en gebruik ten minste 24 uur voor de operatie geen drugs.
Afspraken over uw medicijnen

De anesthesioloog heeft u informatie gegeven tijdens de preoperatieve anesthesiologische screening over welke medicijnen u wel en niet mag gebruiken op de dag van de operatie. Volg deze instructies altijd op.
Borstvoeding rondom een operatie

U geeft borstvoeding en krijgt een operatie. Het ondergaan van een operatie met anesthesie is geen reden om te moeten stoppen met de borstvoeding.
Het advies is om vlak voor de operatie nog te voeden of te kolven. In de meeste gevallen kunt u direct na de operatie weer borstvoeding geven, zodra u goed wakker bent en zich goed voelt. Het is niet nodig om uw melk af te kolven en weg te gooien (''pump & dump'').
De medicijnen die tijdens en na de operatie worden gebruikt, komen slechts in zeer kleine hoeveelheden in de moedermelk en zijn veilig voor uw baby. Uw behandelend specialist en anesthesioloog houden hier standaard rekening mee.
Neem contact op met de polikliniek van uw behandelend specialist als uw baby ongewoon suf is, slecht drinkt of als u zich zorgen maakt.
Eten en drinken
wanneer u spinale en epidurale anesthesie krijgt.
Veiligheid
In verband met uw veiligheid moet u een lege maag hebben voor de operatie. De operatie kan niet doorgaan als u zich niet strikt aan onderstaande regels houdt.
Afspraken over eten en drinken
Opname vóór 12 uur | Opname ná 12 uur |
|---|---|
Wordt u vóór 12 uur opgenomen? Volg de volgende regels:
Tot 00:00 uur 's nachts: U mag normaal eten en drinken.
Tot 2 uur voor het melden in het ziekenhuis: U mag maximaal 100 ml per uur helder drinken. ![]() | Wordt u ná 12 uur opgenomen? Volg de volgende regels:
Tot 00:00 uur 's nachts: U mag normaal eten en drinken.
Vóór 8 uur 's ochtends: U mag 1 beschuit met jam en 1 glas helder drinken. ![]() Tot 2 uur voor het melden in het ziekenhuis: U mag maximaal 100 ml per uur helder drinken. ![]() |
Wat is helder drinken?
Heldere dranken zijn | Niet toegestaan zijn |
|---|---|
Water, thee, aanmaaklimonade verdund met water, waterijsje, heldere sap en zwarte koffie. | Melkproducten zoals drinkyoghurt, karnemelk en melk. Koolzuurhoudende (fris)dranken |
Medicijnen
Neem altijd met zo weinig mogelijk water.
Medicijn | Mag ik het nemen? | Extra uitleg |
|---|---|---|
Bloedverdunners | Nee Ja | Volg de brief Zoals u normaal gebruikt |
Kortwerkende insuline | Nee | Niet op de operatiedag |
Alle andere medicijnen | Ja | Zoals u normaal gebruikt |
Tip:
- Lees de brief van de anesthesioloog goed door.
- Als u twijfelt, bel uw ziekenhuis voor de zekerheid.
Voorbereiding op de verpleegafdeling
Waar kunt u zich melden?

Op de dag van de opname meldt u zich op de afgesproken afdeling, die u 1 werkdag van tevoren telefonisch heeft doorgekregen.
Tijdens uw opname

Tijdens uw opname worden er ter controle verschillende vragenlijsten doorgenomen.
Premedicatie

U krijgt ongeveer een half uur voor de operatie uw premedicatie. Dit bestaat uit pijnmedicatie, eventueel een maagbeschermer en in de meeste gevallen ook rustgevende medicatie. Dat mag u innemen met een slokje water.
Toilet

Ga na opname op de verpleegafdeling nog plassen zodat u met een lege blaas naar de holding (voorbereidingsruimte van de operatieafdeling) komt.
Operatiejas

U mag u omkleden en alleen een operatiejas aantrekken. De verpleegkundige vertelt u of u uw ondergoed mag aanhouden.
De operatie
De operatie
met spinale en epidurale anesthesie.
Naar de holding
In het Deventer Ziekenhuis wordt vaak op de holding van de operatieafdeling de epidurale anesthesie gezet. Om die reden wordt u een half uur tot een uur voor de operatie al naar de holding gebracht.
Op de operatiekamer

Op de operatiekamer wordt samen met u en het operatieteam een laatste vragenlijst doorgenomen.
Na deze controle wordt er met de spinale anesthesie gestart (en in sommige gevallen met de algehele anesthesie).
(voor meer informatie over algehele anesthesie bekijk de divi algehele anesthesie: https://indiveo.services/divis/weblink/hSBmKnkQQYRXBwBk)
Spinale anesthesie
In tegenstelling tot in het filmpje is het krijgen van sedatie (een licht slaapmiddel ook wel 'roesje' genoemd) niet altijd mogelijk.
Als u alleen spinale anesthesie (of in combinatie met epidurale anesthesie) krijgt, bent u tijdens de operatie bij kennis. U ziet niets van de operatie omdat alles met (steriele) doeken wordt afgedekt.
Soms is het mogelijk om naar muziek te luisteren of sedatie te krijgen om het voor u comfortabeler te maken. Dit kunt u met de anesthesioloog bespreken.
Epidurale anesthesie (ruggenprik)
In tegenstelling tot in het filmpje wordt in het Deventer Ziekenhuis de epidurale verdoving op de holding in uw eigen bed gezet.
Na de operatie
na de operatie.
Recovery (Uitslaapkamer)
Duur van de verdoving

Spinale anesthesie
Afhankelijk van het toegediende medicijn:
duurt de verdoving 1,5-2 uur en is na 4-5 uur uitgewerkt of
duurt de verdoving 2-3 uur en is na 6-8 uur uitgewerkt.
Als de verdoving is uitgewerkt komen de beweging en het gevoel weer helemaal terug.
Epidurale anesthesie
De epidurale anesthesie duurt zolang als de pijnmedicatie door de katheter via een pompje wordt gegeven. Het is dus een continue pijnstilling.
Blaaskatheter (slangetje in de blaas)

Bij epidurale en spinale anesthesie zijn ook de zenuwen naar de blaas verdoofd. Dit betekent dat u tijdelijk niet kan plassen. Omdat de blaas zich wel normaal vult, kan het zijn dat de blaas te vol wordt.
Indien bij een spinale anesthesie de verdoving te lang duurt, kunt u tijdelijk een blaaskatheter krijgen.
Bij epidurale anesthesie krijgt u altijd een blaaskatheter, aangezien deze pijnstilling continu en langduriger werkt.
Verdoofd gevoel en zware benen bij epidurale anesthesie

Na de operatie kunt u merken dat uw borst, buik of benen verdoofd zijn, omdat u daar minder pijn, koude en aanraking voelt.
Als uw benen zwaar voelen en de beweging moeilijk gaat, is dat van de verdoving. Dit kan het zelfstandig mobiliseren bemoeilijken. Bespreek dit met de verpleegkundige. Als het nodig en mogelijk is, kunnen we de verdoving aanpassen,.
Drinken na de operatie

Na de operatie kunt u een waterijsje of wat water krijgen op de recovery. Mag dat niet? Dan krijgt u alleen vocht via een infuus.
Waarom een waterijsje?
Een waterijsje kan helpen om misselijkheid, een vieze smaak in de mond en keelirritatie te verminderen. Het verkoelt, kan een pijnstillend effect hebben en zorgt ervoor dat u wat vocht en suikers binnenkrijgt.
Gebruik van medicijnen

U mag uw eigen medicijnen na de operatie weer innemen, tenzij de arts hierover andere afspraken met u maakt.
Niet deelnemen aan het verkeer

U mag na een operatie niet aan het verkeer deelnemen. U bent niet verzekerd. Zorg ervoor dat iemand u komt ophalen op het moment dat u naar huis kunt.
Pijnbestrijding
na de operatie.
Na iedere operatie bestaat de kans dat u pijn heeft. De ernst hangt af van de operatie die u heeft ondergaan en van uw eigen pijnbeleving. Voor een spoedig herstel is het noodzakelijk dat de pijnklachten goed worden behandeld.
Pijnbestrijding na de operatie

Na de operatie wordt er vaak een combinatie van verschillende pijnstillende middelen voorgeschreven door de anesthesioloog.
De standaard pijnmedicatie (Paracetamol en indien mogelijk een NSAID = ontstekingsremmend pijnstillend medicijn) worden op vaste tijden gegeven.
Na sommige operaties is de standaard pijnmedicatie niet voldoende en wordt er naast de standaard medicatie andere (sterkere) pijnstillende middelen voorgeschreven. De toediening hiervan kan via tabletten, zetpillen, injecties, het infuus of een ingebrachte katheter.
Controle van de pijn(bestrijding) tijdens uw opname

Verpleegkundige
Tijdens uw opname wordt (na de operatie) regelmatig door de verpleegkundigen geïnformeerd naar de mate van pijn en het optreden van eventuele bijwerkingen.
Indien de pijnbestrijding op dat moment goed is, hoeft er geen actie te worden ondernomen.
Indien de pijnbestrijding tekort schiet/onvoldoende is, mag de verpleegkundige extra pijnstilling toedienen, mits er aan een aantal voorwaarden met betrekking tot uw algehele conditie voldaan wordt.
Bij bijwerkingen van uw pijnmedicatie beoordeelt de verpleegkundige of hier iets tegen gegeven kan worden.
Patiënt
Als u (buiten de controles van de verpleegkundige om) teveel pijn ervaart, kan u dit aangeven bij de verpleegkundige. Er wordt dan samen met u gekeken of er extra pijnmedicatie gegeven kan worden.
Medewerker afdeling anesthesiologie
Indien een PCA pomp (pomp met pijnmedicatie via het infuus dat door de patiënt zelf bediend kan worden), epidurale katheter of plexus katheter is afgesproken voor pijnbestrijding na de operatie, zal iedere dag een medewerker van de afdeling anesthesiologie bij u langs komen om in overleg met de verpleegkundige de pijnbestrijding te controleren en te regelen.
Pijnbestrijding thuis na een operatie in dagbehandeling

Indien de operatie wordt uitgevoerd in dagbehandeling mag u dezelfde dag naar huis.
U moet thuis zelf voor Paracetamol tabletten/zetpillen zorgen.
Andere medicatie die wordt voorgeschreven tegen de pijn, is na de operatie af te halen bij Dienst Apotheek Salland, gelegen naast de hoofdingang van het Deventer Ziekenhuis.
Wanneer de pijnmedicatie onvoldoende werkt of u bijwerkingen ervaart van de pijnmedicatie, neem dan contact op met de polikliniek van uw behandelend specialist. En buiten kantoortijden met de spoedeisende hulp (SEH), telefoonnummer (0570) 53 53 00.
Risico's en complicaties
door anesthesie.
Tegenwoordig is het ondergaan van anesthesie zeer veilig. Ondanks alle zorgvuldigheid zijn complicaties niet altijd te voorkomen. Ernstige blijvende complicaties en overlijden direct door anesthesie zijn zeldzaam.
Bij algehele anesthesie wordt in wetenschappelijke studies meestal een kans genoemd in de orde van grootte van ongeveer 1 op 30.000 tot 1 op 100.000. Bij spinale, epidurale en regionale anesthesie zijn ernstige complicaties eveneens zeldzaam.
De precieze kans hangt af van uw gezondheid, de soort operatie en het type anesthesie. Uw anesthesioloog bespreekt met u welke risico's voor u persoonlijk belangrijk zijn.
Veel voorkomende bijwerkingen en risico’s
Veel voorkomende bijwerkingen en risico’s van anesthesie gaan over het algemeen vanzelf over of kunnen eenvoudig verholpen worden, ze zijn meestal van korte duur.
![]() | Misselijkheid en overgevenNa afloop van de operatie kunt u last krijgen van misselijkheid. Geef dit dan door aan bij de verpleegkundige. |
![]() | Duizeligheid en gevoel van flauwteTijdens de operatie kunt u vocht verliezen. Dit kan een lage bloeddruk veroorzaken, waardoor deze klachten optreden. Dit kan behandeld worden met geneesmiddelen en het toedienen van extra vocht via het infuus. |
![]() | Lagere bloeddrukAls bijwerking van spinale en epidurale anesthesie kan een lagere bloeddruk optreden. Enige verlaagde bloeddruk is geen probleem. Indien nodig kan de anesthesioloog daartegen maatregelen nemen en/of medicatie toedienen. |
![]() | Tintelende handenSoms komt het voor dat het verdoofde gebied zich verder dan bedoeld naar boven uitbreidt. U merkt dat doordat uw handen gaan tintelen. Soms heeft u hierbij het gevoel dat ademhalen moeilijker gaat. Indien het nodig is kan u wat extra zuurstof toegediend krijgen. Meestal gaat dit vanzelf over. Als het nodig is kan de anesthesioloog u hiervoor behandelen. |
![]() | Gevoel van kou of rillingenDit wordt veroorzaakt door warmteverlies tijdens de operatie. Dit kan behandeld worden met behulp van een deken met warme lucht. |
![]() | HoofdpijnDit kan worden veroorzaakt door de anesthesie, de operatie, een tekort aan vocht of stress. Meestal verdwijnt deze hoofdpijn na enkele uren tot dagen, maar indien nodig kan ze behandeld worden. Bij zowel spinale als epidurale anesthesie kan hoofdpijn optreden. Deze hoofdpijn onderscheidt zich van 'gewone' hoofdpijn doordat de pijn minder wordt bij platliggen en juist erger wordt bij overeind komen. Meestal verdwijnt deze hoofdpijn binnen een week vanzelf. Als de klachten zo hevig zijn dat u het bed moet houden, neem dan contact op met de anesthesioloog. Deze heeft mogelijkheden om het natuurlijk herstel te bespoedigen. |
![]() | JeukJeuk is een bijwerking van krachtige pijnstillers, maar kan ook voorkomen als gevolg van een allergische reactie. In beide gevallen kan dit behandeld worden. |
![]() | Moeite met plassenHet is belangrijk vlak voor de operatie geplast te hebben zodat de blaas leeg is. Soms is het nodig een urinekatheter te plaatsen of wordt de blaas eenmalig geleegd. |
![]() | Vermoeidheid, geheugen- en concentratieproblemenVooral bij oudere patiënten kunnen deze klachten optreden. Het is meestal tijdelijk, maar kan dagen tot weken duren. |
![]() | DelierKan optreden bij een meestal kwetsbare, oudere patiënt. Bij een delier ontstaat een plotselinge verwardheid bij een verminderd bewustzijn, waarbij de ernst van de klachten het ene moment erger kan zijn dan het andere moment. De behandeling bestaat uit het behandelen van de uitlokkende factoren, het toedienen van sommige medicijnen en het creëren van een veilige, vertrouwde omgeving voor de patiënt met het zoveel mogelijk in stand houden van de eigen, dagelijkse routines. |
![]() | Spier- en rugpijnTijdens de operatie ligt u de hele tijd in dezelfde houding op een vrij harde operatietafel. Hoewel ervoor wordt gezorgd dat u zo comfortabel mogelijk ligt, voelen sommige patiënten achteraf toch pijn of spierstijfheid.
|
Mogelijke complicaties door (spinale en epidurale) anesthesie
Verdoving werkt niet voldoendeSoms werkt de verdoving bij u niet voldoende. De anesthesioloog kan indien mogelijk wat (extra) verdoving bijgeven. Ook is het soms mogelijk dat de behandelend specialist wat (extra) plaatselijke verdoving bijgeeft door middel van een injectie. In andere gevallen is het beter om voor een aanvullende anesthesievorm te kiezen, bijvoorbeeld algehele anesthesie. De anesthesioloog zal dat met u bespreken. | |
ZenuwbeschadigingZenuwschade kan ontstaan door de operatie zelf, door een verkeerde ligging tijdens de operatie, gedeeltelijke verdoving gecombineerd met algehele anesthesie, het gebruik van een bloedleegteband of door een combinatie van deze factoren. Het kan leiden tot milde veranderingen in het gevoel, tintelingen en/of spierzwakte in 1 of meer spieren. Meestal is dit van korte duur. Soms kan dit weken tot maanden duren. Blijvende zenuwbeschadiging komt zelden voor. | ![]() |
Anafylaxie (allergische reactie) op medicatieEen anafylaxie op medicatie die bij anesthesie wordt gebruikt. Deze reactie kan ernstig zijn, maar de juiste behandeling is meteen beschikbaar. | ![]() |
Vraag de anesthesioloog gerust of de anesthesie in uw geval bijzondere risico’s met zich meebrengt.
Vragen
Heeft u nog vragen?

Heeft u na het lezen nog vragen, opmerkingen, klachten of complimenten, dan kunt u altijd tijdens kantooruren contact opnemen met de polikliniek Anesthesiologie, telefoonnummer (0570) 53 51 31.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.














