Wat is urineverlies?
Urineverlies
Urologie - Gynaecologie
Inleiding
Over urineverlies wordt nog weinig open gesproken, terwijl miljoenen mensen ermee te maken hebben. Het komt vaak voor, bij mensen van alle leeftijden. De klachten kunnen mild zijn, zoals een beetje urineverlies, maar ook ernstiger. Urineverlies wordt ook wel urine-incontinentie genoemd.

Urine-incontinentie betekent dat u ongewild urine verliest. U kunt uw plas niet goed ophouden, waardoor er urine wegloopt zonder dat u dat wilt. Dit kan gaan om een paar druppels, maar ook om de hele plas. Zowel vrouwen als mannen kunnen hier last van hebben.
Hoe ontstaat het?

Urine wordt in de nieren gemaakt en via de urineleiders naar de blaas gebracht. In de blaas wordt de urine bewaard totdat u moet plassen.
Om de plas op te houden, moet de blaasspier ontspannen zijn en de sluitspier juist aangespannen. Als u gaat plassen, gebeurt het omgekeerde: de blaasspier trekt samen en de sluitspier ontspant. Ook de bekkenbodemspieren helpen mee om urine op te houden.
Incontinentie ontstaat als u de controle over één of meer van deze spieren verliest.
Oorzaken
Urineverlies

Oorzaken van urine-incontinentie kunnen zijn:
afwijkingen aan de blaas zelf
bevalling
blaasontsteking
blaassteen
chronische ontstekingen
een te kleine blaas
moeilijk kunnen bewegen (verminderde mobiliteit)
neurologische stoornissen
obstipatie
operatie in de onderbuik of in het bekkengebied
prostaatproblemen
verzakking van de blaas of andere organen in het bekken
zwakke bekkenbodem
zwakke sluitspier van de blaas
4 verschillende vormen
Urineverlies
Stressincontinentie

Bij stressincontinentie is er sprake van urineverlies bij een verhoogde druk in de buik, bijvoorbeeld door hoesten, niezen, persen, bukken, tillen of lachen. Hier kan ook sprake van zijn bij het traplopen, dingen optillen, tijdens de seks of tijdens het sporten.
Het wordt veroorzaakt doordat de plasbuis niet voldoende afgesloten of ondersteund wordt tijdens druk verhogende momenten. Verzwakte bekkenbodemspieren (bijvoorbeeld na een bevalling), hormonale veranderingen in de overgang en operaties in het bekkengebied kunnen ook stressincontinentie veroorzaken.
Aandrangincontinentie

Bij aandrangincontinentie , ook wel urge-incontinentie genoemd, is er sprake van plotselinge hevige aandrang om te plassen waarbij het niet lukt om de plas op te houden.
Ook kan het voorkomen dat u niet goed uit kan plassen, omdat de bekkenbodemspieren vaak aangespannen zijn om de urine op te houden. Je moet vaak kleine beetjes plassen en soms gebeurt het dat je gedeeltelijk of de volledige plas kan verliezen. Deze hevige aandrang om te plassen kan bijvoorbeeld komen door een blaasontsteking, een blaassteen, een vergrote prostaat of door een neurologische aandoening. Vaak wordt er geen oorzaak van de aandrangincontinentie gevonden en spreken we over een overactieve blaas.
Overloopincontinentie

Bij overloopincontinentie is er sprake van urineverlies zonder dat er aandrang is om te plassen. Dit urineverlies is het gevolg van een overvolle blaas, waardoor de druk in de buikholte stijgt en urine weg kan lekken.
Bij mannen kan het komen door een vergroting van de prostaat of door een vernauwing in de plasbuis. Daarnaast kunnen neurologische aandoeningen (bijvoorbeeld multiple sclerose, een beroerte of een zenuwbeschadiging), een verzwakte blaasspier, blaasontstekingen of bepaalde medicijnen leiden tot het niet goed kunnen leeg plassen van de blaas.
Gemengde incontinentie

Hierbij is sprake van een combinatie van stress- en aandrangincontinentie.
Onderzoek
Afspraak

Een goed onderzoek door een arts of continentieverpleegkundige is belangrijk om de juiste behandeling te kunnen bepalen. Voor het gesprek met de arts ondergaat u eerst een aantal onderzoeken:
Uw urine wordt gecontroleerd.
U vult van tevoren een plaslijst in.
U plast op een speciaal toilet, waarbij de kracht van de urinestraal en de hoeveelheid uitgeplaste urine gemeten wordt
Daarna wordt met een echo-apparaat gekeken of er na het plassen nog urine in uw blaas achterblijft (Deze onderzoeken samen wordt ook wel flow/residu genoemd.)
Na deze onderzoeken heeft u een gesprek met de arts en/of continentieverpleegkundige. Die bespreekt uw klachten om een goed beeld te krijgen. Vervolgens wordt samen met u gekeken naar de meest geschikte behandelopties. De behandeling hangt af van de oorzaak en het type incontinentie.
Aanvullend onderzoek

Soms volgt er nog aanvullend onderzoek, bijvoorbeeld een cystoscopie (kijken in de blaas) of een urodynamisch onderzoek (het functioneren van de blaas wordt inzichtelijk gemaakt). Dit zal de arts tevoren met u bespreken.
Stressincontinentie
Behandeling
Bekkenbodemoefeningen

Bij urineverlies kunnen oefeningen worden voorgeschreven welke de bekkenbodemspieren kunnen versterken of ontspannen. Deze spieren ondersteunen de blaas en helpen de controle over de blaas te verbeteren. Dit kan onder begeleiding van een bekkenbodemfysiotherapeut of bekijk www.bekkenbodemonline.nl.
Gewichtsverlies

Overgewicht kan extra druk op de blaas en bekkenbodemspieren uitoefenen, waardoor urineverlies kan toenemen.
Afvallen helpt om urine-incontinentie te verminderen.
Tampon

Er zijn speciale incontinentietampons beschikbaar die kunnen worden gebruikt bij licht urineverlies, bijvoorbeeld tijdens het sporten. De tampon wordt in de vagina ingebracht om de plasbuis en blaashals te ondersteunen, om zodoende urineverlies te voorkomen of te verminderen.
Pessarium

Een pessarium is een zachte flexibele ring die in de vagina wordt geplaatst om de plasbuis en de blaas te ondersteunen (in geval van een verzakking) zodat lekkages van urine bij druk verhogende momenten worden verminderd.
Operatie

Als een operatie bij stressincontinentie wordt voorgesteld wordt er een sling (een dun bandje) onder de plasbuis geplaats om de plasbuis te ondersteunen.
Het doel van de operatie is om het afsluitmechanisme van de blaas te verstevigen zodat de urine minder gemakkelijk uit de blaas wegstroomt.
Behandeling met Bulkamid

Het doel van de behandeling met Bulkamid is om de plasbuis wat nauwer te maken. De uroloog spuit een speciale gelei (Bulkamid) in de wand van de plasbuis, net onder de blaas. De plasbuis wordt wat nauwer, waardoor ongewild urineverliesvermindert of zelfs verdwijnt.
De behandeling met Bulkamid is minder effectief dan een bandje onder de plasbuis en het effect kan na verloop van tijd verminderen. Hierdoor kunt u opnieuw last krijgen van urineverlies. Nieuwe injecties zijn dan mogelijk. Uw specialist zal de behandelopties met u bespreken.
Deze behandeling wordt niet in het Deventer Ziekenhuis gedaan. De uroloog verwijst u bij deze behandeling door naar een ander ziekenhuis.
Aandrangincontinentie
Behandeling
Bekkenbodemoefeningen

Bekkenbodemoefeningen kunnen helpen om de spieren van de bekkenbodem te versterken of te ontspannen, wat belangrijk is voor het verminderen van urineverlies.
Blaastraining

Bij deze behandeling leert u om plaspauzes te verlengen. Door regelmatig op vaste tijden naar het toilet te gaan, kan je de blaas trainen om de urine langer vast te houden.
Dieet- en leefstijladviezen

Soms kunnen veranderingen in dieet (minder cafeïne, minder koolzuurhoudende dranken, alcohol) en gewichtsverlies helpen om symptomen te verminderen. Ook een regelmatige stoelgang is belangrijk voor een goed functionerende blaas.
Medicijnen

Wanneer er geen oorzaak gevonden wordt voor de aandrangincontinentie kan er medicatie worden voorgeschreven welke de aandrang minder maakt.
PTNS (Percutaneous Tibial Nerve Stimulation)
PTNS (Percutaneous Tibial Nerve Stimulation) is een behandeling waarbij een zenuw in het onderbeen – de nervus tibialis – via een dun naaldje in de huid wordt gestimuleerd.
Door deze zenuw te stimuleren, kan de blaas beter gaan werken.
De behandeling gebeurt wekelijks op de polikliniek urologie. Na ongeveer 3 maanden wordt gekeken of de behandeling bij u effect heeft.
Botox-injecties

In sommige gevallen kan er Botox in de blaas worden geïnjecteerd om de blaas te ontspannen en de aandrang te verminderen. Soms plast u na de behandeling met Botox uw blaas niet goed meer leeg, waardoor u (tijdelijk) zelf de blaas moet leegmaken met een katheter. Als de kans hierop groot is, dan zal de arts met u bespreken om dit voor de Botox alvast aan te leren.
Overloopincontinentie
Behandeling
Plaatsen van een katheter

De eerste stap voor de behandeling van overloopincontinentie is de blaas leegmaken door het plaatsen van een katheter of het aanleren van zelfkatheterisatie.
Afhankelijk van de oorzaak van de overvolle blaas kan soms een operatie zinvol zijn om weer zelf te kunnen plassen.
Gemengde incontinentie
Behandeling
Behandeling bij gemengde incontinentie:
wat eerst?

Bij gemengde incontinentie is het belangrijk om te onderzoeken welke vorm de meeste klachten geeft.
In principe wordt eerst de aandrangincontinentie behandeld.
Leefstijladviezen
Voldoende vochtinname

Het kan zijn dat u minder bent gaan drinken in de hoop dat u daardoor minder vaak naar het toilet moet. Dit is echter niet verstandig.
Wanneer u te weinig vocht binnenkrijgt, wordt de urine geconcentreerder. Dit kan ervoor zorgen dat de blaas geïrriteerd raakt en de problemen erger worden.Vooral aandrangincontinentie kan hierdoor toenemen.
Zorg er dus voor dat u voldoende drinkt (1,5 tot 2 liter per dag, bij voorkeur water). Daarnaast kunnen alcohol, dranken waar cafeïne in zit en koolzuurhoudende dranken uw blaas extra prikkelen waardoor u vaker naar het toilet moet gaan. Drink daarom maximaal 2 cafeïne-dranken per dag. Koffie kunt u vervangen door cafeïnevrije koffie.
Gezonde voeding

Eet een vezelrijk dieet om obstipatie (verstopping van de darmen) te voorkomen. Obstipatie kan de druk op de blaas verhogen. Vezels zitten onder andere in volkoren producten en in groente en fruit. Vermijd ook pittig of zuur voedsel dat de blaas kan irriteren.
Voldoende lichaamsbeweging

Blijf actief en zorg voor voldoende lichaamsbeweging.
Bekkenbodemoefeningen

Oefeningen om de bekkenbodemspieren te versterken of ontspannen kunnen helpen bij het verbeteren van de controle over de blaas. Een bekkenbodemfysiotherapeut kan u hierbij helpen.
Ook kunt u de website www.bekkenbodemonline.nl raadplegen of de app URinControl downloaden.
Gewichtsverlies

Heeft u overgewicht, dan kan afvallen de druk op de blaas verminderen. Hierdoor vermindert het urineverlies. Een gewichtsafname van 8 procent in 6 maanden kan leiden tot 70 procent minder urineverlies.
Stoppen met roken

Roken kan de blaas irriteren en hoesten kan de druk op de blaas verhogen, wat zorgt voor meer urineverlies.
Op de website van Sinefuma over meer informatie over hulp bij het stoppen met roken.
Regelmatig naar het toilet

Probeer regelmatig naar het toilet te gaan (bijvoorbeeld om de 3-4 uur) om de blaas te trainen en ongewilde lekkages te voorkomen.
Kleding

Draag comfortabele en goed passende kleding die snel uitgetrokken kan worden zodat u snel naar het toilet kan wanneer dat nodig is.
Gebruik van opvangmateriaal bij urineverlies

Soms is urineverlies niet helemaal te voorkomen of te verhelpen. U kunt het dan draaglijker maken met absorberende producten, speciaal ontwikkeld voor urineverlies. Denk hierbij aan inleggers, verband of wasbaar incontinentie-ondergoed.
Voor zowel mannen als vrouwen zijn er veel verschillende soorten producten beschikbaar.
Voor mannen kan ook een condoomkatheter (externe katheter) een goede oplossing zijn. Die vangt de urine op buiten het lichaam, waardoor de kans op ongelukjes kleiner wordt.
Een continentieverpleegkundige kan u helpen om het juiste product te kiezen. Samen kijkt u naar een oplossing die goed bij uw situatie past. De kosten worden meestal grotendeels vergoed door de zorgverzekering.
Vragen
en meer informatie

Vragen?
Stel die dan tijdens uw eerst volgende afspraak. Mogelijk staat er al een afspraak bij een arts of continentieverpleegkundige gepland.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.
