Inleiding
Oogheelkunde
Na uitgebreid orthoptisch onderzoek is vastgesteld dat u een verstoorde fixatie disparatie heeft. Hier leest u wat dit precies betekent, welke klachten het kan veroorzaken en welke behandelmogelijkheden er zijn.
Wat is fixatie disparatie?

Alles wat we zien komt via de ogen in de hersenen terecht. De hersenen zorgen ervoor dat de twee beelden die uit de twee ogen afkomstig zijn, worden ervaren als één beeld. Als die twee beelden (van elk oog één) iets verschoven zijn ten opzichte van elkaar, corrigeren de hersenen dit. Dit noemen we fixatie disparatie.
Fixatie disparatie betekent dus dat de ogen heel licht van elkaar afwijken als ze naar hetzelfde punt kijken. Dit is normaal: het gebeurt bij iedereen en de hersenen corrigeren deze kleine afwijking automatisch, zonder dat we het merken. Iedereen heeft fixatiedisparatie als onderdeel van de normale samenwerking tussen de ogen.
Om deze samenwerking in kaart te brengen kan een fixatiedisparatie-curve gemaakt worden.
Onderzoek

Met het fixatiedisparatie-onderzoek worden afwijkingen in de samenwerking zichtbaar gemaakt. Tijdens het onderzoek kijkt u door een speciale bril met prisma‘s naar een kastje dat op 3 meter afstand staat. Op de buitenrand van het kastje staan letters en in het centrum staat een opening met twee lichtgevende verticale strepen. Terwijl u door de speciale bril kijkt, wordt gevraagd wanneer de strepen recht onder elkaar staan. Dan wordt de prismasterkte veranderd en moeten de strepen weer onder elkaar komen. Dit gaat net zolang door totdat alles dubbel wordt gezien of een van de lijnen verdwijnt.
De uitkomsten worden in een grafiek weergegeven: de fixatiedisparatie-curve. De fixatiedisparatie-curve geeft duidelijkheid over de mogelijkheden en onmogelijkheden van een eventuele behandeling.
Afwijkende fixatie disparatie
Als we over een verstoorde fixatie disparatie spreken, bedoelen we dat het samenspel en de verhouding tussen het samenvoegen van de beelden in de hersenen en het bewegen van de ogen niet goed verloopt. Aan het verloop van de fixatiedisparatie-curve kunnen we zien of de fixatie disparatie wel of niet afwijkend is.
Oorzaken en klachten
Oorzaken

Een verstoorde fixatie disparatie staat vaak op zichzelf. Er is geen aanwijsbare oorzaak. Wel kan erfelijkheid een rol spelen als er in de familie scheelzien of luie ogen voorkomen.
Klachten

Een verstoorde fixatie disparatie kan klachten geven, maar dat hoeft niet altijd het geval te zijn. Dit is onder andere afhankelijk van de aard van werkzaamheden, stressfactoren, vermoeidheid en ziekte.
De meest voorkomende klachten bij bij een afwijkende fixatie disparatie zijn:
hoofdpijn; met name in de loop van de dag, boven de ogen en na lezen en/of werken op de computer.
wazig zien; mensen niet kunnen aankijken, moeite met focussen, gevoel van wazig beeld ondanks goede gezichtsscherpte.
dansende letters.
branderige en vermoeide ogen.
druk achter de ogen.
problemen in drukke omgeving met veel bewegende beelden zoals in het verkeer / de winkel.
Behandeling
en adviezen
Geen behandeling
Er is geen behandeling voor een verstoorde/afwijkende fixatie disparatie. De samenwerking tussen de ogen is in de kinderjaren op deze wijze ontwikkeld en vastgelegd. Dit verandert niet meer op latere leeftijd.
Wel kunnen we proberen om de klachten te verminderen en de situatie zo acceptabel mogelijk te maken.
De orthoptist zal de passende adviezen met u doornemen.

Bril
Een bril op de juiste sterkte kan voor een stabieler en rustiger beeld zorgen. Zelfs als er sprake is van een lage sterkte, adviseren wij de bril te dragen. Soms is het nodig om op jongere leeftijd al een leesbril te gebruiken.

Aanpassing in werkzaamheden
Het is belangrijk goed te kijken naar de verdeling van de dagelijkse werkzaamheden. Meer afwisseling in uw werkzaamheden kan helpen uw klachten te verminderen.
Lang achter de computer zitten of lang lezen, raden wij af. Tussendoor activiteiten doen, die meer ontspannend zijn voor de ogen, raden wij juist aan.

Oefeningen
Wanneer het bewegen van de ogen en/of het vermogen tot scherpstellen onvoldoende is, kunnen we in sommige gevallen met oefeningen dit proberen te verbeteren. Hierdoor zijn de hersenen beter in staat om de oogstand onder controle te houden.

Prismabril
Bij een zeer kleine groep mensen wordt een prismabril voorgeschreven. Het gevaar van het geven van prismaglazen bij een verstoorde fixatie disparatie is dat de hersenen zich weer aan de prisma`s gaan aanpassen. Hierdoor kunnen de prisma`s na verloop van tijd geen effect meer hebben en moeten de prismaglazen mogelijk versterkt worden.

Oogspieroperatie
Wanneer er sprake is van scheelzien, kan soms een oogspieroperatie nodig zijn.
Kijken met één oog
Als het bovenstaande geen effect heeft, kan in zeldzame gevallen afdekken van één oog of monovisie een optie zijn. Het afdekken van een oog kan met een matglas of een speciale contactlens. Bij monovisie wordt het ene oog gebruikt om veraf te kijken en het andere oog om dichtbij te kijken.
Prismabril en oogoperatie
De effecten van een prismabril en oogspieroperatie bij een verstoorde fixatie disparatie zijn nog onvoldoende onderzocht. In een aantal gevallen hebben beide behandelingen een tijdelijk effect, daarom is ons beleid terughoudend. We denken alleen aan deze behandelingen als er geen andere mogelijkheden zijn en de klachten een grote invloed hebben op uw dagelijks leven.
Vooruitzichten

Voor zover bekend verandert de verstoorde fixatie disparatie niet. De samenwerking tussen de ogen wordt meestal niet slechter. Onder invloed van stress, ziekte en/of werk zullen de klachten de ene keer erger zijn dan de andere keer.
Vragen
en meer informatie
Verhinderd?
Wanneer u voor een controle onverwacht verhinderd bent, geef dit dan zo spoedig mogelijk door zodat iemand anders in uw plaats kan worden opgeroepen. U kunt dan meteen een nieuw tijdstip voor uw onderzoek afspreken.
Vragen?
Stel die gerust. De orthoptist en/of oogarts kunt u bereiken via de polikliniek Oogheelkunde, telefoonnummer (0570) 53 51 15.
Waar moet u zijn?

U kunt zich de afgesproken dag en tijd melden bij de polikliniek Oogheelkunde, route 1.
Meer informatie

Kijk voor meer informatie over het Deventer Ziekenhuis op dz.nl.
Klik hier voor meer informatie of kijk op oogartsen.nl.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.