Inleiding
Paramedisch Centrum - Diëtetiek
U heeft een voedingsadvies gekregen bij COPD. Hier krijgt u meer informatie over dit voedingsadvies.
Waarom een voedingsadvies bij COPD?

COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) is de verzamelnaam voor de longaandoeningen chronische bronchitis en longemfyseem.
COPD veroorzaakt vaak (ongewenst) gewichtsverlies, wat verlies van vetweefsel maar ook van spierweefsel betekent. Verlies van spierweefsel zal van invloed zijn op kracht in de arm- en beenspieren. Gewichtsverlies kan ook de weerstand verminderen, waardoor u meer kans heeft om ziek te worden.
U heeft voeding nodig met voldoende energie en voldoende eiwitten om in een goede conditie te komen en/of te blijven, uw spieren te versterken en uw klachten te verminderen.
Tips bij ondergewicht
Praktische tips bij ondergewicht
Het kan voor u moeilijk zijn om goed te eten. Door bijvoorbeeld:
kortademigheid;
vermoeidheid;
slechte eetlust;
droge mond;
slijmvorming in de mond.
Toch is het belangrijk om elke dag voldoende te eten. Wellicht dat de volgende tips u kunnen helpen.
Tips bij kortademigheid of vermoeidheid

Neem rust en voldoende tijd voor het eten.
Eet vaker kleinere porties verdeeld over de dag. Kies voor minimaal 6 maaltijden en probeer ook voor het slapen gaan nog iets te eten.
Gebruik de warme maaltijd op het tijdstip van de dag waarop u zich het beste voelt.
Eet langzaam en kauw goed.
Maak eenvoudig te bereiden maaltijden of bereid de maaltijd in etappes voor of geef u op voor een maaltijd bezorgservice.
Wanneer u zuurstof toegediend krijgt, ga hier dan tijdens de maaltijd mee door.
Tips bij verminderde eetlust

Gebruik vaker op een dag kleinere maaltijden. Gebruik tussendoortjes met veel voedingsstoffen zoals (vruchten)yoghurt, (vruchten)kwark, melk, (warme) chocolademelk, noten, blokjes kaas of stukjes worst.
Zorg ervoor dat het eten er aantrekkelijk uitziet en lekker ruikt, zodat het ‘uitnodigt’ om te gaan eten. Zorg bijvoorbeeld ook voor een gezellig gedekte tafel.
Zorg voor voldoende variatie in uw voeding. Wissel koude gerechten af met warme gerechten, zoete met hartige gerechten. Neem als beleg ook eens een gebakken ei of een kroket of neem een tosti of maaltijdsoep.
Drink een half uur voor de maaltijd een half kopje bouillon om de eetlust op te wekken.
Tips bij droge mond

Kauw uw voedsel goed, dit produceert namelijk meer speeksel in de mond.
Houd altijd iets te drinken bij de hand ook ’s nachts.
Gebruik extra jus of saus of appelmoes bij uw warme maaltijd.
Beleg uw boterhammen met een smeerbaar, zacht beleg.
Spoel uw mond met citroenthee of met mondwater.
Zuurtjes, pepermunt en (suikervrije) kauwgom geven meer speeksel in uw mond.
Tips bij slijmvorming in de mond

Spoel uw mond na het eten met mineraalwater (eventueel met prik).
Neem tijdens het eten geregeld een slokje van een zurige drank (bijvoorbeeld sinaasappelsap of citroenthee).
Geef de voorkeur aan zure melkproducten zoals karnemelk en yoghurt. Deze melkproducten veroorzaken een minder plakkerig gevoel in de mond.
Let erop dat u geen melkproducten weglaat uit uw voeding.
Hoe zoeter het eten, hoe meer slijmvorming optreedt.
Tips bij gewichtsverlies

Eet snacks tussendoor zoals koek, snoep, chocola, ijs, milkshake, gebak, kaas, worst, chips, zoutjes en nootjes.
Gebruik volle melk(producten), volvette kaas en vette vleeswaren in plaats van de magere en halfvolle varianten.
Gebruik ongeklopte slagroom in plaats van koffiemelk, ook bij het toevoegen aan melk(producten), soep en jus.
Beleg de boterham met dubbel beleg.
Gebruik extra boter, margarine of olie om toe te voegen aan groente, aardappelpuree of stamppot.
Voeg 1 extra schep suiker toe aan koffie, thee, appelmoes, rabarber, pap, yoghurt en vruchtensap.
Gebruik om in pap, puree of saus te verwerken een losgeklopt ei (wel goed doorwarmen!).
Voeding
Voeding
Energie- en eiwitbehoefte

Naast een goede basisvoeding (Schijf van Vijf van het Voedingscentrum) zijn er voor mensen met COPD enkele specifieke voedingsstoffen die extra aandacht verdienen.
De energiebehoefte is verhoogd


Bij COPD heeft u ook in rust een verhoogd energieverbruik. Dit komt onder andere door de aanwezige chronische ontstekingen in het lichaam, door het gebruik van medicatie en een hoger energieverbruik tijdens bewegen. Om deze reden(en) kan uw energiebehoefte met wel circa 600 calorieën per dag verhoogd zijn. Dit komt overeen met 3 sneetjes brood met dik margarine en hartig beleg en een glas melk.
De eiwitbehoefte is verhoogd

Ongeacht uw gewicht is het bij COPD belangrijk om voldoende eiwitten in uw voeding te gebruiken, als bouwstof voor uw spieren. Bij COPD is het advies om 1,5 gram eiwitten per kilogram lichaamsgewicht te gebruiken. Wanneer u te weinig eiwitten binnenkrijgt, kan dit verlies van spiermassa tot gevolg hebben. Voor spieropbouw is beweging essentieel en is het belangrijk om de eiwitinname over de dag te verspreiden, met minimaal 25–30 gram eiwitten in de hoofdmaaltijd. Om de spieropbouw te bevorderen, is het van belang om direct na het sporten 20-30 gram eiwitten te gebruiken.
Belangrijke dierlijke bronnen van eiwitten zijn:
vlees
vis
gevogelte, zoals kip
melk(producten)
kaas
eieren
Belangrijke plantaardige bronnen van eiwitten zijn:
brood
granen, zoals rijst, pasta e.d.
peulvruchten, bijvoorbeeld bonen en linzen
noten
paddenstoelen.
Overzicht van producten met hoeveelheden eiwit
Voedingsmiddel | Eiwit in gram |
|---|---|
120 gram vis onbereid | 25 (gemiddeld) |
100 gram vlees onbereid | 15 tot 20 (gemiddeld) |
1 schaaltje IJslandse yoghurt (150 ml) | 16,5 |
1 schaaltje naturel kwark (150 ml) | 15 |
100 gram vegetarische vleesvervanger onbereid | 13 tot 15 |
50 gram tonijn uit blik (half blikje) | 11 |
1 schaaltje vruchtenkwark (150 gram) | 10 |
1 ei | 7 |
1 handje noten of pinda's (25 gram) | 6 |
1 glas halfvolle melk/karnemelk (150 ml) | 5 |
1 glas chocolademelk (50 ml) | 5 |
1 schaaltje yoghurt/vla (150 gram) | 5 |
1 plak kaas (20 gram) | 5 |
1 opscheplepel peulvruchten/linzen (60 gram) | 5 |
1 glas sojadrink (150 gram) | 4,5 |
1 pistoletje | 4,5 |
1 portie Franse kaas (15 gram) | 4 |
1 croissant | 4 |
1 portie pindakaas | 4 |
1 krentenbol | 3,5 |
1 portie notenpasta (100% noten) | 3 |
1 plak vleeswaren (20 gram) of 1 portie smeerkaas (15 gram) | 3 |
1 snee brood | 3 |
1 beschuit of 1 cracker | 2 |
1 knakworst (20 gram) | 2 |
1 portie hummus op brood (20 gram) | 1,5 |
1 plak ontbijtkoek/biscuitje | 1 |
1 glas vruchtensap (150 ml) of 1 stuk fruit | 1 |
1 portie zoet beleg en sandwichspread (15 gram) | 0 |
Beweging
Bewegen

Voeding en beweging kunnen niet zonder elkaar. Zonder beweging kan met voeding geen spierbehoud of spieropbouw worden bereikt. En andersom is goede voeding met voldoende energie, eiwit en overige voedingsstoffen onmisbaar voor een optimaal trainingsresultaat. Zo nodig kunt u met de fysiotherapeut kijken naar mogelijkheden.
Voedingsstoffen
Vitamine D

Vitamine D speelt een belangrijke rol in de bot- en calciumhuishouding. Vitamine D zorgt ervoor dat calcium goed opgenomen kan worden in het lichaam. Daarnaast werkt het als ontstekingsremmer. Een tekort aan vitamine D kan ontstaan door minder activiteiten buitenshuis. Ook wordt de huid, bij het ouder worden dunner en wordt er minder vitamine D opgenomen. Een tekort aan vitamine D verhoogt de kans op het ontstaan van osteoporose (botontkalking), verlies van spiermassa en een lagere fysieke activiteit, omdat minder calcium wordt opgenomen.
Calcium helpt tegen botontkalking en is verder nodig voor een goede werking van de zenuwen en spieren. Ook door het gebruik van prednison heeft u meer kans op botontkalking. Voldoende calcium en vitamine D in de voeding kan dit helpen voorkomen. Gebruik daarom in ieder geval 2-3 glazen melk(product) en 2 plakken kaas en besmeer brood met margarine.
Voor vrouwen boven de 50 en mannen boven de 70 jaar wordt een vitaminepreparaat voor vitamine D aanbevolen.
Vitamine C

Vitamine C is een antioxidant en is belangrijk voor uw weerstand. Bij COPD is de behoefte aan vitamine C verhoogd. Bij een ontsteking of door roken komen er meer schadelijke stoffen in uw lichaam.
Vitamine C kan als het ware deze schadelijke stoffen wegvangen. Het is daarom van belang dat u 200 gram groente en 2 porties fruit op een dag neemt. Wanneer u rookt is het advies om 3 porties fruit te gebruiken.
Magnesium

Magnesium is een mineraal en antioxidant. Het is belangrijk voor de vorming van botten en spieren. Voldoende magnesium leidt in een rustige fase van COPD tot minder hyperinflatie (achterblijven van lucht in de longen) en verbeterde spierkracht van de ademhalingsspieren. Magnesium zit onder andere in graanproducten, groente, noten en melkproducten. Zorg daarom voor een goede basisvoeding volgens de schijf van 5 van het Voedingscentrum.
Melkproducten

Het kan zijn dat u een slijmerig gevoel in de mond ervaart na het gebruik van melkproducten. Dit komt doordat melkproducten plakkerig kunnen zijn in de mond.
Zure melkproducten zijn vaak minder of niet plakkerig. Melkproducten kunt u gewoon gebruiken. Ze bevatten veel eiwitten, energie en calcium, waardoor u ze ook nodig heeft. Slijmachtig speeksel in de mond kunt u wegspoelen met een slokje water of vruchtensap.
Vragen
en meer informatie
Heeft u nog vragen?

Dan kunt u contact opnemen met het Paramedisch Centrum, te bereiken op (0570) 53 50 20. Vraag naar de diëtetiek.
Meer informatie

Kijk voor meer informatie ook op dz.nl.
Op www.voedingscentrum.nl staat meer informatie over voeding.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.