Lees voor

Voedingsadvies bij het gebruik van pancreasenzymen

In het kort

Paramedisch Centrum - Diëtetiek

Hier leest u informatie over het gebruik van pancreasenzymen voor mensen met een tekort aan verteringsenzymen door een verminderde werking van de alvleesklier.

Wat zijn pancreasenzymen?

mKebZA96ZyeIJFEz25ybjRC02pCPCvh3z0d4Wjgf

De alvleesklier (pancreas) speelt een belangrijke rol bij de vertering van de voeding en maakt hiervoor enzymen (pancreasenzymen) aan. De enzymen verkleinen de voedingstoffen in de dunne darm tot deeltjes die het lichaam kan opnemen.

Een tekort aan verteringsenzymen zorgt voor onvoldoende spijsvertering van de voeding en dus voor onvoldoende opname van voedingsstoffen in het lichaam.

Verminderde werking van de alvleesklier

Bij een ziekte aan de alvleesklier, ontsteking of na een operatie kunnen er te weinig pancreasenzymen zijn voor een goede vertering.

De alvleesklier maakt 3 verschillende soorten enzymen:

  1. Amylase voor het afbreken van koolhydraten.

  2. Protease voor het afbreken van eiwitten.

  3. Lipase voor het afbreken van vetten.

Lipase wordt alleen door de alvleesklier aangemaakt. Bij een verminderde werking van de alvleesklier is er met name onvoldoende aanmaak van lipase en worden de vetten vanuit de voeding niet goed afgebroken.

Klachten

uogjSf65OUa89E8sTvNMQEzwIVxHrhhFdaUxO1hO

Veel voorkomende klachten door verminderde alvleesklierfunctie zijn:

  • pijn in de bovenbuik met mogelijk uitstraling naar de rug, zij en schouders;

  • vettig, soms sterk ruikende ontlasting of diarree die moeilijk wegspoelt in het toilet door het hoge vetgehalte;

  • meerdere keren per dag naar het toilet moeten gaan;

  • winderigheid;

  • buikkrampen;

  • vol gevoel;

  • opgeblazen gevoel na de maaltijd;

  • misselijkheid;

  • opboeren;

  • braken;

  • vermoeidheid;

  • algeheel ‘niet goed’ voelen.

Door verminderde opname van vet en andere voedingsstoffen ontstaat er ook:

  • gewichtsverlies;

  • tekort aan (de in vet-oplosbare) vitamine A, D, E en K. De darm neemt deze vitaminen niet goed op. De vitaminen gaan dan verloren met de vettige ontlasting.

Capsules

Hoe werken de capsules?

9MCiXOOFk1peZ2bvMfInQMcqwx4leSjRhRGtOl3f
  • Alvleesklierenzymen (pancreasenzymen) zijn capsules met daarin gedroogde korrels.

  • Deze korrels bevatten de enzymen lipase, amylase, protease.

  • Iedere korrel heeft een beschermlaag (coating) om de enzymen tegen maagzuur te beschermen.

  • In de dunne darm gaan de korrels uiteindelijk open voor de vertering.

De pancreasenzymen in de capsules zijn vergelijkbaar met de enzymen die het lichaam zelf aanmaakt. Hiermee wordt het tekort aan enzymen in het lichaam aangevuld.

Inname capsules

HFj9o7Bvqz0IGQ6r8DKcHHzxAOHekNm6FnZiIJ6R

Hoe en wanneer innemen van de capsules:

  • Neem de enzymen altijd tijdens of direct na een maaltijd of het tussendoortje in.

  • Bij het gebruik van meerdere capsules, niet allemaal tegelijk innemen maar verdelen over de maaltijd.

  • Wanneer de maaltijd langer duurt, bijvoorbeeld bij het uit eten gaan, verdeel de capsule dan over de maaltijd, bij aanvang, halverwege en na de maaltijd.

  • De enzymen werken vanaf 30 minuten tot 1 uur na inname en blijven dan 1,5 uur tot 2 uur actief in de darm.

  • Slik de capsules in hun geheel door.

  • Houd de capsules (of de inhoud) niet in uw mond.

  • Kauw niet op de capsules en maak ze niet fijn.

Als het moeilijk is om de capsule door te slikken, kan de capsule worden opengemaakt:

  • Neem de korreltjes in met een zuur voedingsmiddel bijvoorbeeld appelmoes, yoghurt, sinaasappelsap of appelsap.

  • Slik het mengsel meteen door zonder de korreltjes fijn te maken of te kauwen.

  • Drink na inname eventueel wat water of sap bij.

  • Het voedingsmengsel met de korrels mag niet bewaard worden.

  • Let op dat er geen korrels in de mond achterblijven. Dit kan het slijmvlies in de mond aantasten.

Raadpleeg ook altijd de bijsluiter van uw medicatie.

Bekijk hier de video over alvleesklierenzymen

Dosering

Hoeveelheid pancreasenzym-capsules nodig?

ak6hK6AHmCzi4mGZuaAghoB1YYakiRQxCcMIbAuy

De hoeveelheid enzymen die nodig is per maaltijd of tussendoortje is afhankelijk van:

  • de hoeveelheid vet in de maaltijd;

  • de hoeveelheid enzymen die het lichaam zelf nog aanmaakt.

Vaak wordt er gestart met:

De arts of diëtist bepaalt hoeveelheid enzymen die u nodig heeft.

Het aantal benodigde pancreasenzymen per maaltijd kunt u ook zelf bepalen door berekenen hoeveel vet er in uw voeding zit. De hoeveelheid vet in een maaltijd berekent u met behulp van:

  • vettabel (zie verderop onder voedingsmiddelen);

  • 'Eettabel' van het Voedingscentrum.

Soorten capsules pancreasenzymen

Er zijn verschillende soorten pancreasenzymen, die een verschillende hoeveelheid pancreasenzymen bevatten. De hoeveelheid van de enzymen wordt uitgedrukt in Eenheden (EH) lipase.

1 gram vet = 1.000-2.000 EH lipase

Soort preparaat per capsule

Eenheid lipase

per capsule

Laag gedoseerd (LD) of Hoog gedoseerde (HD) enzympreparaat

Te gebruiken bij

hoeveelheid

vet in uw voeding

Creon

10.000

LD

5-10 gram vet

Panzytrat LD

10.000

LD

5-10 gram vet

Creon Forte

25.000

HD

12-25 gram vet

Pancrease HL

25.000

HD

12-25 gram vet

Panzyfrat

25.000

HD

12-25 gram vet

Creon Xtra Forte

40.000

HD

20-40 gram vet

Bijwerkingen

ll4JIHKRi4S3fd9BXPDS76BbzhILndWXI0SbIh2b

Overmatig gebruik van pancreasenzymen kan verstopping (obstipatie) tot gevolg hebben. In dat geval kunt u met uw arts en/of diëtist overleggen of de dosering verminderd kan worden.

Etiketten lezen en berekenen

Etiketten lezen

Waar moet u op letten?

Door de etiketten te bestuderen van producten die je neemt, kunt u zelf berekenen hoeveel alvleesklierenzymen nodig zijn. Hiervoor kijkt u naar de hoeveelheid vet die producten bevatten. Op de verpakking of het etiket staat een tabel met voedingswaarden. Vaak wordt de voedingswaarde en ook het totaal vet per 100 gram of 100 milliliter vermeld. Er moet dan eerst omgerekend worden naar de portiegrootte.

Voorbeeld etiket

3XcomfbYa5tmeysdYLv9ZHYksz66JpKwNjLQfViU

Stel: U neemt 200 ml van een bepaald product.

  • De voedingswaarde wordt per 100 ml of per 200 ml aangegeven.

  • Er wordt hier alleen gekeken naar het getal van totaal vet per portie. Dat is 5,4 gram vet.

  • Per 1 gram vet zijn 2000 EH (eenheden) lipase nodig.

  • Voor 1 portie van 200 milliliter: 5,4 x 2000 = 10.800 EH

  • In dit geval moet u bij 200 milliliter van het product 1 capsule van 10.000 EH-lipase gebruiken.

  • Neem de capsule tegelijk met het product in.

Zonder vet

die geen vet bevatten

plYsN1aEXMIjyejbTWS6Yl82xZrAcP7KgKtCWds9.png

Voedingsmiddelen die geen vet bevatten:

  • thee, koffie, limonade, frisdrank en vruchtensappen;

  • fruit (behalve avocado en kokos) en appelmoes;

  • groenten (behalve groenten a la crème);

  • aardappelen, rijst, macaroni en spaghetti;

  • ontbijtkoek;

  • magere yoghurt, magere melk, halfvolle koffiemelk;

  • jam, honing, stroop, vruchtenhagel;

  • suiker, zuurtjes, pepermunt en drop (behalve Engelse drop).

Vettabel

Voedingsmiddelen met vetgehalte

Hieronder vindt u een lijst van veel gebruikte voedingsmiddelen met daarbij het vetgehalte. Met behulp van deze lijst kunt u berekenen hoeveel vet de maaltijd bevat die u gaat gebruiken en dus hoeveel capsules u moet nemen bij de maaltijd.

Broodmaaltijd

Broodsoorten

Gram vet

Smeersel

Gram vet

1 snee wit, bruin of volkorenbrood

1

Besmeerd met halvarine

2

1 luxe broodje

2

Dik besmeerd met halvarine

4

1 croissant

9

Besmeerd met margarine

4

1 plak ontbijtkoek

0

Dik besmeerd met margarine

7

1 knäckebröd of beschuit

1

Broodbeleg

Gram vet

Broodbeleg

Gram vet

1 plak 48+ kaas

6

1 x pindakaas

8

1 x vette vleeswaren (onder andere boterhamworst, palingworst, cervelaat, berliner)

2

1 x magere vleeswaren (onder andere ham, rollade, kipfilet, rookvlees, fricandeau, rosbief)

1

1 x chocoladehagelslag

3

1 x chocoladepasta

6

1 x smeerkaas 48+

3

1 x vruchtenhagelslag, stroop, jam

0

1 x gekookt ei

5

1 x gebakken ei

9

Warme maaltijd

Producten

Gram vet

Producten

Gram vet

aardappelen/ rijst/ macaroni

0

gebakken aardappelen (2 opscheplepels)

8

groenten zonder sausje

0

groente a la crème (2 opscheplepels)

6

mager vlees (100 gram), zoals biefstuk, entrecote, kip zonder vel, sukadelapjes, hamlappen, ribkarbonade, blinde vink.

6

gemiddeld vet vlees (100 gram), zoals rundergehakt, kip met vel, hamburger, schouderkarbonade, doorregen runderlappen.

15

vet vlees (100 gram), zoals slavink, half om half gehakt, speklappen, rookworst.

24

gestoofde witte vis (100 gram

0

zalm (100 gram)

8

1 sauslepel gemiddeld vette jus

10

lasagne (200 gram)

20

hartige taart van bladerdeeg (200 gram)

42

1 pannenkoek (100 gram)

5

1 pizza (300 gram)

42

1 zakje/ bakje friet (150 gram)

21

1 eetlepel mayonaise (20 gram)

16

1 eetlepel frietsaus (20 gram)

6

1 eetlepel curry

0

1 frikadel

15

1 kroket

10

5 bitterballen

20

1 lekkerbekje

18

Nagerechten

Prducten

Gram vet

Producten

Gram vet

1 schaaltje vla (150 milliliter)

4

2 bolletjes roomijs (100 gram)

10

1 schaaltje magere yoghurt (150 milliliter)

0

1 bolletjes yoghurtijs (100 gram)

5

1 schaaltje volle yoghurt (150 milliliter)

5

waterijs

0

fruit

0

stoofpeertjes

0

tiramisu (115 gram, 1 portie)

25

chocolademousse (60 gram)

9

Tussendoortjes zoet

Zoete tussendoortjes

Gram vet

Zoete tussendoortjes

Gram vet

1 appelflap

26

1 stuk vruchtenvlaai

6

1 biscuitje

1

1 stuk mokkataart

26

1 stukje banketstaaf (25 gram)

7

1 Bounty

14

1 stukje boterkoek (30 gram)

10

1 Mars

10

chocolade melk of puur (50 gram)

10

1 Milky Way

5

drop

0

1 Snickers

17

1 eierkoek

1

1 kokosmakroon

6

1 EverGreen / Sultana

1

1 stuk appeltaart

10

1 gevulde koek

11

1 tompoes

12

popcorn (50 gram)

2

1 stuk slagroomtaart

16

1 koffiebroodje

6

1 stroopwafel

5

1 stuk kwarktaart

13

1 plak cake

7

1 stuk kruimelvlaai

13

1 oliebol

5

1 moorkop

21

Tussendoortjes hartig

Hartige tussendoortjes

Gram vet

Hartige tussendoortjes

Gram vet

1 saucijzenbroodje

21

Japanse mix

0

1 worstenbroodje

16

1 blokje kaas

6

borrelnootjes (50 gram)

18

1 x Brie of kruidenkaas op toastje

4

pinda’s (50 gram)

26

1 x Filet Americain op toastje

1

studentenhaver (50 gram)

16

salade op toastje

2

chips (50 gram, kwart zak)

15

1 minipizza

11

chips (klein zakje, 30 gram)

9

1 loempia

12

Dranken

Warme en koude dranken

Gram vet

Warme en koude dranken

Gram vet

koffie, thee, water, bouillon

0

frisdranken en vruchtensappen

0

1 beker halfvolle melk (200 milliliter)

3

1 beker volle melk (200 milliliter)

7

1 beker chocolademelk vol (200 milliliter)

6

1 beker karnemelk (200 milliliter)

1

1 beker drinkyoghurt (200 milliliter)

1

Vragen

en meer informatie

Heeft u nog vragen?

a1i8vXIEuD0ysb4jbDdVnBli9atP6XieiFAFpqwq.png

Neem contact op met het Paramedisch Centrum,
telefoonnummer (0570) 53 50 20 en vraag naar de Diëtetiek.

Meer informatie

Qj1pv3v3hY057gZ9ekSq6DFhjo016YziYJVXSDeb

Op de website www.voedingscentrum.nl kunt u meer informatie over voeding lezen.

Rechten en regels. Kent u ze?

XtfhaxB1hkb1U0FjvyGrdd6fgbnXOkFtyVkpFgHo.png

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.