Inleiding
Paramedisch Centrum - Diëtetiek
De arts heeft u verteld dat u zwangerschapsdiabetes heeft. In deze voedingsrichtlijn kunt u lezen wat dit is en welke voedingsadviezen belangrijk zijn. Hier kunt u deze adviezen nog eens rustig nalezen.
Wat is zwangerschapsdiabetes?

Bij zwangerschapsdiabetes (of diabetes gravidarum) is er een verhoogd bloedglucose (bloedsuiker) in het lichaam. Het bloedglucose in het lichaam wordt verhoogd door de koolhydraten in de voeding.
De term ‘koolhydraten’ is een verzamelnaam voor de verschillende soorten suikers die er zijn. Koolhydraten worden in het lichaam afgebroken tot glucose.
Wanneer u iets eet met koolhydraten komt er meer glucose in het bloed. Om ervoor te zorgen dat het bloedglucose niet blijft stijgen maakt het lichaam insuline aan. Insuline is een hormoon dat er voor zorgt dat de glucose vanuit het bloed kan worden opgenomen in de lichaamscellen. Deze lichaamscellen gebruiken glucose als brandstof.
Door de zwangerschapshormonen is het lichaam minder gevoelig geworden voor insuline. Door deze verminderde insulinegevoeligheid moet het lichaam extra insuline aanmaken. Bij zwangerschapsdiabetes maakt het lichaam onvoldoende insuline aan wat er voor zorgt dat er teveel glucose in het bloed achterblijft.
Gevolgen van een verhoogd bloedglucose
Een verhoging van het bloedglucose gehalte heeft tot gevolg dat het kind teveel glucose ontvangt. Hierdoor groeit het kindje te snel en wordt het te groot. Dit is ongunstig voor de bevalling.
Behandeling tijdens de zwangerschap
De dieetbehandeling heeft als doel de bloedglucose waarde tussen de 4 en de 6,8 mmol/l te houden. Van de diabetesverpleegkundige krijgt u een bloedglucosemeter om dit te kunnen checken.
Wanneer de bloedglucose met behulp van een koolhydraat gespreide voeding niet onder controle gehouden kan worden, is het nodig om een behandeling met insuline te starten.
De diabetesverpleegkundige geeft u hierover meer informatie.
Behandeling na de zwangerschap
Bij vrijwel alle vrouwen (95%) verdwijnt deze vorm van diabetes na de bevalling.
Toch bestaat er een verhoogde kans om op latere leeftijd diabetes te ontwikkelen. Daarom is het belangrijk om na de zwangerschap te zorgen voor goede voedingsgewoonten, voldoende lichaamsbeweging en een gezond gewicht.
De kans om bij een volgende zwangerschap weer diabetes te ontwikkelen is ongeveer 30-50%.
Zwangerschapsdiabetes
Voedingsadviezen koolhydraat gespreid

Het belangrijkste aandachtspunt in de voeding is de inname van koolhydraten.
Er zijn verschillende soorten koolhydraten:
zetmeel in brood, aardappelen, pasta en rijst;
melksuiker in melkproducten;
vruchtensuiker in fruit en vruchtensap;
gewone suiker in koek, snoep, gebak en frisdrank.
Koolhydraten zijn een energiebron voor het lichaam die niet uit de voeding kan worden weggelaten. Door het spreiden van de koolhydraten over de dag proberen we de bloedsuiker niet teveel te laten stijgen.
Daarnaast wordt het afgeraden om zoete dranken als vruchtensap, limonade of frisdrank te drinken omdat deze koolhydraten de bloedsuiker heel snel verhogen.
Variëren binnen een koolhydraat gespreide voeding
Onder hoofdstuk ‘koolhydraten variatielijst’ staat hoe u kunt variëren binnen de koolhydraat gespreide voeding.
Hiernaast zijn er verschillende manieren om de hoeveelheid koolhydraten van een product op te zoeken.
http://webshop.voedingscentrum.nl/eettabel.html
De 'eettabel' biedt handige en nuttige informatie over meer dan 1600 verschillende voedingsmiddelen. Per voedingsmiddel wordt de hoeveelheid van onder andere koolhydraten aangegeven. De eettabel kunt u bestellen bij het voedingscentrum.
www.voedingswaardetabel.nl
Op deze site kunt u van voedingsmiddelen een analyse van voedingsstoffen vinden. De site geeft ook aan de hoeveelheid koolhydraten die het product bevat.
Er zijn verschillende app’s ontwikkeld om de koolhydraten van een product op te kunnen zoeken via uw smartphone of tablet.
Bijvoorbeeld:
koolhydraatkenner;
helpdiabetes;
mijn eetmeter.
Volwaardige voeding
Voeding

Naast het spreiden van de koolhydraten en het vermijden van zoete dranken is het van belang om gezond en volwaardig te eten.
Tijdens de zwangerschap is gemiddeld per dag nodig:
4-7 sneetjes brood;
(dieet)halvarine op brood;
2 plakken kaas (gebruik geen zachte kaas van rauwe melk zoals Brie, Camembert en Roquefort. Harde kaas van rauwe melk, zoals Nederlandse boerenkaas kan ook niet);
1-2 plakken vleeswaren (eet geen rauwe vleeswaren zoals Filet Americain, ossenworst, rosbief, rauwe ham, salami, cervelaat. Neem daarnaast op een dag niet meer dan 1 boterham met vleeswaren die lever bevatten zoals leverworst en leverpastei);
2-3 glazen melk of melkproducten minimaal 1,5 liter drinkvocht (inclusief melk);
4-5 stuks (200-250 gram) aardappelen, rijst of pasta;
5 groentelepels groente (250 gram);
100-125 gram gaar vlees, vis, kip of vervanging (eet geen rauw vlees zoals tartaar, carpaccio of half doorbakken biefstuk en geen lever);
1 eetlepel (15 gram) vloeibaar bak- en braadproduct voor de bereiding;
2 stuks fruit;
Een handje ongezouten noten.
Broodmaaltijden
Broodmaaltijden

Maak bij voorkeur gebruik van volkorenbrood, bruinbrood, roggebrood, bruin knäckebröd en dergelijke. Deze broodsoorten bevatten meer vitamines en mineralen en hebben een hogere verzadigingswaarde dan witbrood.
1 snee brood (= 16 gram koolhydraten) is vergelijkbaar met:
1 snee volkoren/bruin brood | 2 cream crackers |
1 snee krentenbrood | 2 matzes |
1 snee ontbijtkoek | 2 eetlepels cruesli of muesli |
2 knäckebröd | 2 sneetjes stokbrood |
2 beschuiten | 1 beker yoghurt met 1 lepel muesli |
1 beker yoghurt met 1 beschuit | 1 beker pap zonder suiker |
1 beschuit (= 7 gram koolhydraten) is vergelijkbaar met:
1 sneetje knäckebröd | 1 matze |
1 volkoren biscuitje | 1 glas melk (150 milliliter) |
1 cream cracker | 1 glas karnemelk (150 milliliter) |
1 rijstwafel | 1 glas yoghurt (150 milliliter) |
2 Melba toastjes | 1 schaaltje/glas Optimel (150 milliliter) |
1 sneetje stokbrood | 1 eetlepel muesli of cruesli |
Beleg
vleeswaren | bevat geen koolhydraten, eet bij voorkeur de magere soorten |
kaas | bevat geen koolhydraten, eet bij voorkeur de magere soorten |
zoet beleg | bevat koolhydraten, dit verschilt per soort |
rauwkost | bij de maaltijden kan extra rauwkost gegeten worden zoals: komkommer, radijs, sla, rettich, tomaat en dergelijke. Hier zitten geen koolhydraten in |
ei, pindakaas | bevat geen tot weinig koolhydraten |
Warme maaltijden
Soep
Bouillon of heldere soepen met alleen groenten of vlees als vulsel bevatten geen koolhydraten. Let bij gebonden soepen of soepen met zetmeelproducten als vermicelli, rijst en dergelijke op de hoeveelheid koolhydraten.
Vlees, vis en gevogelte met jus
Deze producten bevatten (ongepaneerd) geen koolhydraten. Rekening houdend met richtlijnen voor gezonde voeding bij zwangerschap zijn veel soorten toegestaan. Zorg voor zoveel mogelijk variatie.
Groenten

Dit voedingsmiddel bevat (zonder saus) maar weinig koolhydraten. Alle verse groenten, diepvriesgroenten en blikgroenten zijn toegestaan. Zorg voor zoveel mogelijk afwisseling. Neem eventueel een portie rauwe groente extra.
Een groente die maar weinig koolhydraten bevat maar wel veel energie levert is avocado.
Aardappelen

2 kleine gekookte aardappelen (100 gram) bevat gemiddeld 15 gram koolhydraten is vergelijkbaar met:
2 opscheplepels (100 gram) aardappelpuree of stamppot;
1½ opscheplepel (75 gram) gekookte (volkoren) pasta of mie;
1½ opscheplepel (75 gram) gekookte peulvruchten (witte bonen, bruine bonen, kapucijners of linzen);
1 opscheplepel (50 gram) gekookte (zilvervlies)rijst;
1 opscheplepel (50 gram) frites of gebakken aardappelen;
1 kop (250 ml) erwtensoep of bruine bonensoep;
3 stukjes (30 gram) stokbrood of ciabatta.
Nagerechten
1 schaaltje vla (150 ml = 20 gram koolhydraten) is vergelijkbaar met:
1 schaaltje yoghurt/kwark met ½ portie fruit;
1 schaaltje yoghurt/kwark met 1 eetlepels muesli;
1 schaaltje met half-om-half yoghurt en gewone vla;
150 milliliter pap;
2 bolletjes gewoon ijs (100 gram).
Fruit

1 portie fruit bevat 15 gram koolhydraten. Onder 1 portie fruit wordt verstaan:
aardbeien | 2 schaaltjes (250 gram) |
abrikozen (geweekt) | 3 stuks |
abrikozen (vers) | 7 stuks |
ananas (vers) | 2 schijven (200 gram) |
appel | 1 stuks |
banaan | ½ (van gemiddelde grootte) |
druiven | 13 stuks |
grapefruit | 1 middelgrote |
kersen | 1 schaaltje (100 gram) |
kiwi | 2 stuks |
mandarijnen | 2 grote |
nectarine | 1 stuks |
peer | 1 stuks |
perzik (vers) | 1 stuks |
pruimen (vers) | 2 grote of 3 kleine |
pruimen (geweekt) | 3 stuks |
rode bessen | 2 schaaltjes (250 gram) |
sinaasappel | 1 stuks |
zwarte bessen | 1 schaaltje (150 gram) |
Dranken
Dranken

Vrij toegestaan:
thee en koffie zonder suiker;
mineraalwater;
bouillon;
tomatensap;
groentesap;
light- frisdranken;
suikervrije ranja (Slimpie of limonadesiroop met 0% koolhydraten).
Vragen
en meer informatie
Heeft u nog vragen?

Dan kunt u contact opnemen met het Paramedisch Centrum, te bereiken op (0570) 53 50 20. Vraag naar de diëtetiek.
Meer informatie

Kijk voor meer informatie ook op dz.nl.
Meer informatie: videoserie over zwangerschapsdiabetes.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.