Lees voor

Voedingsadviezen bij nierstenen

In het kort

Paramedisch Centrum - Diëtetiek

Een aantal stoffen in het eten en drinken hebben invloed (positief of negatief) op het ontstaan of terugkomen van nierstenen. Hier krijgt u adviezen van de diëtist.

Hoe ontstaan nierstenen?

of0J8RlLqfxq6Nc5aq55N2LK2lW6COb253AMSufB

Een belangrijke taak van de nieren is afvalstoffen uit het bloed filteren. Deze afvalstoffen komen in de urine terecht en zo plast u ze uit. Nierstenen ontstaan wanneer er te veel zouten en mineralen in de urine zitten die moeilijk oplosbaar zijn. In plaats van in de urine op te lossen, vormen deze stoffen kleine kristallen die samenklonteren tot een steentje.

Er zijn verschillende soorten nierstenen. De meest voorkomende zijn calciumoxalaatstenen, calciumfosfaatstenen of urinezuurstenen. Ook kan er sprake zijn van gemengde stenen (bijvoorbeeld calciumoxalaat- en urinezuurstenen).

Een aantal stoffen in het eten en drinken hebben invloed (positief of negatief) op het ontstaan of terugkomen van nierstenen. Er zijn voedingsadviezen die gelden voor alle soorten nierstenen. Daarnaast zijn er nog extra adviezen die per soort steen verschillen.

Leefregels

Drink voldoende

M0Fs5UAdG24R4xdUpZOa1RaRpb5CtyOR7nlpfWgj.png
  • Het is belangrijk dat u minimaal 2,5 liter per dag plast. Drink daarom
    2,5 tot 3 liter per dag.

  • Drink altijd bij de maaltijden, voor het slapen gaan en ook als u ’s nachts uit bed gaat om te plassen.

  • Drink bij voorkeur kraan –en mineraalwater en vul dit aan met enkele porties magere/halfvolle zuivelproducten en eventueel suikervrije frisdrank en/of (citrus)vruchtensap.

  • Beperk sterke thee (langer dan 2 minuten getrokken), koffie, ice-tea en cola.

  • Bij warm weer, koorts, overgeven, diarree en lichamelijke inspanning is meer vocht nodig.

Beperk het gebruik van zout

kZLlFS1190vHGrFkVnlFYF8X1P2ZKhOyeHPOgluy
  • Gebruik maximaal 5 tot 6 gram zout per dag.

  • Voeg geen zout toe bij de bereiding van de warme maaltijd.

  • Beperk het gebruik van kant- en klare maaltijden, pakjes, zakjes en smaakmakers met zout, zoals maggi, ketjap, bouillonblokjes en kruidenmixen.

  • Gebruik liever verse en/of gedroogde kruiden en specerijen.
    Zie hiervoor www.nierstichting.nl/kruidenwijzer/producten/

Beperk het gebruik van oxalaatrijke producten

wY1oIlkgrzuEzLaIXvD1hF90SkKeCylAFwQ42AB6

Oxalaat/oxaalzuur is een stof die de groei van nierstenen kan bevorderen.
Het zit alleen in plantaardige producten. Beperk het eten van oxalaatrijke producten en eet er niet te veel in een keer van. Zie de tabel op de volgende pagina.

Zuivelproducten

NUtlTMGmhr1YYffLu6CzvvwYN7ZbfKraWMMvwfFP

Zorg dat u voldoende calcium binnenkrijgt (950 tot 1200 mg per dag). Dit komt neer op 3 tot 4 zuivelproducten (inclusief kaas) per dag. Gebruik bij voorkeur magere of halfvolle zuivelproducten.

Vitamine D en vitamine C

ErJc2OiWv9lMsknd1jMmncF7IaMHZ7YutSohTVpr

Vitamine D
Voor vitamine D geldt niet meer dan de aanbevolen dagelijks hoeveelheid,
tot een maximum van 50 microgram (mcg) per dag. Te veel vitamine D verhoogd het risico op het ontstaan van steenvorming in de nieren.

Vitamine C
Slik geen voedingssupplementen die meer dan 50% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vitamine C bevatten. Te veel vitamine C verhoogt de uitscheiding van oxalaat. Met 2 porties fruit en 250 gram groenten per dag krijgt u voldoende vitamine C binnen.

Eiwit

OTsGUqqiQsQW59xABBqNkw1F881x6JkEhFMPDL46

Gebruik een gezonde hoeveelheid eiwit per dag. Dit wil zeggen: 0.8 tot 1.0 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht (bij een BMI tussen de 18 en 25).
Wees matig met vlees (max 300 gram rood vlees per week) en probeer meer plantaardig eiwit te gebruiken, bijvoorbeeld peulvruchten, granen en noten.

Gezond eten

kbnox95bXzw8kGG2AII3x6gADS5eTLYnnMoDZ5q6

Probeer zo gezond en zo gevarieerd mogelijk te eten met behulp van de Schijf van Vijf. Zo zorgt u ervoor dat u voldoende voedingsstoffen en voedingsvezels binnenkrijgt. Zie ook www.voedingscentrum.nl.

Gezond gewicht

kmKthzUJ0rTWIRcGeWB2CmN5lPGj4wWJp1z0SItn

Probeer te streven naar een gezond gewicht. De BMI laat zien of u een gezond gewicht hebt in verhouding tot uw lengte. Een BMI tussen de 20 tot 25 (18.5 en 25) wordt gezien als een gezond gewicht. Bereken zelf uw BMI op: www.voedingscentrum.nl/nl/bmi-meter

Tabel oxalaatrijke producten

Oxalaatrijke fruitsoorten

Oxalaatrijke groentesoorten

Ananas (uit blik, gedroogd)

Aubergine

Avocado

Bamboescheuten

Dadels

Bieten

Frambozen

Witte en bruine bonen, kidneybonen

Grapefruit

Koolraap/raap

Kersen

Knolraap/meiknolletjes/meiraap

Kiwi

Linzen

Mandarijn

Olijven

Pruimen

Paprika

Sinaasappel

Pastinaak, rabarber

Sterfruit

Rode kidneybonen

Sperziebonen

Spinazie, rauw en gekookt

Tomatensaus

Tuinbonen

Wortel, rauw en gekookt

Yam/cassave

Overige oxalaatrijke producten

Bietensap

Alle soorten chocolade, cacao en -saus

Gemengde groentesap

Amandelbroodje/gevulde koek

Vruchten limonadesiroop

Amandelen

Wortelsap

Brownie, cake

Chocolademelk

Cashewnoten

Chocoladepudding

Chips

Rice Dream/rijstemelk

Gemengde noten

Candybar met noten

Pindakaas

Studentenhaver

Aardappel (aardappelpuree)

Maïsmeel

Bulgur

Muesli, granola, cruesli

Franse frietjes, gebakken aardappelen in schil

Sojameel

Gierst

Tarwemeel volkoren

Kaneel, kurkuma en tahin

Wentelteefje

Adviezen bij calciumoxalaat stenen

Oxalaat en calcium combineren

GTbDYNmg1Iq2pQeibEFQa0tpVQxLvvLs47FtYddk

Als u een oxaalrijk product gebruikt, probeer dit dan te combineren met een calciumrijk product. Bijvoorbeeld melk in de thee of zuivel bij de maaltijd.

Citraatrijke producten

kbnox95bXzw8kGG2AII3x6gADS5eTLYnnMoDZ5q6

Citraat is een stof die de groei van nierstenen kan verkleinen. Maak (ruim) gebruik van citraat- of citroenzuurrijke producten (citrusfruit en bessen).
Ook is het aan te raden ruim gebruik te maken van groenten die niet rijk zijn in oxalaat.

Sap van citrusfruit

wY1oIlkgrzuEzLaIXvD1hF90SkKeCylAFwQ42AB6

Vruchtensappen hebben een remmende werking op kristalvorming. Drink daarom 1-2 glazen sap van citrusfruit, zoals sinaasappelsap, per dag. Grapefruitsap heeft een hoog citraatgehalte, maar kan mogelijk de vorming van nierstenen bevorderen. Hierover kunnen nog geen goed onderbouwde adviezen gegeven worden.

Overige dranken

plYsN1aEXMIjyejbTWS6Yl82xZrAcP7KgKtCWds9.png

Gebruik liever geen sterke thee (zwarte thee, groene thee of rooibosthee), ice tea, sappen/smoothies van oxaalzuurrijke fruit- en groentesoorten, chocolademelk en rijstdrink.

Vitamine C supplement

ErJc2OiWv9lMsknd1jMmncF7IaMHZ7YutSohTVpr

Met onder andere groente en fruit krijgt u voldoende vitamine C binnen. Een hoge dosering vitamine C kan het risico op calciumoxalaatstenen verhogen. Gebruik daarom bij voorkeur geen vitamine C supplement. Als u een multivitamine gebruikt, is het belangrijk dat er niet meer dan 50% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) van vitamine C in zit.

Adviezen bij calciumfosfaat stenen

Zuivel

GTbDYNmg1Iq2pQeibEFQa0tpVQxLvvLs47FtYddk

Gebruik de zuivelproducten bij voorkeur bij de maaltijd voor een beschermend effect.

Citrusfruit en bessen

wY1oIlkgrzuEzLaIXvD1hF90SkKeCylAFwQ42AB6

Bij deze soort steen is het belangrijk juist het gebruik van citraat- of citroenzuurrijke producten (citrusfruit en bessen) te beperken.

Dranken

plYsN1aEXMIjyejbTWS6Yl82xZrAcP7KgKtCWds9.png

Drink cranberrysap (verdund met water), mineraalwater met weinig bicarbonaat en calcium, kruiden- en/of fruitthee.

Drink maximaal 2 kopjes koffie, zwarte/groene thee en per dag één glas melk.

Vermijd drankjes met citrusvruchten, cola, suikerrijke (fris)- dranken en alcohol.

Frisdranken en bier

VYNAdyYTyC2aBr4ohjo1fLa2UiHYvYNKh6HK7Hv8

Beperk het gebruik van fosfaatbevattende frisdranken (Cola, Rivella en Taksi), alcoholvrij bier en producten met fosfaatbevattende E-nummers. Fosfaatbevattende E-nummers zijn: E338, E339, E340, E341, E343, E445, E450, E451, E452, E1410, E1412, E1413, E1414, E1442.

Adviezen bij urinezuurstenen

Beperkt gebruik eten en drinken

uST1utQSLJeKVByclBMTJsumsrxrIpm6MmlqV7cw

Beperk het gebruik van:

  • rood vlees
    (kalf, rund, varken, lam, schaap, paard, wild zwijn, geit, hert en ree);

  • orgaanvlees
    (lever, hersenen, niertjes, hart en zwezerik);

  • vis, schaal- en schelpdieren
    (o.a. mosselen, garnalen, kreeft, viskuit/ kaviaar);

  • gistextract en bier.

Beperkt gebruik fructose

lGC64idANGmVDAvckI22y39fTVLUJCwBaDP85CSF

Beperk het gebruik van suikerbevattende producten (rietsuiker/bietsuiker, basterdsuiker, poedersuiker, invertsuiker, honing) en producten met toegevoegd fructose. Denk hierbij aan vruchtensappen en dranken die vruchtensap bevatten, bijvoorbeeld vruchtensiroop/stroop.

Citrusfruit en bessen

wY1oIlkgrzuEzLaIXvD1hF90SkKeCylAFwQ42AB6

Maak (ruim) gebruik van citraat- of citroenzuurrijke producten, zoals citrusfruit en bessen. Ook is het aan te raden ruim gebruik te maken van groenten die niet rijk zijn in oxalaat.

Vragen

en meer informatie

Heeft u nog vragen?

a1i8vXIEuD0ysb4jbDdVnBli9atP6XieiFAFpqwq.png

Dan kunt u contact opnemen met het Paramedisch Centrum, te bereiken op telefoonnummer (0570) 53 50 20. Vraag naar de Diëtetiek.

Rechten en regels. Kent u ze?

XtfhaxB1hkb1U0FjvyGrdd6fgbnXOkFtyVkpFgHo.png

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.