Inleiding
Oncologisch Centrum Deventer
Niet opereren na een bestraling en chemotherapie bij endeldarmkanker is een 'behandeltraject' welke ook bekend staat als het Wait-and-see- traject'.
In het kort

U neemt samen met de chirurg de beslissing. Stel gerust uw vragen.
Na de diagnose endeldarmkanker bent u behandeld met bestraling en chemotherapie. In principe volgt na deze behandeling een operatie.
Bij een kleine groep kan gekozen worden voor het Wait-and-see: niet opereren na bestraling en chemotherapie bij endeldarmkanker, met intensieve controles.
Beide keuzes hebben voor- en nadelen.
Operatie
Verwijdering endeldarm

Een operatie bij endeldarmkanker houdt in dat de endeldarm met het omliggende vet en lymfeklieren verwijderd wordt. Dit is een ingrijpende operatie met meestal een tijdelijk stoma en soms een blijvend stoma (bij ongeveer een 2/3 van de patiënten) als gevolg. Naast de complicaties die bij deze operatie kunnen optreden, is er ook een kans op tijdelijke of blijvende moeilijkheden met de seksuele functies, de blaasfunctie en de functie van de sluitspier.
Door de bestraling en de chemotherapie wordt de tumor vaak kleiner. Bij een kleine groep van de patiënten blijkt na de operatie uit onderzoek van de weggehaalde endeldarm dat de tumor volledig is verdwenen. Het is aannemelijk dat deze patiënten dan wellicht niet geopereerd hadden hoeven te worden. Tegelijkertijd kan zonder een operatie en zonder het onderzoek van de weggehaalde endeldarm en lymfeklieren niet met zekerheid worden vastgesteld of de tumor volledig verdwenen is.
Wait-and-see
Frequente controles

Wait-and-see houdt in dat patiënten bij wie de tumor is verdwenen na bestraling en chemotherapie de optie krijgen om niet te opereren, maar af te wachten met frequente controles. Onderzoek laat goede resultaten zien en de optie om af te wachten wordt besproken met patiënten die hiervoor in aanmerking komen als alternatief voor de operatie.
Multidisciplinair team

Een multidisciplinair team bestaande uit chirurgen, radiologen, maag- darmleverartsen, radiotherapeuten, internist-oncologen, pathologen en casemanagers GE in het Oncologisch Centrum van het Deventer Ziekenhuis voert het Wait-and-see traject uit.
Onderzoeken
Om in aanmerking te komen
Voordat u in aanmerking komt voor dit traject, moet er eerst goed worden onderzocht of de tumor en de omliggende lymfeklieren volledig zijn verdwenen.
MRI-scan van de endeldarm

Tijdens de MRI-scan wordt een speciaal contrastmiddel toegediend via een infuus in de arm. Hiermee kunnen de lymfeklieren rondom de endeldarm in beeld worden gebracht.
Sigmoidscopie
Hierbij wordt alleen het stuk darm bekeken waarin de tumor zich bevindt. De voorbereiding bestaat uit een klysma zodat het laatste deel van uw dikke darm leeg is. Het onderzoek duurt ongeveer 15 minuten.
Als er nog een duidelijke resttumor is na chemoradiotherapie is “Wait-and-see” niet mogelijk voor u.
Samen beslissen

Als de tumor volledig verdwenen lijkt te zijn, komt u in aanmerking voor Waitand-see. Na uitgebreide informatie over de mogelijke voor- en nadelen kiest u samen met uw arts om wel of niet deel te nemen aan het Wait-and-see traject, of alsnog de standaard behandeling met een operatie te ondergaan.
Soms zijn de tumor en lymfeklieren goed gekrompen, maar zijn ze nog niet helemaal verdwenen op de MRI-scan en de sigmoïdoscopie. Er bestaat dan de mogelijkheid om drie maanden af te wachten en dan opnieuw te kijken. Na die extra controle wordt samen met u besloten of u alsnog in aanmerking komt voor Wait-and-see.
Transanale Endoscopische Microchirurgie (TEM)

Een andere mogelijkheid is om een stukje van de darm weg te halen met een kleine operatie, een Transanale Endoscopische Microchirurgie (TEM). Via de anus wordt een stukje van de darm met daarin de plek waar de tumor heeft gezeten, weggehaald. Er wordt dus niet via de buik geopereerd en geen stoma aangelegd.
Intensieve controle
Bij deelname aan Wait-and-see wordt u 5 jaar lang intensief gecontroleerd om eventuele terugkerende endeldarmkanker in een vroeg stadium op te sporen.
De controles zijn gelijk aan die van patiënten die wel geopereerd worden, met de aanvulling van een MRI-scan en sigmoïdoscopie en bloedonderzoek (CEA). In onderstaand schema ziet u hoe dit eruit ziet.
| Jaar 1 | Jaar 2 | Jaar 3 | Jaar 4 | Jaar 5 | Jaar 10 |
CT scan | 1x | 1x | - | - | - | - |
Bloedcontrole | 4x | 4x | 2x | 2x | 2x | - |
Poli-controle | 4x | 4x | 1x | 1x | 1x | - |
MRI-scan | 3x | 2x | 1x | 1x | 1x | - |
Sigmoidoscopie / coloscopie (kijkonderzoek) | 4x | 4x | 2x | 1x | 1x | - |
Vragenlijst | 2x | 1x | - | - | 1x | 1x |
Gegevens registreren

Niet opereren, maar regelmatig controleren is een relatief nieuwe behandeling. Daarom is het belangrijk dat wij zo veel mogelijk gegevens over deze behandeling verzamelen om betrouwbare uitspraken te kunnen doen over de effecten. Dit betekent dat we uw gegevens registreren in een anonieme database.
Afspraken

We combineren waar mogelijk de onderzoeken, een MRI en sigmoidscopie kunnen wel gecombineerd gepland worden, een MRI en coloscopie niet.
Als er door u een afspraak verzet wordt, denkt u dan ook aan de gecombineerde afspraak.
Risico's en complicaties
Van de verschillende behandelingsmethoden
Voor- en nadelen
Hieronder ziet u een overzicht van voor- en nadelen per behandeling.
Ervaring laat zien dat de tumor bij een kleine groep patiënten tijdens het vervolgtraject terugkomt in de endeldarm. Wij beoordelen dan de situatie uitgebreid (met behulp van aanvullende onderzoeken) om u dan de beste behandeling aan te bieden.
Operatie

Voordelen | Nadelen |
|---|---|
Zekerheid dat alles weg is | Mogelijk stoma 2-5% risico op overlijden Complicaties (infectie, bloeding, naadlekkage) Risico seksuele problemen Risico incontinentie |
Transanale Endoscopische Microchirurgie (TEM)

Voordelen | Nadelen |
|---|---|
Kleine operatie Informatie over tumor Minder risico's t.o.v. een operatie Geen stoma | Complicaties (infectie, bloeding, pijn) Risico incontinentie |
Geen operatie (Wait-and-see-traject)

Voordelen | Nadelen |
|---|---|
Geen risico's van de operatie Geen stoma Mogelijk minder seksuele problemen Mogelijk minder risico op incontinentie | Onzekerheid of tumor terug groeit Meer controles |
Vragen
en meer informatie

Verhinderd?
Wanneer u onverwacht verhinderd bent, geef dit dan zo spoedig mogelijk door zodat iemand anders in uw plaats kan worden opgeroepen. U kunt dan meteen een nieuw tijdstip voor uw onderzoek afspreken. Denkt u hierbij aan gecombineerde afspraken?
Meer informatie?
Op de volgende website kunt u meer informatie vinden over endeldarmkanker en de mogelijke behandelingen: www.kanker.nl
Vragen?
Heeft u nog vragen of wilt u meer weten, dan staat de casemanager of behandelend arts u graag te woord. Casemanagers GE (Gastro- enterologie ofwel maag-darmkanaal) zijn bereikbaar via via het Oncologisch Centrum, tel.: 0570 536373, u spreekt dan met de secretaresse, zij plant dat de Casemanager u terugbelt.
Rechten en regels. Kent u ze?

Wij doen er alles aan om u de beste zorg en behandeling te geven. Dat doen we samen met u. Voor zowel u als de zorgverlener zijn er rechten en plichten. Het is belangrijk dat u ze kent. Bijvoorbeeld wat mag ik van mijn zorgverlener verwachten? Waar kan ik mijn medische gegevens inzien? Wat houdt het recht op privacy in? U leest ze op https://www.dz.nl/patient/rechten-en-regels.